Ceren ÖZBİL
Dünya ve Türkiye’deki ekonomistler 2019’un ilk yarısında, büyük bir küresel kriz olacağını öngörüyor. Ayrıca söz konusu krizin 2008’de yaşanan ve birçok ülkeyi olumsuz yönde etkileyen, hatta ABD’deki taşınmaz mal piyasasının birden değer kaybetmesine neden olarak, beraberinde iflasları getiren krizden daha büyük bir kriz olacağı konuşuluyor.
Bu öngörüler, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde de endişelere yol açtı. 2018 yılının yaz aylarında Türk Lirası’nın döviz karşısındaki değer kaybı nedeniyle ülke ekonomisi açısında zor ve sıkıntılı günler yaşanırken, yaşanacağı öngörülen bu krizin ülkeyi nasıl etkileyeceği merak ediliyor.
KIBRIS Gazetesi’ne konuşan ekonomistler 2019 yılının ilk yarsında baş göstereceği öngörülen küresel krizi değerlendirdi.
Ekonomist Okan Veli Şafaklı’ya göre; KKTC’nin dünyaya entegre bir devlet olmaması nedeniyle, bu kriz ülkeyi sadece Türkiye üzerinden etkileyebilirken, ekonomist Erdal Güryay’a göre ise Türkiye’nin para birimi kullanılması nedeniyle Türkiye’yi etkileyen bir krizin KKTC’yi de etkilemesi kaçınılmaz.
Şafaklı: Bizi ancak Türkiye üzerinden etkiler
Ekonomist Okan Veli Şafaklı, küresel krizin kuzey Kıbrıs’ı sadece Türkiye üzerinden etkileyebileceğini söyledi ve gerekli tedbirlerin alınması durumunda ülkenin bu krizi en minimize şekilde atlatabileceğini ifade etti.
Dünyada 2008 yılında ortaya çıkan ve birçok ülkeyi etkileyen ekonomik krizi hatırlatan Okan Veli Şafaklı, bu krizin Kuzey Kıbrıs’ı ciddi oranda etkilemediğini ifade etti.
Şafaklı, “biz dünya ile entegre değiliz. Bu nedenle bu kriz bizi ancak Türkiye üzerinden etkiler” dedi.
“Türkiye ile imzalanan protokole uyulmalı”
Şafaklı, bu krizden etkilenmemek için Türkiye ile imzalanan protokole uyulması gerektiğini belirtti ve bu protokolde de yer alan kamu reformu, yerel yönetimler reformu ve vergi reformunun uygulanması gerektiğini söyledi.
Ülkeyi etkileyecek olan bütçe açıklarına da Türkiye’den destek gelmesi durumunda bu krizin çok hafif atlatılabileceğini ifade eden Şafaklı şu şekilde konuştu:
“Bizim yapmamız gereken kayıt dışı ekonomiyi önlemektir. Bu konuda gerekli adımlar atılmalıdır. Tüm bunlar yapılırsa krizi en hafif şekilde atlatırız. Zaten bu kriz bizi ancak Türkiye üzerinden etkiler. Dünya ile entegre olmadığımız 2008’de yaşanan “mortgage” krizinde olduğu gibi bu krizi de en hafif şekilde atlatabiliriz.”
“Ekonomiye hız kazandırmak için atılan adımlar var”
Okan Veli Şafaklı, ülke ekonomisine hız kazandırmak için atılan adımlar olduğunu söyledi ve bunların Kalkınma Bankası kredileri ile KOBİGEM destekleri olduğunu belirtti.
Bunların ülke ekonomisine dinamizm kattığını söyleyen Şafaklı, böylece işsizlik oranının da düştüğünü ifade etti.
Güryay: Çin ekonomisindeki gerileme, dünyayı etkiliyor
Kıbrıs İlim Üniversitesi (KİÜ) öğretim görevlilerinden Doç. Dr. Erdal Güryay, dünyanın en büyük ikinci ekonomisi olan Çin’in ekonomik büyümesinde gerileme olduğunu söyledi ve bunun da tüm dünyayı etkilediğini anlattı.
Bu durumun Kuzey Kıbrıs’ın ekonomisini nasıl etkileyeceğini Türkiye ile Çin arasındaki ticari ilişkilerin belirleyeceğini kaydeden Güryay, Çin ve Türkiye ticari ilişkilerinin incelenmesi gerektiğini söyledi.
“Alabileceğimiz bir önlem yok”
Güryay, Kuzey Kıbrıs’ta bu krize karşı alınabilecek bir önlem olmadığını söyledi ve bunun nedeninin de ülkenin kendi parası olmaması olduğunu anlattı.
