İNCELEMELER YAPILACAK… Yükseköğretim Kurumlarının Denetim Tüzüğü ile üniversitelerin akademik programlarını incelemek, yükseköğretim kurumlarında mevzuata ve/veya akademik kurallara uygun olmayan herhangi bir işleyişin tespiti ve soruşturulmasının akabinde, ilgili mevzuatta belirlenen amaç, hedef ve ilkelere uygunluğu değerlendirmek hedefleniyor. Ayrıca tüzüğün amaçları arasında, akademik düzey yeterliliklerini de incelemek, buna göre kararlar üretmek ve gerekli tedbirler almak da var
Ceren ÖZBİL
Ülkedeki yükseköğretim kurumlarının eğitim-öğretim kalitesini, işleyişini, sürdürülebilirliğini ve diğer etkinliklerini denetlemeye kapı açacak Yükseköğretim Kurumlarının Denetim Tüzüğü hazır.
Tüzük, Resmi Gazete’de yayınlanmasının ardından yürürlüğe girmiş olacak.
Bu tüzük ile üniversitelerin akademik programlarını incelemek, yükseköğretim kurumlarında mevzuata ve/veya akademik kurallara uygun olmayan herhangi bir işleyişin tespiti ve soruşturulmasının akabinde, ilgili mevzuatta belirlenen amaç, hedef ve ilkelere uygunluğunu değerlendirmek ve akademik düzey yeterliliklerini de incelemek, buna göre kararlar üretmek ve gerekli tedbirleri almak hedefleniyor.
Ayrıca tüzük, yükseköğretim kurumunun, YÖDAK tarafından ihtar edilmesi ve/veya ileri disiplin soruşturulmasına tabi tutulması ve/veya öğretime başlama izninin geçici bir süre ile askıya alınması, durdurulması ve/veya iptal edilmesine ilişkin usul ve esasları düzenliyor.
Söz konusu tüzük, yükseköğretim kurumları ile bunlara bağlı fakülte, bölüm, akademik program ve birimlerin denetimine ilişkin esasları kapsıyor.
Tüzükte yer alan maddeler: Yükseköğretim kurumlarının denetlenmesine ilişkin usul ve esaslar:
YÖDAK, yükseköğretim kurumlarını ve bunlara bağlı fakülte, bölüm, akademik program ve birimlerini ve/veya bunların faaliyetlerinin mevzuata uygunluğunu denetlemekle yetkili ve görevlidir.
Bakanlık, Yasanın kendisine verdiği yetkiler ve Yasanın 11’inci maddesinin (1)’inci fıkrasının (G) bendi ve 39’uncu madde kuralları uyarınca inceleme ve değerlendirme yapmakla görevlidir. Bakanlık inceleme ve değerlendirme yapmak üzere alt komisyonlar kurabilir.
Yükseköğretim kurumlarının denetlenme sürecinde gerekli görülmesi halinde ilgili bakanlıklardan da destek alınabilir.
Yükseköğretim kurumlarında eğitim-öğretim ve diğer faaliyetlerin Yasada düzenlenen yükseköğretimin amaçlarına, yükseköğretimin temel ilkelerine, üniversitelerin akademik teşkilat, öğretim elemanları ile ilgili kurallara, öğretim esasları ve öğrencilerle ilgili kurallara, yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve çalışmalarına ilişkin kurallara uygunluğunu denetlemek.
Her yıl Eylül ve Ekim aylarında üniversiteler tarafından sunulacak faaliyet raporları üzerinden denetimler yapmak ancak gerekli görülen hallerde yılın herhangi bir zamanında re’sen yerinde inceleme ve denetim yapmakla yetkili ve görevlidir.
YÖDAK, yükseköğretim kurumları hakkında her türlü, usulsüzlük ve mevzuata aykırılık ihbarlarını dikkate alarak gerekli araştırma, inceleme ve denetimleri yapar. Ancak yazılı yapılmayan, isimsiz ve imzasız ihbarlar dikkate alınmaz.
Yükseköğretim kurumları ile bu kurumlara bağlı tüm akademik birimlerin eğitim-öğretim kalitesini, işleyişini ve sürdürülebilirliğini denetlemek.
Yükseköğretim Kurumları’nın Akademik programlarını incelemek.
