Kanalizasyon sistemi ile arıtma tesislerine gelen dışkılardan; alkol, sigara ve yasaklı madde kullanımları tespit edilecek. Ortaya çıkacak verilere göre mücadele planı şekillenecek.
Analizler Türkiye’de… Prof. Dr. Nebile Dağlıoğlu, KKTC’de bulunan arıtma tesislerinden atık su örnekleri toplanmaya başladığını belirterek, burada toplanan verilerin Türkiye’de analiz edileceğini kaydetti. Dağlıoğlu, 1-2 ay gibi kısa sürede KKTC Başbakanlığına sonuçları sunacaklarını açıkladı.
Tükürükten tespit yapılacak… Uyuşturucu madde kullanarak direksiyon başına geçilmesiyle ilgili de hazırlanan projeden bahseden Dağlıoğlu, “Trafik kazalarına neden olan yasadışı maddelerin tespiti için sürücülerin tükürüklerinde yasadışı madde tespiti ile ilgili bir proje başlatıyoruz” dedi.
Cemre CEMALİ
Ülkemizde alkol, sigara ya da uyuşturucu madde kullanımının sıklığını ve hangi dönemlerde daha çok kullanıldığının tespiti için çalışmalara başlandı.
Ankara Üniversitesi ile KKTC Başbakanlık Uyuşturucu ile Mücadele Komisyonu işbirliği ile yürütülen proje kapsamında Lefkoşa’da yer alan Haspolat Arıtma Tesisinden ve Gazimağusa Atık Su Arıtma Tesisi’nden atık su örnekleri alındı.
Yakında Güzelyurt Belediyesi Atık Su Arıtma Tesisinden de alınacak örnekle birlikte numuneler analiz edilmek üzere Türkiye’ye gönderilecek.
Elde edilen verilerin 1-2 ay gibi kısa bir sürede başbakanlığa raporlanması öngörülüyor.
Ankara Üniversitesi ile KKTC Başbakanlık Uyuşturucu ile Mücadele Komisyonu arasında geçtiğimiz yılın aralık ayında bağımlılıkla mücadele çalışmalarına ilişkin iş birliği protokolü imzalanmıştı.
Protokol; eğitim, araştırma-geliştirme, toksikolojik analizler ve atık su analizleri olmak üzere 4 alanda iş birliğini kapsıyor.
Ankara Üniversitesi Adli Bilimler Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Nebile Dağlıoğlu, protokol kapsamında hedeflenenleri ve yapılanları KIBRIS’a anlattı.
“Uyuşturucu ile mücadelede ciddi bir bütçe harcanıyor”
Prof. Dr. Nebile Dağlıoğlu, atık su epidemiyolojisinin dünyada da uygulanan bir yöntem olduğunu ifade ederek Türkiye’de 5 yıldır devam eden, İçişleri Bakanlığı ve Yeşilay ile beraber yürütülen bir atık su projesi olduğunu açıkladı.
Bu proje kapsamında Türkiye’nin illerinde alkol, sigara ve yasadışı madde tüketimini takip edebildiklerini kaydeden Dağlıoğlu, bu projenin bir ülke için madde kullanım oranının belirlenmesi noktasında çok önemli olduğunu ifade etti.
Dağlıoğlu, elde edilen verilerle önce sorunlu bölgelerin belirlenebileceğini ve o bölgelere göre müdahale programlarının oluşturulabileceğine işaret ederek hem Türkiye için hem KKTC için uyuşturucu ile mücadelede ciddi bir bütçe harcandığına vurgu yaptı.
Bu noktada projenin; bütçenin doğru yerlere kanalize edilmesi için de veri imkânı sunduğunu belirten Dağlıoğlu, “Prensipte atık su epidemiyolojisinde yasadışı maddeler alkol ya da sigara kullanıldığında insan vücudu onları farklı yapılara dönüştürüyor ve idrar yoluyla bunlar atılıyor. Kanalizasyon sistemi ile arıtma tesislerine geliyor. Farklı mevsimlerde arıtma tesislerinin girişlerinden alınan numunelerle de nerelerde daha çok yasadışı madde, alkol ve sigara tüketiminin fazla olduğunu belirleyebiliyoruz.” dedi.
Dağlıoğlu, mevsimler arası madde kullanımlarının da değiştiğini ifade ederek dönemler arasında kıyaslama yapılarak birçok veri elde edilebileceğini söyledi.