Ülke ekonomisinin yüzde 20’sini Türkiye’den gelen hibe ve desteklerin oluşturduğunu söyleyen Güryay, bu durumda da krizin Türkiye’yi etkilemesi demenin Kıbrıs’ı da etkilemesi anlamına geldiğini belirtti.
“Kıbrıs sorunu çözülmeli”
Bu gibi ekonomik krizlerde belli önlemler alabilmenin tek yolunun ülkede çözüm olması olduğunu ifade eden Erdal Güryay, KKTC ekonomisinin açık ve korumasız bir ekonomi olduğunu anlattı.
Güryay, “Asıl odaklanmamız gereken Kıbrıs sorunudur. Ancak Kıbrıs sorunu çözüldükten sonrada her hazır olmayacaktır. Bu nedenle gerek sektörel anlamda gerekse de kamusal anlamda reformlara gitmemiz gerekir. Bunları yapmak için geç bile kaldık” dedi.
Yüzde 5,2’den yüzde 3,4’e gerilemesi bekleniyor
BCC’den derlenen habere göre; The Economist Intelligence Unit son raporunda, dünya ticaretinin büyüme hızının 2017’de yüzde 5,2’den 2018 de yüzde 4’e düştükten sonra bu eğilimi koruyarak, 2019’da yüzde 3,4’e gerilemesini beklendiğine yer verdi.
Uluslararası kurye şirketi DHL de küresel ticaretin büyüme hızında, 2019 başında bir yavaşlama bekliyor. Küresel fon yönetim şirketi Schroders gibi, 2019’da dünya ekonomisinde büyüme hızının, yüzde 2,5-3 olarak düşünülen resesyon sınırına dayanmasını bekleyen kötümserler de var.
Schroders baş ekonomisti Keith Wade, Global Economy notunda, küresel ekonomik büyümenin 2018’de 3,3’ten 2019’da 2,9’a gerileyeceğini yazdı.
Bu beklentilerin şekillenmesinde, olası ticaret savaşlarının kısıtlayıcı etkilerinin yanı sıra, dünyanın önde gelen ekonomilerinin hız kesmeye başlaması önemli bir rol oynuyor.
Ekonomik etkinlik hız kesmeye başladı
Uluslararası Para Fonu (IMF), son “Dünya Ekonomisinde Durum” (World Economic Outlook- Ekim 2018) raporunda gelişmiş ekonomilerde ekonomik etkinliğin, 2018 yılının ilk yarısında, 2017 yılına göre hız kesmeye başladığını saptıyor.
Rapor, dünya ekonomisinin 2018 ve 2019 büyüme hızına ilişkin Nisan ayında açıkladığı beklentileri yüzde 0,2 oranında azaltıyor ve genelde ekonomik büyümenin dengesinin zayıfladığını, kim ülkelerde de gerilemeye başlama noktasında olduğunu söylüyor.
IMF’yi, özellikle küresel toplam borç yükünün artmaya devam ederek, 247 trilyon dolarla, küresel hasılanın yüzde 318’ine ulaşması kaygılandırıyor.
Bütçe açığı hızlanıyor
ABD’de genel hava bir ekonomik toparlanma devresinin sonuna gelindiği yönünde. Faizler yükseliyor, şirket kârlarında bir yumuşama görülüyor, bütçe açığı hızla arıyor.
Amerikan New York Times gazetesi, yeni evlerin satışlarında Ekim ayında aniden yüzde 8,9 oranında bir düşüş yaşandığına dikkat çekiyor. Hava kara, deniz nakliyat verileri de bir ekonomik yavaşlamaya işaret ediyor.
Morgan Stanley’in baş Global Ekonomi Stratejisti Ruchir Sharma, şirket borçlarının geride bıraktığımız sekiz yılda üç kat artarak, 2008 krizi öncesindeki rekor düzeylere ulaştığına dikkat çekiyor.
Çin’deki ekonomik büyümede gerileme
Dünyanın ikinci büyük ekonomisi Çin’de ekonomik büyüme 2017 yılında yüzde 6,7’den 2018’de yüzde 6,5’e, 2019’da da yüzde 6 düzeyine gerilemesi bekleniyor.
Ancak birçok gösterge, yavaşlamanın resmi büyüme verilerinin gösterdiğinden daha derin olabileceğini düşündürüyor.
Örneğin Kasım ayı verileri, imalat sanayi satışlarında beklenmedik bir gerileme sergiliyor.
Yeni ihracat siparişlerinin altı aydır düzenli olarak gerilemekte olduğu, yeni ithalat siparişlerinin düştüğüne dikkat çekiliyor.



















Yorumlar kapalı.