Kıbrıs’a ilk “TMT Lideri” olarak gönderilen Yarbay Rıza Vuruşkan, “TMT’nin uzman subay ve malzeme ile takviye edilmesi” konusunun aylar önce Seferberlik tetkik Kurulu’na iletildiğini belirtirken, çalışma esasları ile belirlenen yöntemleri şöyle anlatır;
1-Hükümet, TMT’yi uzman subay ve malzeme ile takviye etmeye karar vermiştir. Bu faaliyetlere göz yumulacak ve bu faaliyetler desteklenecektir.
2-Faaliyetler son derece gizli yürütülecek, hükümetinin ve ordunun adı bu işe karıştırılmayacaktır.
3-Hükümet, TMT’yi gayrı resmi olarak bütün imkanları ile destekleyecek, her türlü silah, malzeme ve mali desteği yapacaktır.
4-Silahlı Kuvvetler’den beklenen destek Milli Savunma Bakanı, Genel Kurmay Başkanı ve 2’nci Başkan tarafından, diğer destek ve yardımlar ise ilgili Bakanlıklar tarafından gerçekleştirilecektir.
5-TMT’nin yasal bir kuruluş olmaması nedeniyle hiçbir makam ve merci ile resmi bir bağlantısı olmayacaktır.
6-Gönüllü olarak görev kabul edecek olan subayların her türlü yasal hakları saklı kalacak ve süresiz izinli sayılacaklardır.
7-TMT’nin görevi Kıbrıs’taki Türk varlığını silahla korumak ve Türk hükümetinin izlediği Kıbrıs politikasını desteklemek olacaktır. (37- Manizade, Prof. Dr. M. Derviş, “65 Yıl Boyunca Kıbrıs, Söylediklerim, Yazdıklarım”- İstanbul, Mart 1993i S. 573-582)
TMT Lideri ve Kıbrıs’a gönderilecek olan subaylar
Seferberlik Tetkik Kurulu Başkanı Karabelen, titiz bir çalışmadan sonra “TMT Lideri” olarak Kıbrıs’a gönderilecek subayı belirler. Bu subay ciddi, ağırbaşlı, cesur, disiplini seven, mütevazi, gizli hareket tekniğini çok iyi bilen ve Kore savaşlarında büyük yararlılıklar gösteren Yarbay Rıza Vuruşkan’dır. Vuruşkan’a verilen bir diğer önemli görev ise Kıbrıs’a gönderilecek olan subayları belirlemesidir. Vuruşkan’ın çalışmaları sonrasında da Kıbrıs’a gönderilecek olan subaylar şu şekilde belirlenir;
1-Yarbay Rıza Vuruşkan- TMT Lideri
2-Binbaşı Necmettin Erce TMT Karargah Sorumlusu
3-Binbaşı Şefik Karakurt- TMT Mağusa Sancaktarı
4-Yüzbaşı Rahmi Ergün- TMT Bölge Komutanı
5-Yüzbaşı Mehmet Özden- TMT Lideri Yardımcısı
Zorlu müjdeli haberi veriyor
Ankara’da, hükümet Başbakan Adnan Menderes’in başkanlığında 22 Mayıs 1958 günü toplanır ve Dr. Küçük ile Denktaş’ın hemen Ankara’ya çağırılmalarına karar verilir. Dr. Küçük ile Denktaş, 23 Mayıs 1958 günü Ankara’ya varırlar ve 24 Mayıs günü Dışişleri Bakanı Zorlu ile görüşüler. Denktaş bu görüşmeyi şöyle anlatır;
“Dr. Küçük’le birlikte Dışişleri Bakanı Zorlu’yu ziyaret ettik. Kıbrıs’ta son durum hakkında bilgi verirken, EOKA’nın Türklere yönelik saldırılarını, anlattık, Kıbrıs Türklerinin Taksimden başka bir çözüm şeklini kabul etmeyeceklerini ve Türkiyesiz bir Kıbrıs Türkünün var olamayacağını belirttik. Anlattıklarımızı büyük bir dikkatle dinleyen Dışişleri Bakanı Zorlu, bana dönerek şunları söyledi;
‘Denktaş sana önemli bir haberim var, aylar önce TMT ile ilgili bazı isteklerde bulunmuştun, istekleriniz yerine getiriliyor. Hükümetimiz TMT’yi uzman subay ve silahla takviye etmeye karar vermiştir. Kalmakta olduğunuz Modern Palas Oteli’nde Seferberlik Tetkik Kurulu Başkanı Karabelen sizi ziyarete gelecek, Ne diyeceksin?’