Yükseköğretim kurumlarının gereksinimlerini, eğitim ve öğretim programlarını, bilim dallarının niteliklerini, araştırma faaliyetlerini, uygulama alanlarını, bina, araç-gereç ve benzeri olanaklarını, öğrenci sayılarını ve diğer ilgili hususları dikkate alarak, yükseköğretim kurumlarının öğretim üyesi ve öğretim elemanı kadrolarını dengeli bir oranda sağlayıp sağlamadığını denetlemek.
Denetimlere ilişkin hazırlanan raporları Cumhurbaşkanlığı, Cumhuriyet Meclisi ve Bakanlığa iletmek.
Yükseköğretim kurumlarında eğitim programlarının akademik düzey ve yeterliliklerini belirlemek, eğitim, öğretim ve diğer etkinliklerinin bu tüzükte belirtilen amaç, ilke ve hedeflere uygunluğunu, Yasa ve bu tüzükteki esaslara göre denetlemek.
Kurul, yükseköğretim kurumu hakkında usulsüzlük ve mevzuata aykırılık iddiaları ile ilgili ihbarları, ilgili Yasa ve bu tüzük kurallarına uygun olarak araştırmak, incelemek ve denetim yapmakla yükümlüdür.
YÖDAK gerekli görmesi halinde ve konunun niteliğine göre araştırma, inceleme ve denetim yapmak üzere alt komisyonlar kurabilir. Ayrıca yasanın 17’nci ve 18’inci madde kuralları uyarınca özel ihtisas komisyonları oluşturabilir.
YÖDAK denetimler; bakanlık inceleme ve değerlendirmeler sırasında aşağıdaki yetkileri kullanır:
Denetim; inceleme ve değerlendirme sırasında gerektiği hallerde yükseköğretim kurumlarının yöneticilerinden yazılı ve sözlü bilgi isteyebilir.
İhbar üzerine başlatılan araştırma, inceleme ve denetimlerde, gizli olsa dahi her türlü belge, kayıt ve defterleri, elektronik ortamdaki her türlü bilgiyi ve çıktıyı görür, inceler ve alır.
Yapılan araştırma, inceleme ve denetimle ilgili olarak, emekliye ayrılmış, istifa etmiş, görevden ayrılmış kişilere veya konu ile ilgili bilgisi olan herhangi bir kimseye soru sorar ve ilgili belge, kayıt ve defterleri alır ve bunlarla ilgili elektronik ortamdaki çıktıları talep eder.
Gerekli görülmesi halinde araştırma, inceleme ve denetimlerle ilgili ve suç delili olması muhtemel belge, kayıt ve defteri, durumlar, açıklık kazanıncaya kadar alıkoyar ve gerekenleri kovuşturmayı yapan makama ve/veya adli mercilere bildirir.
YÖDAK Başkanı, üyeleri ve bakanlık münferiden veya toplu denetimler; inceleme ve değerlendirmeler sırasında yükseköğretim kurumlarının her kademesindeki yöneticilerinden yazılı veya sözlü bilgi vermelerini, resmi belgelerin veya kayıtların suretlerini veya gerekli gördüklerinde asıllarını isteyebilirler.
YÖDAK Başkanı’nın denetime ilişkin görev, yetki ve sorumlulukları
YÖDAK Başkanı, Yasa’nın 15’inci maddesinde düzenlenen görevlerle birlikte aşağıdaki fıkralarda denetime ilişkin düzenlenen görev, yetki ve sorumlulukları yerine getirmekle yükümlüdür.
YÖDAK’ın denetime ilişkin genel çalışma ve koordinasyonunu sağlamak.
Yapılacak denetimlerin kurul toplantısında görüşülmesi, planlanması ve gerekli görevlendirmenin yapılmasını sağlamak.
Yasa ve işbu tüzükte yer alan denetime ilişkin kuralların uygulanmasını sağlayarak, araştırma ve denetim yapmak.
Denetimler sonucunda hazırlanacak raporların Kurulda görüşülmesini sağlamak.
Kurulda görüşülüp karara bağlanan denetim raporlarını Cumhurbaşkanlığı, Cumhuriyet Meclisi, Bakanlık ve diğer ilgili mercilere sunmak.
YÖDAK üyelerinin denetime ilişkin görev ve sorumlulukları
Yasa’nın 15’inci maddesinde düzenlenen görevlerle birlikte YÖDAK üyeleri aşağıdaki fıkralarda denetime ilişkin düzenlenen görev ve sorumlulukları yerine getirmekle yükümlüdür.
