1. Haberler
  2. Spor
  3. Popülaritenin adresi futbol

Popülaritenin adresi futbol

Futbolun ilgi ve takip edilmede diğer spor dallarının önünde olmasının spor kültürü yerine futbol kültürü tanımlamasını getirdiğini belirten futbol yorumcusu Önder Özen, toplumsal yansımalara dikkat çekti

featured


Ahmet ÖZYAŞAR

Kişisel veya toplu yarışlar biçiminde yapılan, bazı kurallara göre uygulanan beden hareketlerinin tümüne verilen isim şeklinde tanımlanan sporun en çok ilgi gören dalıdır futbol. Futbolu seven-sevmeyen, izleyen-izlemeyen ya da onaylayan-reddeden ikilemlerinin hangisinin daha fazla olduğu tartışmasından öte üzerinde en çok konuşulan ve tartışılan olgu olması, kavramın kendisini bizzat içinde bulunduğu “spor” olgusundan çıkarıp bir toplumsal olay boyutuna getirmektedir. Sinema filmlerine ve kitaplara konu olan futbol, yirminci yüzyılın ikinci yarısından itibaren tüm dünyada daha farklı bir anlam ve içeriğe sahip olmaya başlamıştır. Bu ilişkiyi netleştirebilmek için öncelikle, “Futbol” ve “Kitle Kültürü” kavramlarının her ikisini birden, onları birbirlerine bağlayan unsurları da göz önünde tutarak irdelemek gerekir. Ülkemizde de branşlar içinde birinci sırada yer alan futbola sevgimizin doğurduğu futbol kültürümüzü Türkiye’den kopyaladığımız birçok kişinin tuttuğu ilk takımın Türkiye deki 4 büyüklerden biri olması buna en güzel örnek. Peki takip ettiğimiz Türkiye deki futbol kültürü nasıl bir şekil aldı. Bu konu ile ilgili Beinsport yorumcusu Önder Özen sorularımızı cevapladı.

Türkiye’de spor yerine futbol, spor kültürü yerine de futbol kültürü demek daha doğru mu?

“Elbette kişiden kişiye değişebilir ancak yerleşik algıya göre doğru. Futbol oynayan lisanslı sporcu sayısı, diğer tüm spor dallarıyla uğraşan lisanslı sporcu sayısından çok daha fazla. Pandemi öncesinde biletli seyirci sayılarına baktığımızda da aynı şeyi görürüz. Futbol maçlarına giden seyirci sayısı, diğer tüm spor müsabakalarına katılan seyirci toplamından çok daha fazla. Ülke futbolu uluslararası alanda çok şey başarmamış olsa da yerel rekabeti canlı tutmayı başardı. Rekabetin canlı olması ilgiyi artırıyor doğal olarak. Artan ilgi yerel futbol kahramanları ve yerel mitolojik öğeler yarattı. Diğer spor dallarında uluslararası başarılar kazanan sporcular bile ortalama bir yerel futbolcu kadar tanınmıyor. Devlet televizyonu TRT 2 Spor, futbol dışındaki spor dallarında 24 saat yayın yapıyor olsa da özel televizyonlarda futbol dışında pek spor yayını yer almıyor. Böyle baktığımızda durumu anlamak mümkün. Eğer sporcu sayısı, statlara giden seyirci sayısı, televizyon başında izleyici sayısı bakımından futbol diğer spor dallarına fark atmışsa, doğal olarak spor kültürü yerine futbol kültürü tanımlaması yapılabilir. Bu durum aynı ölçekte değilse de diğer birçok ülkede de benzerlikler gösterir. Zira popülarite kabul etsek de etmesek de en önemli belirleyicidir. Dünyanın 205 ülkesinde sinemacılar film çekmeye devam eder. Ancak sinema denilince akla ilk olarak Holywood ve yarattığı etki geliyor. Dünya bu anlamda popülarite etkisine tamamen değilse de büyük oranda teslim olmuş durumda. Hakim kültür rahatsız edici olsa da yadırgamak çok anlamlı değil. Bayramlarda yakınlarınıza kartpostal atmıyor da kısa mesajla bayram kutluyorsanız siz de popüler kültürel öğelere teslim olmuş sayılırsınız.”

Futbol, yalnızca skor değil çok daha fazlası mıdır?

“Benim için evet. Bir futbol maçını sadece skoru üzerinden tarif edemem. Taktikleri, stratejileri, gelişen ya da geriye giden oyuncuları, yüksek enerjiyle oynayanları ya da sahada tembellik edenleri ve elbette ortaya çıkan estetik öğeleri görmezden gelemem. Ancak Z kuşağı için durum farklı. 90 dakikalık bir futbol maçını ya da 4 periyot süren bir basketbol maçını izlemek için zamanları yok. Sadece 3 dakikalık özet bile bazen onlara zaman kaybı gibi gelebiliyor. Sonucu bilmek yetiyor. Benim kuşağımdaki insanlarda da bu eğilim yaygınlaşıyor. Skor üzerinden değerlendirme yapmak, skorlardan üzüntü veya sevinç üretmek de epey yaygın.”