Bunun üzerine 80 yıllık aradan sonra Kıbrıs’ta Türk ordusunun neferlerini görmek bizim için en büyük mutluluk ve güç kaynağı olacaktır. İçiniz rahat olsun, Türk milletinin yüzünü karartmayacağız’ dedim.”
Modern Palas Oteli’ndeki görüşme
Ankara’da 5 Haziran 1958 günü Modern Palas Oteli’nde Dr. Küçük, Denktaş, Karabelen, Vuruşkan ve Tansu bir araya gelirler. Tansu, bu tarihi buluşmanın ayrıntılarını şöyle anlatır;
“Kızılay’daki Modern Palas Oteli’nde buluştuk. Toplantıya dairemizin başkanı Karabelen Paşa, Kıbrıs’a TMT lideri olarak gidecek olan Yarbay Rıza Vuruşkan ve ben katılmıştık. Karabelen’i Dr. Küçük ile Denktaş’a kendini ve görevlerimizi belirterek tanıttıktan sonra kendilerini davet sebebini izah etmişti. Türk ordusundan bir generalle iki subayı dinleyen liderlerin mutlulukları gözlerinden okunuyordu. Kuşkusuz biz de bu tarihi buluşmanın önemi nedeni ile oldukça heyecanlı idik. Bu liderlerin şahsında Kıbrıs’a merhaba diyorduk.” (38- KIBRIS MEKTUBU Dergisi, Emekli Albay İsmail Tansu’nun “Türk Mukavemet Teşkilatı” başlıklı Yazı Dizisi, Kıbrıs Kültür Derneği yayını, Ankara. 1996-1997 Yılları Sayıları)
Bu tarihi görüşmede, “TMT’nin uzman subay ve malzeme ile takviye edilmesi” ve TMT’nin yeniden örgütlenmesi konuları tüm ayrıntılarıyla ele alınır.
EOKA genel saldırıya hazırlanıyor
Ankara’da 1958 Mayıs ayının sonları ile Haziran ayının ilk günlerinde bu gelişmeler yaşanırken, Türk direnişini kıramayan EOKA, Kıbrıs Türklerine yönelik olarak başlatılacak olan büyük bir saldırının hazırlığı içerisindedir.
EOKA lideri Grivas, 1958 Mayıs ayında EOKA’nın Lefkoşa sorumlusu Sotiris Yannakis’e gönderdiği mesajda Türklere yönelik saldırı hazırlıklarının başlatılmasını bildirirken (39- Alithia Gazetesi- 5Mayıs 1958) Halkın Sesi gazetesinde şu haber yer almıştı;
“Sokaklarda pusu kurarak yine masum kanı akıtmağa başladılar, hatta sızan haberlere göre Yunan seçimlerinden sonra Kıbrıs meselesi kendi keyiflerine uygun bir şekilde halledilmediği takdirde EOKA zorbaları her birden silaha sarılacak ve Kıbrıs Türklerini kılıçtan geçireceklermiş.” ( 40- Halkın Sesi Gazetesi 6 Mayıs, 1958).
Mayıs ayının son günlerine gelindiğinde, Türklere yönelik EOKA saldırılarında büyük bir yoğunluk yaşanırken EOKA Türklere yönelik genel bir saldırının hazırlığını tamamlamıştır.
