Rum yönetiminin tüm engelleme girişimine rağmen Yeşil Hat Tüzüğü çerçevesinde Kuzey’den Güney’e satış rakamları artış gösteriyor…
Rakamlarda artış… Ticaret Odası Başkanı Deniz, 2023’te KKTC’nin toplam ihracatı 175 milyon 640 bin dolar olarak gerçekleştiğine dikkat çekti. Bunun 15 milyon 465 bin Euro’su Yeşil Hat Tüzüğü çerçevesinde Kuzey’den Güney’e yapılan satışlardı. Ancak bu durum Güney’den Kuzey’e yapılan satışlarda çok farklı. 2023’te yılında Güney’den Kuzey’e yapılan ticaret rakamı sadece 1 milyon 294 bin 718 Euro!
Rum’dan 20 yıllık blokaj… Yeşil Hat Tüzüğü kapsamına tarımsal işlenmiş ürünlerin ticaretiyle ilgili herhangi bir engel olmamasına rağmen Rum otoritelerin 20 yıldır blokaj uyguladığından şikayet eden Deniz, “Üretebileceğimiz ve rekabetçi olarak Güney’e satabileceğimiz ürünlerde bu kapıyı her zaman zorlarız” dedi. Başkan Deniz, yakında Güney’e şişelenmiş içme suyu ticaretinin yapılmasının da gündemde olduğunu söyledi.
Güney’in malı önce başka ülkeye sonra KKTC’ye… Deniz, 2023 yılında Yeşil Hat Tüzüğü üzerinden Kuzey’den Güney’e 15 milyon 465 bin Euro hacminde satış yapılırken, Güney’den Kuzey’e bu rakamın 1 milyon 294 bin Euro’da kaldığını söyledi. KKTC bu ticarete KDV uygulamazken, Güney KDV talep ediyor. Bundan dolayı bir çok ürün önce örneğin Beyrut’a gönderiliyor, oradan da KKTC’ye geçiyor!
Ezgi ÇELİK
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, her geçen yıl ihracatını katlayarak ilerliyor.
Ticaret Dairesi İstatistik Şubesi raporlarının 2023 yılı ihracat verileri ele alındığında toplam ihracat 175 milyon 640 bin dolar olarak gerçekleşti. Verilere göre toplam ihracatın yarısını Türkiye’ye, diğer yarısını ise üçüncü ülkelere yapıyoruz.
Deniz yoluyla yapılan ihracatın yanı sıra Yeşil Hat Tüzüğü üzerinden kara yoluyla Güney Kıbrıs’a yaptığımız ihracatta da artış var. Özellikle son 3 yılda bu noktada büyük bir artış yaşandı.
Kıbrıs Türk Ticaret Odası (KTTO) Başkanı Turgay Deniz rakamları KIBRIS muhabirine yorumladı.
İhracatın yarısı Türkiye’ye
Deniz, Yeşil Hat Ticareti ile birlikte toplam ticaret hacminin yaklaşık 175 milyon dolar gerçekleştiğini belirterek şöyle devam etti:
“Bunun 17 milyon dolarını Yeşil Hat Ticareti olarak kabul edersek geriye 158 milyonluk bir rakam kalıyor ki bunun da yarısı Türkiye Cumhuriyeti’dir. Diğer yarısı ise genelde Orta Doğu ülkeleri olmak üzere üçüncü ülkelere yapılmaktadır. Bu pay içerisinde, bir miktarda İngiltere, Amerika, Avusturalya, Japonya’ya ihracat gerçekleştiriyoruz. Bunlar küçük rakamlar ama.”
Güney ile ticaret artıyor
2023 yılında Yeşil Hat üzerinden yapılan ticaret rakamlarını paylaşan Deniz, Kuzey’den Güney’e ticaret hacminin 15 milyon 465 bin Euro olarak gerçekleştiğini belirtti.
Geçmiş dönem Yeşil Hat Tüzüğü çerçevesindeki rakamlarına dikkat çeken Deniz, 2021 yılına kadar Kuzey’den Güney’e yapılan ticaret rakamlarının 5 milyon Euro civarında seyrettiğine işaret ederek, 2022 yılında rekor bir yükselişle bu rakamın 14 milyon 765 bin Euro şeklinde gerçekleştiğini belirtti. Deniz, 2023 yılında Güney’den Kuzey’e yapılan ticaretin ise 1 milyon 294 bin 718 Euro olduğunu dile getirdi.