Bu noktayı bir örnekle açıklayan Prof. Dr. Dağlıoğlu, “Örneğin; KKTC turistlik bir yer özellikle nisan ayından ekim ayına kadar ciddi bir turist geliyor. Dolayısıyla dönemler arasında kıyaslama ile maddeleri KKTC halkı mı kullanıyor? Yoksa turistler mi kullanıyor? bu ayrımı da yapabiliyoruz.. Hafta sonu, hafta içi kullanımları da değişebiliyor. Atık su ile çok fazla veri elde edebiliyoruz” diyerek projenin olanaklarından bahsetti.
“KKTC’de bulunan arıtma tesislerinden örnekler toplanıyor”
Dağlıoğlu, bu bağlamda Ankara Üniversitesi ile KKTC Başbakanlık Uyuşturucu ile Mücadele Komisyonu arasında aralık ayında bağımlılıkla mücadele çalışmalarına ilişkin iş birliği protokolü imzalandığını hatırlatarak protokol kapsamda atık su analizleri noktasında Doğu Akdeniz Üniversitesi ile işbirliği içerisinde KKTC’de bulunan arıtma tesislerinin girişlerinden atık su örnekleri toplamaya karar verdiklerini açıkladı.
Bu noktada hem güneyin hem de KKTC’nin Lefkoşa’da ortak kullandığı arıtma tesisinden ve Gazimağusa’daki arıtma tesisinden numune alındığını açıklayan Dağlıoğlu, şöyle devam etti:
“İlk kez bu çalışmaya KKTC de dahil edildi. Lefkoşa ve Gazimağusa’dan örnekler aldık sadece Güzelyurt kaldı. O da alındıktan sonra hızlıca çalışılacak bu verileri analiz edeceğiz. Protokol kapsamımda analizler Türkiye’de yapılacak. Sonuçları da 1-2 ay gibi en kısa sürede KKTC başbakanlığa sunacağız. Yaklaşık 5-6 tane daha arıtma tesisi var ama her arıtma tesisinden örnek almak uygun olmayabiliyor. Lefkoşa hem başkent olması hem burada yaşayan popülâsyonun fazla olması hem de güneyin de bu arıtma tesisini kullanıyor olmasından dolayı bizim için önemli. Bu arıtma tesisinin yaklaşık yüzde 70’ini güney, yüzde 30’unu da kuzey kullanıyor.”
“KKTC’de madde tüketim oranına bakacağız”
Dağlıoğlu, analizlerden beklenenin ne olduğuna yönelik de bilgilendirmede bulunarak “KKTC’de tüketim oranına bakabileceğiz. Hangi maddeler daha çok kullanılıyor? Hangi madde, hangi bölgede daha yaygın kullanılıyor? Şehirlerarası kıyaslama da yapabiliyoruz. Bu veriler istatiksel olarak yakalanan kişi sayıları ve yakalanan maddeler ile de anlamlandırılabiliyor. Bazen en fazla maddenin yakalandığı yerlerde o madde kullanılmıyor olabiliyor bu da oranın bir geçiş noktası olduğunu bize gösterir” dedi.
Atık sudan elde edilen veriler ile o şehirde yaşayan kişilerin alkol, sigara ya da yasadışı uyuşturucu madde kullanımı ile ilgili elde edilecek veriler olduğuna vurgu yapan Dağlıoğlu, günlük ortalama olarak kullanılan maddenin miligram olarak hesaplanabildiğini de ifade etti.
Dağlıoğlu, ölçtükten sonra kış, bahar, yaz ve sonbahar olarak dönemler arası kıyaslama yapabildiklerini söyleyerek “Sonra da verilerin durumuna göre mücadele yöntemleri belirlenecek. Güney Kıbrıs bunu çalışmış ve bilimsel makale olarak yapmışlar. Biz de Avrupa Uyuşturucu İzleme Merkezi (EMCDDA) aktif üyesiyiz. Her yıl bu dataları Türkiye’nin de içinde olduğu yaklaşık 40 ülkenin dahil olduğu bir grup atık su raporunu bu merkeze veriyor. Türkiye’yi Avrupa şehirleri ile kıyaslıyoruz.
Trafikte madde kullanımı
Alkollü araç kullanmanın trafik kazalarında birinci faktör olduğuna da dikkat çeken Dağlıoğlu, trafik güvenliğinin önemine de vurgu yaptı.
Dağlıoğlu, özellikle Amerika’da ve Avrupa’da esrarın serbest bırakılması ile birlikte esrar kullanımına bağlı kazaların alkol kullanımının neden olduğu kazalara göre daha ön sıralara geçtiğini söyleyerek “bizde bu nedenle trafik kazalarına neden olan yasadışı maddelerin tespiti için sürücülerin tükürüklerinde yasadışı madde tespiti ile ilgili bir proje başlatıyoruz” dedi.