Halkın Sesi Gazetesi yazarlarından “YAVUZ” 27 Mayıs 1958 tarihli yazısında şunları anlatır;
“Lefkoşa’daki bazı Rumlar teker teker mahalleleri gezerek Rum ev sahiplerini’ Haziran’ın birinci günü evlerinize Yunan bayrağı çekiniz, zira o gün baskın yapılacaktır. Bir felakete maruz kalmamak için evinize mutlaka Yunan bayrağı çekiniz’ diye talimatlar veriyorlarmış. Enosis düşkünlüğü ile şuurunu kaybederek çılgın bir hale gelmiş bulunan ada Rumlarından şimdiye kadar yaptıkları gibi daha birçok delice hareket beklenebilir.”
TMT: On misliyle intikam alırız
EOKA’nın tehditleri ile Türklere yönelik genel bir saldırı hazırlığını değerlendiren TMT Merkez Komitesi de 27 Mayıs 1958 günü ada çapında dağıttığı bildirilerde, “Türklere saldırıldığı takdirde intikamın 10 misli ile alınacağını” duyurur. ( 41- DÜNYA gazetesi, 27 Mayıs, 1958)
Vali Foot: TMT üyeleri tutuklanmalı
Vali Foot, Kıbrıs Türklerine yönelik genel bir saldırı hazırlığını tamamlayan EOKA’ya karşı gereken önlemleri almazken, 29 Mayıs 1958 günü Londra’ya gönderdiği raporunda “TMT’nin yasa dışı ilan edilip, TMT üyelerinin tutuklanmasını” önerir. Vali Foot, bu önerisi ile birlikte “böyle bir girişimin sonucunda Türkiye ve Kıbrıs’ta yaratacağı tepkilerin de düşünülmesi gerektiğini ve TMT’nin gerçek liderleri ve üyeleri hakkında gerekli bilgilerin elde edilişine kadar, TMT’nin yasa dışı ilan edilmesinin ve üyelerinin tutuklanmasının bir süre daha ertelenebileceği” görüşünü de belirtir. (42- İngiliz Arşiv Belgeleri, FO 371/136 280-152985, Vali Foot’un 702 No.lu Telgrafı)
Rumlar: TMT kanun dışı ilan edilmeli
Vali Foot, TMT’ye yönelik girişimlerini sürdürürken, Rumlar da “TMT’nin kanun dışı ilan edilmesi” yönünde harekete geçerler. Rumlar tarafından Vali Foot’a gönderilen telgraflarda şöyle denilmektedir;
“Türkler cezalandırılmalı, Türk evlerinde Rum ve İngiliz polisler tarafından arama yapılmalı, silahlar bulunmalı ve TMT kanun dışı ilan edilmelidir.” (43- Halkın sesi Gazetesi- 21 Haziran 1958)
Rumların bu talepleri sonucunda, Türk evlerinde aramalar yapılırken, pek çok kişi gözaltına alınır. Hedef, Kıbrıs Türklerini korkutup, sindirmek, TMT’yi etkisizleştirmektir.
Grivas’ın talimatı
TMT öncülüğündeki Türk direnişini, tüm saldırılara ve vahşete rağmen kıramayan EOKA lideri Grivas, 3 Temmuz 1958 günü EOKA’nın tüm birimlerine yeni bir talimat gönderir. Amaç, Lefkoşa’daki Türk direnişini kırmaktı. Grivas, anılarında vermiş olduğu talimatı şöyle anlatır;
“Lefkoşa’da, Rum-Türk kesimlerini ayıran hat boyunca önceden tespit edilen şekilde sağlam bir savunma yapılması. Bu savunmayı EOKA savaş birlikleri deruhte edecekti. Savunmanın başarılı olması halinde Türk bölgelerine sızarak misilleme yapılacaktı. Palluryotissa ve Kaymaklı yönlerinden Türk kesimine karşı saldırılara girişilecekti”. (44-GrivasDiğenis, Yeoryios, “EOKA Mücadelesi Tarihi 1955-159”, Lefkoşa, 1972)
AYDIN AKKURT
Yorumlar kapalı.