Rumlar Kuzey için KDV alıyor
Kuzey ve Güney arasındaki ihracat rakamlarındaki büyük fark dikkat çekiyor. Bunun nedenini anlatan Turgay Deniz, Güney’den Kuzey’e satışın düşük kalmasının nedenini Rum hükümet politikasına bağladı.
Deniz, Kuzey’den Güney’e satışı yapılan ürünlerde Kuzey Kıbrıs’ta KDV eklenmediği ve ihraç ürünü muamelesi yapıldığını belirterek, aynı durumun Güney Kıbrıs için geçerli olmadığını ve kuzeye satılan ürünlere Rum Yönetiminin KDV aldığını söyledi. Güney Kıbrıs’ın uyguladığı KDV ile piyasada rekabetçi bir ortam yaratmadığını kaydeden Deniz, “ Biz onlara KDV’siz satarken onların bize KDV ile satmak zorunda olmaları bu işin eşit kulvarda yapılmadığının göstergesidir.” dedi.
Realiteye bakıldığında Güney’de üretilerek Kuzey’e gelen ürünlerin 1 milyon 294 bin Euro olmadığının açık ve net ortada olduğunu kaydeden Deniz, sözlerine şöyle devam etti:
Güney menşeli mal Kuzey’e Beyrut üzerinden giriyor!
“Bugün her markette Güney Kıbrıs ürünlerini bulabilirsiniz. Çünkü Güney’den Kuzey’e Yeşil Hat Tüzüğü kapsamına girmeyen ürünler de geliyor. Bu ürünler başka limanlara uğrayarak re-export şeklinde geliyor. Örneğin Güney’den Beyrut’a gönderiliyor. Beyrut’tan da Kuzey’e satılmış oluyor. Böylece KDV olmuyor. Dolayısıyla raflarımızda olan Güney menşeli birçok ürün, burada Güney’deki marketlerden daha ucuza satılabiliyor. Biz de Sanayi ve Ticaret Odaları olarak “neden bunu direkt yapmıyorsunuz diyoruz?” diyoruz. Ülkelerin birbirleri ile olan dostlukları ve işbirlikleri yaptıkları ticaretle eş değerdir. Kazan kazan olmalıdır. Bizden ise gidişte re- export durumu yoktur. Zaten gerek de yok. En avantajlı şekilde alıyorlar. Bunları araştıracağız.”
Yeter ki üretelim
KTTO Başkanı Deniz, Yeşil Hat Ticareti üzerinde psikolojik baskılar uygulandığını belirterek “Biz bu psikolojik baskıları Odamızın girişimleri, Rum Ticaret Odası ve Avrupa Birliği (AB) ile yapılacak işbirlikleriyle ortadan kaldırmayı hedefliyoruz. Bu şekilde ticaretin daha da artırılabileceğini öngörüyoruz.” şeklinde konuştu.
Yeşil Hat Tüzüğünün kapsamının dar olduğunu,bunu genişletmeye yönelik çalışmaların yapıldığını belirten Deniz, üretimin önemine vurgu yaptı. “Üretebileceğimiz ve rekabetçi olarak Güney’e satabileceğimiz ürünlerde bu kapıyı her zaman zorlarız ve kapsamın artırılması için baskımızı ortaya koyarız” diyen Deniz, “Yeter ki biz üretelim ve ürettiğimiz üründe de rekabetçi olabilelim.” ifadelerini kullandı
Kuzey’den Güney’e tekstil yıkama hizmeti
Tüzük kapsamına 6 işlenmiş gıda ürününe izin verildiğini, geçen sene de 2 ürünün daha Yeşil Hat ticareti kapsamına alındığını anlatan Başkan Deniz, “Bu ürünler zeytinyağı, tahın, helva, portakal suyu ve nar suyu, macun ve reçeller ile harup pekmezi. Sonra sofralık zeytin ve geriye kalan diğer meyve sularında da blokajkaldırıldı. Aslında bunlar Yeşil Hat Tüzüğü’nde zaten geçebilen ürünler. Bu Rumların tek taraflı uyguladıkları bir engeldi. Yeşil Hat Tüzüğü’nde tarımsal işlenmiş ürünlerin ticaretiyle ilgili herhangi bir engel yoktur. Ancak Rum otoriteler işlenmiş tarımsal gıda ürünlerinin geçişine 20 yıldır blokaj koyuyorlar.” dedi.