Toplantılara katılarak hazırlanan denetim raporlarının karara bağlanmasını sağlamak.
Görevlendirildiği denetimin planlı bir şekilde yürütülmesini sağlamak.
YÖDAK’ın denetime ilişkin çalışma yöntemi
Yasa ve işbu tüzük kapsamında yer alan denetim alanlarında araştırma, inceleme ve denetim yapılabilmesi için gerekli toplantıları yaparak denetim planlarını belirler.
YÖDAK’ın denetime ilişkin faaliyetleri ve toplantıları Yasa’nın 10’uncu madde kurallarına uygun olarak yapılır.
YÖDAK toplantısında ele alınacak denetim raporlarının görüşülmesinde raporu hazırlayan üye Kurulu bilgilendirir.
YÖDAK toplantılarına gündem ve/veya denetim konusu ile ilgili bilgi ve görüş vermek üzere denetim kapsamına giren tüm yükseköğretim kurumlarında ilgili personeli ve/veya dıştan uzmanları çağırır.
Kurul gerekli görmesi halinde araştırma, inceleme ve denetim yapmak üzere alt komisyonlar kurabilir.
Denetimler yürürlükteki mevzuat ve uluslararası kabul görmüş denetim standartlarına uygun olarak yapılır.
Denetim süreci, planlama, yürütme, raporun hazırlanması, raporun kurulda görüşülmesi ve ilgili mercilere sunulmasından oluşmaktadır.
Denetime ilişkin rapor ve kararlar
Denetim hakkında hazırlanan raporlar aşağıdaki hususları içerir;
(A)Denetim konusu.
(B)Denetimin günü, sayısı ve yeri.
(C)Denetime katılan başkan ve/veya üyelerin ad ve soyadları.
(Ç)Denetim neticesinde yapılan tespitler, sonuçlar ve bunlara ilişkin emareler, evrak ve/veya belgeler.
(D)Denetim bulgularına göre öneriler.
(E)Denetim sırasında kullanılacak formlar YÖDAK tarafından belirlenir.
Denetime ilişkin hazırlanan rapor neticesinde gerekli görülmesi halinde aşağıdaki kararlar verilebilir;
(A)Yükseköğretim Kurumunun YÖDAK tarafından yazılı ihtar edilmesi.
(B)Yükseköğretim Kurumunun ileri disiplin soruşturulmasına tabi tutulması.
(C)Yükseköğretim Kurumunun Öğretime Başlama İzninin geçici bir süre ile askıya alınması ve/veya Öğretime Başlama İzninin geçici bir süre ile durdurulması.
(Ç)Yükseköğretim Kurumunun Öğretime Başlama İzninin iptal edilmesi.
Bir Yükseköğretim Kurumu aşağıda belirtilen hallerde YÖDAK tarafından yazılı ihtar edilir;
(A)Öğrenci alımlarında yürürlükteki Yasa, tüzük ve/veya yönetmelik kurallarına aykırı kota ve/veya kontenjan aşımının olması.
(B)Öğrenci kayıtlarının yürürlükteki Yasa, tüzük ve/veya yönetmelik kurallarına ve/veya yürürlükteki mevzuata uygun yapılmaması.
(C)Ölçme ve değerlendirme yönteminin eksik ve/veya yetersiz olması. (Ç)Senato ve/veya yönetim kurulu ve/veya yoklama ve/veya benzeri karar defterinin olmaması.
(D)Özel gereksinimli öğrenciler için gerekli alt yapının bulunmaması.
(E)Yükseköğretim kurumunun ve/veya akademik birimlerinin gerekli alt yapı, idari personel ve öğretim kapasiteleri doğrultusunda öğrenci alımı yapmaması.
(F)YÖDAK tarafından ve/veya yürürlükteki Yasa, tüzük ve/veya yönetmelik kurallarında belirlenen amaç, hedef ve ilkeler doğrultusunda öğretim vermemesi ve/veya hizmet vermede gerekli asgari koşullara sahip olmaması.
(G)Öğretim elemanlarının, yürürlükteki Yasa, tüzük ve/veya yönetmelik kurallarında belirlenen alt yapı, akademik kriter ve niteliklere sahip olmaması.
(H)Öğretime Başlama İzni ile ilgili tüzükte belirtilen kurallara uyulmadığının tespit edilmesi.
(I)Her yıl Temmuz ve Ağustos aylarında YÖDAK’a sunulması gereken faaliyet raporunun sunulmaması.
