Nibel TEKTAN
Küba’yı görmek kimin hayali değil ki! Tarihe isimlerini altın harflerle yazdırmış liderleri, tüm dünyayı etkisi altına almış müziği ve dansının yanı sıra, tadına doyulmaz kokteylleri, hele de puroları bu hayalde büyük rol oynar. Fakat sanırım en önemlisi, tüm dünyayı sömüren büyük bir güce karşı direnişi neticesinde, ambargolara maruz kalmasının etkisiyle 1950’lerde takılı kalmış olması! Bunun sonucu olarak da insanın zamanda yolculuk yapmış gibi hissetmesi.
Benim hayalim de 2005 senesinde gerçekleşti. Sevgili arkadaşım Elif bana Küba teklifiyle gelince, hiç düşünmeden kabul etmiştim çünkü efsanevi lider Fidel Castro öldüğü anda Küba da kapitalist düzenin elinde diğer birçok yer gibi sıradanlaşıp, tüm özelliğini kaybedebilirdi. Ne kadar erken o kadar iyi olacaktı.
Küba’ya varır varmaz bizi Fidel karşıladı. Taksideki radyoda hiç durmadan konuşuyordu. Şoföre sorup emin oldum, gerçekten Fidel’di. Gideceğimiz adrese ulaşıncaya kadar konuştu ama ne şoförün İngilizcesi, ne de benim azıcık İspanyolcam ne dediğini tercüme etmeye yetti.
Özel evler: Casa Particular
Daha önceleri, Küba’da tüm konaklama seçenekleri sadece devlet tarafından sunuluyormuş fakat 1997’den sonra devlet halka evlerinin odalarını turistlere kiralama izni vermiş ve bu Küba halkının ilk işletme tecrübesi olmuş. Özel ev anlamına gelen ‘Casa Particular’ bütün Küba’da kolaylıkla bulunabiliyor. Otellerde halktan izole bir şekilde günlerinizi geçirmek yerine, casa particular’da kalıp, güler yüzlü Küba halkıyla vakit geçirerek onları daha yakından tanıma şansı elde edebilirsiniz.
Alfonzo ve İzabel Sanchez de Havana’daki ilk Casa Particular’ımızın sahipleri idi. Eski bir koloni binası olan evde her şey çok eski ve başköşede Fidel Castro’nun resmi asılıydı. Odamızın dışarı açılan penceresinin olmaması ve ilk geceden küçücük banyomuzu da bir hamam böceğiyle paylaşıyor olmak pek hoşuma gitmemişti hatırlıyorum ama sonuçta Küba’daydık ve üstelik yorgunluktan ölmek üzereydik.
Uçak seyahatlerinde en sevdiğim varış vakti akşam saatleridir. Direk kalacağınız yere varıp, duş alıp, uyumak ve ertesi gün, dinlenmiş bir halde yeni bir güne, yeni bir şehirde uyanmak büyük bir zevk benim için. O gün de Havana’da gözlerimizi açmıştık. Her zamanki gibi Elif’in ilk lafı kahvaltı olmuştu. Odadan çıkıp İsabel teyzeyi buldum, “Desayuna, por favor.” dedim. İspanyolcamı pratik yapma fırsatı çok hoşuma gidiyordu ve ileriki günlerde çok da işimize yarayacaktı.
Her çeşit meyve…
İsabel teyze kahvaltıyı hazırlayınca, dışarı ilk çıkan ben oldum. Gördüğüm manzara ağzımın sularını akıtırken, Elif’i nasıl sakinleştireceğim diye düşünmeye başladım. Masada çeşit çeşit meyve duruyordu. Papaya’dan tutun da mangoya… Her çeşit meyve! Ben tropikal meyve hastası bir insan olarak sorunum yoktu ama Elif sabah kahvaltısında peynirini, yumurtasını, ekmeğini yemeden mutlu olamazdı. Ve korktuğum başıma geldi! Elif masayı görür görmez “Bu mu kahvaltı?” diye kükredi. Ben ise yüzümde saklamaya çalıştığım bir tebessümle kafamı sallıyordum. Tek yapabildiğim İsabel’i çağırıp durumu çata pata açıklamaya çalışmak oldu. Sonuç olarak masaya ekmek ve tereyağı gibi bir şey geldi. Elif’in kahvaltı boyunca yaptığı şikâyetleri dinlerken hem kahvaltımı bitirmeye, hem de gülmemeye çalışıyordum. Daha sonra Elif bu duruma alıştı, hatta hoşuna bile gitmeye başladı.
Ömür boyu ambargo altında müzik yap ve…
Kendimizi sokağa attığımız anda aynı Tibet’te hissettiğim gibi zamanda yolculuk yapıp 50-60 sene geriye gittiğimizi sandım. Sene 2005’ti ama yürüdüğümüz sokaklar, gördüğümüz arabalar 1950’lerden kalmaydı! En çok hoşuma giden şey, dünyanın geri kalanını hatırlatacak hiç bir şey olmamasıydı! Ne bir Mc Donald’s, ne de 2 alana 1 bedava reklamları ile dolu mağazalar. Biz de ambargolar altında doğduk büyüdük ama burası bambaşka bir yerdi.