Futbolun 3 – 4 spor kulübünün futbol şubeleriyle konuşulması birçok spor dalının ve bu spor dallarına ilgi duyanların, amatörlerin yok sayılması olarak kabul edilebilir mi?

“Nerden baktığınıza bağlı. İngiltere’de de ‘Büyük Altı’ denilen kulüpler tüm Britanya’da spor algısından aslan payını alır. Ya da Almanya’da nüfusun neredeyse yarısı Bayern Münih ilk 11’ini sayabilirken, Bayern Münih’in Euro League’de yarışan Basketbol takımının bir oyuncusunu bile tanımayanlar hayli fazladır. Popülaritenin çekiciliğini yok sayamayız. Sosyal medyada genellikle popüler kişiler ve popüler olaylar konuşulur. Popüler konulara yakın duranların farkında olmasalar da bir yalnız kalma korkusu taşıdıkları bilinir. Fenerbahçe teknik direktörü ya da Beşiktaş’ın santraforu hakkında bir şey yazdığınızda olumlu ya da olumsuz bir karşılık bulursunuz. Ancak Eskişehir’deki yetenekli bir eskrim sporcusundan bahsettiğinizde sözlerinize karşılık bulamazsınız. Yalnızlaşmak istemiyorsanız popüler eğilimlere yakın durmalısınız. Yalnızlığı dert etmiyorsanız eskrim, yüksek atlama, masa tenisi hakkında da konuşabilirsiniz. Dört büyük kulübün futbol şubelerinden bahsedenlerin asıl sorunu amatörleri yok saymak değil bence. Kendilerini kalabalıkların içine dahil edebilmek.”

Türkiye’de futbol bireylerin toplumlaşması yerine neden birbirlerinin ötekileştirmesini sağlıyor?

“Bu soruya yanıt verebilmek için çok derin bir sosyolojik tartışma açmak zorundayım. Ancak yeri burası değil. Kapitalizm ortalamadan uzak durur. Azınlıktaki varsıllar ve çoğunluktaki yoksullar sistemin devamını sağlar. Yani zenginler olmadan yoksullar olmaz ve yoksullar olmadan zenginler olmaz. Birbirlerini yaratırlar. Toplumun taraftarlık algısına da etki yapar bu durum. Galatasaray’ın ve Fenerbahçe’nin varlığı diğerinin taraftarlarının marjinalleşmesini tetikleyen asıl unsurdur. Taraftarlığın marjinalleşebilmesi ‘ötekinin’ varlığına bağlıdır. Böyle olmalıdır demiyorum. Ancak gördüğüm bu.”

Spor medyası futbol kültürünü nasıl etkiliyor?

“Olumlu etkileyen haberci, yazar ve yorumcular olduğu gibi kutuplaşmayı tetikleyen, yanlış bilgi veren, yanlı yorum yapan insanlar da var. Burada belirleyici bence kişisel tercihlerimiz. Eğer daha fazla doğru bilgi, daha fazla objektif yorum görmek istiyorsanız kalabalıktan ayrılmalısınız. Ya da takımınızın hakkının gasp edildiğini, kulübünüzün ne kadar büyük, ne kadar görkemli olduğunu duymak istiyorsanız kalabalığa dahil olmalısınız. Benden takımı lehine yorum yapmamı bekleyen insanların sayısı, bilgi vermemi isteyenlerden çok daha fazla. Medyadaki insanlar da seçim yapıyor. Çoğunluğun istediği gibi mi olmalıyım yoksa bildiğim gibi mi yapmalıyım?”

Türkiye’de futbol siyasal ve toplumsal rant için önemli bir kanal mı?

“Futbol dünyanın hemen her yerinde rant için önemli bir kanaldır. İstisnai ülkeler vardır ama genelde böyledir. Dürüst ve namuslu bir tüccarın kulüp başkanı olduğunu düşünelim. Futbol kulübündeki başkanlığı popülaritesini doğal olarak artıracaktır. Popülaritesini hiç kullanmasa bile başkanın ticareti hacim olarak gelişebilir. Asıl mesele mevkinizi kullanıp kullanmadığınız. Ya da kuralların buna müsaade edip etmemesi.”

Futbol altyapısında fırsat eşitliği var mı?

“Ulaşılabilirlik olarak fırsat eşitliği yok. İstanbul’un birçok semtinde futbol eğitimine erişim sınırlı. Anadolu’da da durum benzer. Semt sahaları ve eğitim tesisleri tüm çocukların erişimine izin vermediği sürece fırsat eşitliğinden söz edemeyiz.”

Toplumun futbola bakış açısı nasıldır?

“Anneme göre futbol oğlunun mesleği. Ablama göre futbol vakit kaybı. Büyük oğluma göre futbol çok eğlenceli bir spor dalı. Küçük oğluma göre futbol eşittir Fenerbahçe. Keşke toplumu genelleyebilecek kadar bilgi sahibi olabilseydim.”

Popülaritenin adresi futbol
+ -

Yorumlar kapalı.

AI ile Haber Hakkında Sohbet

AI ile Haber Hakkında Sohbet

Yapay zeka yanlış bilgi üretebilir