“Türkiye’ye paralel olarak KKTC için de planlayacağız”
Ağır alkol içicilerine ehliyet verilmesi noktasında ilk defa ehliyet alacaklara testler yapılacağını ve ehliyet alamayacaklarını kaydeden Dağlıoğlu, alkollü araç kullanma nedeniyle ehliyetlerine el konulan ağır içicilerin bir daha hiç ehliyet alamamasını da kapsadığını açıkladı.
Dağlıoğlu, “Bunu Türkiye için planladık paralel olarak KKTC için de planlayacağız. Ne ile mücadele ettiğimizi görmemiz lazım. Bunu yaparken Uyuşturucu İle Mücadele Komisyonu ile bir araya geldiğimizde en büyük problemin KKTC’de bir veri problemi olduğunu gördük. Uyuşturucu maddeden kaç kişinin öldüğü, yakalamalar, kaç kişinin tedavi olduğunu ve kullanım oranını bilmiyoruz. Bir tek liseler arasında yapılan bir çalışma var genel popülâsyonun ne kadar madde kullandığının popülâsyonunu bilmiyoruz” vurgusu yaptı.
Bu nedenle özellikle KKTC için bir eylem planı hazırladıklarına dikkat çeken Dağlıoğlu, şöyle devam etti:
“Türkiye’de 2014 yılında Cumhurbaşkanımızın önderliğinde uyuşturucu şurası yapılmıştı ve 2014-2019 yıllarını kapsayan ilk 5 yıl için bir eylem planı hazırlanmıştı. Biz de KKTC için iki yıllık hazırladık çünkü bizimkiyle paralel olsun diye. Eylem Planının 2025 yılında bitmesi planlanıyor. 2025 yılından sonra KKTC için de tekrar bir 5 yıllık Türkiye ile paralel giden bir eylem planı hazırlayacağız.”
“Sistematik veri koordinasyonu sağlayacağız”
Dağlıoğlu, uyuşturucu ile mücadelenin sadece bir komisyonun tek başına yapabileceği bir olay olmadığını bütün bakanlıkların, aktörlerin bu işi içerisinde olması gerektiğini belirterek, eylem planının neyi içereceğine dair şunları söyledi:
“Eylem planı; Gençlik ve Spor Bakanlığı, Adalet Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı gibi bütün aktörleri kapsayacak. Herkese görevler verilecek, görevlere yılda bir hedef koyulacak. Her yıl hedeflere ulaşmaları noktasında komisyon tarafından kontrol edilecek. Görevlerde eksiklikler varsa ikinci yıl yeniden görev tanımı yapılacak eylem planı sonucunda daha sistematik veri koordinasyonu sağlayacağız.”
Dağlıoğlu, “Atık su çalışıyoruz eylem planı yaptık ciddi bir 2 yıl mücadele başlattık burada. Trafikte baktık, cezaevlerinde düzelttik. Denetimli serbestlik kısmını düzelttik sonra atık sudan da takip edeceğiz bu yaptığımız faaliyetler acaba gerçekten yerine ulaşıyor mu ölçeceğiz.” diyerek madde kullanımına ilişkin verilerin atık su ile takip edileceğini anımsattı.
‘KKTC için veri var mı? Ne ile mücadele edildiğini biliyor musunuz?’ sorusuna karşılık KKTC’de lise öğrencilerine yönelik yapılan ESPAD Projesi olduğunu belirten Dağlıoğlu, şöyle yanıt verdi:
“Burada Güney Kıbrıs’takilerle kıyaslıyoruz. Güneye göre oranlar burada çok şükür ki daha düşük. Ancak artık dünyada küreselleşme ile birlikte Avrupa’da çıkan bir madde Türkiye’ye de gelebiliyor ya da Amerika’da kullanılan bir maddeye gençlerimiz her yerden bir şekilde ulaşıyor. Aslında liselerde yapılan bir çalışma şu an düşük. Avrupa ile kıyaslandığında da Türkiye’de de oldukça düşük ama bu yükselmeyeceği anlamına gelmez önlemler alınmazsa yükselebilir. Bunu kontrol altına almamız lazım.”
Dağlıoğlu, önleme çalışmalarının çok önemli olduğunu ifade ederek “Mücadelenin yüzde 90’ını önleme çalışmalarıdır.. Ankara Üniversitesi olarak bütün bilimsel alt yapımızda KKTC’ye destek vermek istiyoruz.” dedi.
Yorumlar kapalı.