(İ)Yukarıdaki hallerin tespiti halinde yükseköğretim kurumu yazılı ihtar edilir ve söz konusu eksikliklerin en geç 3 ay içerisinde giderilmemesi halinde, hakkında ileri disiplin soruşturması başlatılır
Yükseköğretim kurumu aşağıda belirtilen hallerde ileri disiplin soruşturmasına tabi tutulur;
(A)Kurul tarafından ihtar edilmiş olmasına rağmen üç ay içerisinde söz konusu ihtara uyulmaması ve/veya eksikliklerin giderilmemesi.
(B)Sahte evrak ihbarı bulunması ve/veya bu yönde makul şüphenin oluşması.
(C)Öğrenci imzalarının yer aldığı ders yoklamalarının kaydının olmamasına ilişkin ihbar ve/veya bu yönde makul şüphenin oluşması.
(Ç)Yatay geçiş mevzuatına aykırılığa ilişkin ihbar bulunması ve/veya makul şüphenin oluşması. (D)Öğretime Başlama İzni verilen programın müfredatına uyulmaması ve/veya YÖDAK’tan onay almadan müfredatın değiştirilmesi.
(E)ÜAKK tarafından Yasanın 20’nci maddesinin (3)’üncü fıkrasının (A) bendi kuralları uyarınca belirlenen kriterlere aykırılığın tespit edilmesi.
(F)KKTC Yükseköğretim Kurumları Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Tüzüğüne aykırılığın tespit edilmesi.
(G)Öğretime Başlama İzni ile ilgili kriterlerin artık karşılanmadığına dair ihbar bulunması ve/veya makul şüphenin oluşması.
(H)Öğretime Başlama İzni olmaksızın eğitim ve öğretim faaliyetlerine başladığına ilişkin ihbar bulunması ve/veya makul şüphenin oluşması.
(I) Yasanın 43’üncü maddesinin (1)’inci fıkra kurallarına uyulmadığına ilişkin ihbar ve/veya bu yönde makul şüphenin oluşması.
(İ) Yasanın 43’üncü maddesinin (2)’nci fıkrasının (H) bendi kurallarına uyulmadığına ilişkin ihbar bulunması ve/veya bu yönde makul şüphenin oluşması.
Aşağıda belirtilen hallerde Öğretime Başlama İzni geçici bir süre ile askıya alınır ve/veya Öğretime Başlama İzni geçici bir süre ile durdurulur;
(A)YÖDAK tarafından yapılan disiplin soruşturması sonucunda yürürlükteki Yasa, tüzük ve/veya yönetmelik kurallarına aykırılığın tespit edilmesi.
(B) Öğretime Başlama İzni aldıktan sonra, yürürlükteki Yasa, tüzük ve/veya yönetmelik ve/veya mevzuatta öngörülen koşulların yitirilmesi.
Aşağıda belirtilen hallerde yükseköğretim kurumu ve/veya üniversitenin Öğretime Başlama İzni iptal edilir;
(A)Yükseköğretim Kurumu, Öğretime Başlama İznini aldığı tarihten itibaren 2 yıl içerisinde faaliyete geçmemesi halinde Öğretime Başlama İzni iptal edilir.
(B)Yükseköğretim Kurumu, Öğretime Başlama İzni almış olduğu akademik birimi, 2 yıl içerisinde faali
yete geçirmemiş olması halinde, ilgili akademik birimin Öğretime Başlama İzni iptal edilir.
(C)Yükseköğretim Kurumunun Öğretime Başlama İzni askıya alındıktan ve/veya durdurulduktan sonra öngörülen koşulları 1 yıl içerisinde karşılamaması durumunda Öğretime Başlama İzni iptal edilir.
(Ç)İlgili akademik birimin Öğretime Başlama İzni askıya alındıktan ve/veya durdurulduktan sonra öngörülen koşulları 1 yıl içerisinde karşılamaması durumunda Öğretime Başlama İzni iptal edilir.
Gizlilik esası
YÖDAK’ın denetim ve Bakanlığın inceleme ve değerlendirme ile ilgili faaliyetleri ve yazışmalarının tümü gizlidir. Gerekli görülen hallerde ve/veya talep edilmesi durumunda YÖDAK ve Bakanlık karşılıklı olarak bilgi ve belge paylaşımında bulunabilir.
Yorumlar kapalı.