Bunların yanında 2023 yılında tekstil yıkama hizmetinin de Yeşil Hat üzerinden gerçekleştirildiğini belirten Deniz, Güney’deki otellerden kirli çamaşırların burada hizmet veren tam teşekküllü bir tekstil yıkama fabrikasında yıkanıp, ütülenip tekrar geri gönderilmesinin yolunun açıldığını belirtti.
İçme suyu ticareti yolda
Rum hükümetinin açıkladığı Kıbrıslı Türklere yönelik önlemler paketi çerçevesinde yer alan altı yeni ürünün Yeşil Hat Tüzüğü’nde ticaretine izin verileceğine değinen Deniz, şöyle devam etti:
“Aslında bu ürünler zaten Yeşil Hat Tüzüğüne göre geçmesi gereken, herhangi bir engeli olmayan ancak Rum Yönetimi tarafından engel konulan ürünler. Engelin kaldırılacağı açıklanan ürünlerin donmuş patates, donmuş sebze, molehiya, kahve, limonata ve turşudur. Bu ürünler temelde üretebildiğimiz ürünler ve bizim lokal olarak yetiştirdiğimiz ürünler. Güney’dekilerle aynı coğrafyada yaşadığımız için onlarında hep kullandıkları ve tükettikleri ürünlerdir. Bizim reçelimiz, macunumuz molehiyamız, sebzelerimiz bir Avrupa ülkesinde pek alışık olunan şeyler değil. Bunu ancak ya Güney’de ya da İngiltere’ye satarız”
Turgay Deniz tüzük marifetiyle gerçekleştirilen ticarette işlenmiş tarımsal ürünlere konulan engellemenin tüm ürünlerde kaldırılması gerektiğinin altını çizdi.
Ülkemizde içme suyu üretiminde önemli ilerleme kaydedildiğine dikkat çeken Deniz, yakında şişelenmiş içme suyunun da Güney’e ticaretinin yapılmasının gündemde olduğunu söyledi.
Üretici kendisini Güney’e bağlamak istemiyor
Deniz, ticarette en önemli unsurun güven olduğunun altını çizerek, “Buradaki üreticimizin daha fazla ürünü satma imkanı var. Ancak Güney Kıbrıs Rum liderliğinin geçen yılın eylül aylarında prefabrik konteynerlerin geçişine koyduğu bir engel vardı. Bu konudaki uygulama herhangi bir ön bilgi verilmeden değiştirildi. Uygulamanın neyi içerdiğine dair nelerin talep edildiği konusu anlaşılana kadar da 3 aylık bir zaman geçti. Bu tabi ki kötü bir algı yaratıyor. Çünkü üreticilerimiz kapasitesinin tümünü Güney’e bağlamak istemiyor. Belli bir kapasitede Güney’le bağlantı kurmak istiyor ki herhangi bir olumsuzluk olursa tüm iş kapasitesini kaybetmesin ya da işleri tersine dönmesin. Dolayısıyla bu güven yaratılırsa bu ticaret daha yüksek rakamlara çıkabilir.” ifadelerini kullandı.
Haspolat’a geçiş kapısı açılmalı
Geçiş kapılarıyla ilgili de konuşan KTTO Başkanı Deniz, Haspolat’ta bir kapının ticari geçişlere açılması konusundaRum Ticaret Odası ile de görüşüldüğünü dile getirdi.
Cumhurbaşkanı Ersin Tatar’ın, AB ve BM’nin de söz konusu kapının açılmasına olumlu yaklaştığını kaydeden Deniz, “Rum liderliğinin bunu kabul etmesi gerekiyor. Lefkoşa’da bir kapıya acilen ihtiyaç vardır. Yeşil Hat Ticareti’nin yapılması için Haspolat kapısının mutlak suretle açılması gerekir ki mevcut olan Metehan’dan kamyonları, iş araçlarını bu tarafa kaydırabilelim. Rum hükümeti ise bu talebe karşı başka şartlar sunuyor.” diye konuştu.




















Yorumlar kapalı.