Öncelikle, Sevilla Hotel’i bulup hem para bozdurmamız hem de oradaki bir acenteden başka görmek istediğimiz yerler için ulaşım ayarlamamız gerekiyordu. İlk günden şans yüzümüze güldü ve Elif’le çok sevdiğimiz Buena Vista Social Club’ın konseri olduğunu öğrendik. Bir kaç hafta önce kaybettikleri solistleri İbrahim Ferrer anısına düzenlenecek konser, iki gün sonra, Havana’nın en ünlü oteli Hotel Nacional de Cuba’da gerçekleşecekti. Dünyanın en şanslı insanları mıydık neydik???
Buena Vista Social Club aslında 1940’larda müzisyenlerin toplanıp birlikte müzik yapıp eğlendikleri bir kulüpmüş. Kapandıktan yaklaşık 50 yıl sonra, Kübalı bir müzisyen ve Amerikalı bir gitarist o zamanlar orada çalmış emektar müzisyenleri toplayıp bir albüm yapmış ve albümün ses getirmesi üzerine de Alman bir yönetmen aynı isimde bir belgesel çekmiş. Buena Vista dinlemeyenlere dinlemelerini, belgeseli izlemeyenlere de izlemelerini tavsiye ederim. Düşünsenize, ömür boyu ambargo altında müzik yap, 70 küsur yaşında dünyaca üne kavuş!
Devrim Meydanı
Havana’yı gezmek için birçok seçeneğimiz vardı; faytonla dolaşabilirdik, şoförüyle birlikte o güzelim eski Amerikan arabalarından kiralayabilirdik ya da her zamanki alternatif, yürüyebilirdik. Hepsinin zevki ayrıydı ve biz hepsini yapmaya karar verdik. Öncelikle arabamızı seçtik, 1955 model Ford Fairlane Cabriolet. Yarı buçuk İspanyolcamla adamla detayları ve fiyatı konuştum. Pazarlık bile yapınca, Elif “sen ne zaman İspanyolca öğrendin?” diye şaşırarak sormuştu (O zaman bize İspanyolca dersi veren sevgili Gloria Yumurtacı’ya sevgiler.) Ve hedef, Plaza de La Revolucion, yani o efsanevi 1 Mayıs mitinglerinin yapıldığı Devrim Meydanı.
Meydan Batista zamanında Plaza Civica diye anılıyormuş ama 1959 Küba Devrimi sonrasında Fidel Castro meydanın ismini Plaza de la Revolucion olarak değiştirmiş. Meydandaki devlet binasının duvarında akıllara kazınmış Che Guevara portresi demirle işlenmiş ve ünlü sloganı “Hasta La Victoria Siempre” yani “Zafere kadar Daima” yazılmış. Küba Devrimi’nin en önemli isimi Ernesto Che Guevara, Marxist bir devrimci, bir fizikçi, bir yazar, bir gerilla lideri ve bir diplomat. Ölümünden sonra sosyalist devrimci hareketlerin bir sembolü haline geldi.
Anısına anıtlar yapılmış ve adına kutlanan bir gün…
Bir diğer duvarda ise, devrimin bir başka önemli ismi Camilo Cienfuegos’un portresi bulunuyor. Onun portresinin altında da, Fidel’in ona halkın önünde sorduğu “Nasıl gidiyorum?” sorusuna karşılık olarak verdiği “İyi gidiyorsun Fidel” sözleri yazılı. Yani, “Vas Bien Fidel.” Küba devriminde çok önemli bir yeri olan Camilo, bir gece uçuşu sırasında kaybolunca, Che onu günlerce bizzat kendi aramış ama bulamamış. Sadece 27 yaşında hayatını kaybetmesine rağmen Küba için çok önemli biri. Anısına anıtlar yapılmış ve adına kutlanan bir gün bile var.
Meydanın diğer tarafında ise, İspanyol Koloni rejimine karşı senelerce direnmiş Jose Marti anısına yapılmış yıldız şeklinde bir kule bulunuyor. Jose Marti, Küba’nın Atatürk’ü. 19. Yüzyılda İspanyol koloni rejimine karşı savaşmış bir kahraman. Üstelik, o bir yazar, bir şair, bir gazeteci, bir edebiyat profesörü, bir siyasetçi ve bir elçiydi. Kulaklarımızda yer etmiş ünlü Guantanamera (Guantanamalı kadın) şarkısının sözleri onun bir şiiri.
guantanamera! guajira!
guantanamera!
guantanamera! guajira!
guantanamera!
Bir ülkeye bu kadar kahraman nasıl sığar diye düşündüğümü hatırlıyorum. Özgürlük ve bağımsızlık için savaşmış, hayatlarını buna adamış bir sürü insan aynı meydanda! Bize de sadece fotoğraflar çekip, üstü açık klasik arabamızla gezimize devam etmek kalıyor…
Küba anlata anlata bitmeyecek bir ülke. İlk bir kaç günümüz Havana’daki müzeleri gezmekle geçiyor. Devrim Müzesinden, Müzik Müzesine, her biri birbirinden güzel müzeler. Bir ülke düşünün ki, tarihi hem devrimlerle dolu, hem de muhteşem müziklerle! İnsan ikisine birden vakit nasıl bulur diye düşünmeden edemiyor.
Haftaya biraz da yollarda, sokaklarda yaşadığımız ilginç olaylardan, Kübalılar hakkındaki izlenimlerimden bahsedeceğim..
Yorumlar kapalı.