Prof.Dr.Turgut Turhan
  1. Haberler
  2. Yazarlar
  3. “ORTHOGRAPHİAM”

“ORTHOGRAPHİAM”



Kendine özgü bir müzisyen ve kişilik: Erkin Koray
 

   Dedik ya yazlar sanatçılar için “bir daha dünyaya dönmemek üzere izne çıkma ayı!” Söylemez olsaydık… Rahmetli Nurhan Damcıoğlu ile başlayan izinler devam ediyor! Son olarak da, özellikle Anadolu Rock tarzının önde gelenlerinden olduğu söylenen Erkin Koray’ı 7 Ağustos’ta Kanada’nın Toronto şehrinde kaybettik.
 

Müziğe başlaması ve geliştirmesi
 

   Ailesinde bir müzisyen bulunan her çocuk gibi, Koray da ilk müzik derslerini, Şerif Yüzbaşıoğlu, Önder Bali ve Ayhan Yünkuş gibi, daha sonraki yıllarda tanınacak çocuklar olan müzisyenlere ders veren piyano öğretmeni annesi Vecihe Koray’dan aldı. Gitara, piyanoyu öğrendikten sonra geçti. Lise eğitimi sırasında  “Erkin Koray ve Ritmcileri” adı altında bir grup kurdu. 1963-1965 yıllarında askere giden Erkin Koray, askerliğini Hava Kuvvetleri Caz Orkestrasında gitarist olarak yaptı. Müziğini daha bilinçli olarak geliştirmeye başladığı yıllar ise terhis sonrasında Almanya’ya gittiği ve “The Hiccups” adlı bir grupla çalışmaya başladığı yıllar olmuştur. Türkiye’ye döndükten sonra, bu gruplardan tanıdığı arkadaşlarıyla birlikte yeni bir grup kurmuş ve tüm orkestra üyeleri saçlarını uzatarak bir “Beat Grubu” olarak tanınmışlardır. Ama grubun İngilizce şarkılardan doldurduğu uzun çalar sadece 300 adet satmıştır.
 

Başarıya doğru
 

   Bu yıllara kadar kayda değer bir başarısı olmayan Koray, asıl başarıyı 1967 yılında çıkardığı “Kızları da Alın Askere” parçasıyla yakalamış ve iyice tanınmıştır. 1968’de ise, katıldığı Altın Mikrofon yarışmasında söylediği  bolero tarzındaki “Meçhul” ve yarışma şarkıları olan “Meçhul” ve “Çiçek Dağı” parçaları ise piyasaya çıktığında ise 800 adet satarak ilk rekorunu kırmıştır. Bunların peşinden kalabalık konserlere imza atan, müzik hollerde sahneye çıkan Koray, artık daha büyük kalabalıklara konser vermeye başlamıştır. Bu yıllarda arka arkaya “Anma Arkadaş”, “HopHop Gelsin”, “Sana Bir Şeyler Olmuş”, “Seni Her Gördüğümde” gibi hit parçalar geldi.
 

Underground müziğe geçiş
 

   Koray, 1969 yılında kurduğu “Yeraltı Dörtlüsü” ile underground” olarak müzik tarzına geçiş yaptı. İlk konserini 1970’ de İstanbul Kent Sinemasında verdi. Konserde, çaldıkları parçalar Jethro Tull, Pink Floyd ve Cream gibi dönemin en meşhur underground müzik yapan gruplarıydı ve çok beğenildiler. Konserin ikinci yarısında ise, underground tarzını, Erkin Koray kendi parçalarına uyguladı. Ancak başarılı bulunan bu grup, Koray’ın Avrupa’ya gitme isteği üzerine dağıldı. Ama 1971’de Cannes Film Festivaline: giden Koray, 71 yazı sonunda geri döndü. Bu sefer de, yine Almanya’dan tanıdığı “Super Group” adı altına yeni bir grup kurdu. Bu grupta, geçenlerde toprağa verdiğimiz Özkan Uğur da vardı. 1972’de ise,15.000 kişinin katılımıyla en kalabalık konserini verdi
 

Solo çalışmalara geri dönüş ve başarılı bir yıl: 1974
 

   Müzisyenler çok iyi bilirler: Grup da solo çalışma da zordur müzikte… Piyasa şartları ve grup içi uyuşmazlıklar insanı çok zorlar. Hele hele Erkin Koray gibi bir karaktere sahipsen! 1973’de evlenmiş ve “Damla” isminde kendisini andıran çok tatlı bir kızı olmuştu. Tam da o sıralarda ben de bir vesileyle tanışmıştım. Grubu yürütmek istemediğini ve ülkenin eğitim sisteminden dert yanıyordu. Üzerinden kaç yıl geçti: ama bugün şikayetçi olmayan var mı? Geceleri bir veya birkaç müzikholde çalıyordu. Ama solo çalışmaları daha iyi gidiyordu bence… Bu şikayetlerine rağmen  “Şaşkın”, “Eyvah”, “Krallar”, “Dost Acı Söyler”, “Komşu Kızı” ve en çok tutulan “Fesuphanallah”ı adlı 45’likleri piyasaya çıktı ve çok başarılı bulundular. Bu yıllar içinde Nazilli’de de çok beğenilen bir konser verdi. Ama bu “Fesuphanallah”ın biraz ortalığı karıştırdığını belirtelim. Daha sonra ben Kıbrıs’a geldim ve ilişkimiz kesildi. Ama duyduğum kadarıyla kızını ilkokula vermemiş ve bana söylediği gibi kendi eğitmiş! 1975 ve 1976’da ise, “Elektronik Türküler” ve “Ekin Koray Tutkusu” adı altında da iki LP piyasa çıkartmış!.
 

Sona doğru…
 

   Koray, 1982’de “Benden Sana” albümünü piyasaya çıkardı. Bir sene sonra “İlla ki” albümünü yayımlamıştır.  “Deli Kadın”, Tek Başına”, “Kızları Da Alın Askere” ve “Hop Hop” gibi hit parçaları da vardı. Ama günler geçtikçe, özellikle ailevi sorunlar nedeniyle işler 1990 sonrasında pek iyi gitmemeye başladı. Ama bu kargaşada, 1986’da “Gaddar” adlı albümü çıkardı. “Şaşkın” ve “ Sana Bir şeyler Olmuş” adlı parçaların yer aldığı “Ham Yam” adlı albümü de çıkardı. Ama bu albümlerden hiç birisi onu maddi anlamda düzlüğe çıkarmadı. O da, çalışmasına ve yaptığı çıkışlara rağmen, özellikle telif hakları açısından gelişmemiş ve henüz oturmamış olan Türk müzik piyasasının kurbanı oldu, Kanada, Toronto’ya gitti ve orada hayatını kaybetti. Allah gani gani rahmet eylesin…
 

**

Lefke Şenlikleri devam ediyor
  

   Lefke Belediyesi’nin düzenlediği Lefke Şenlikleri devam ediyor.
   Şenliğin önceki akşamki bölümünde DOKAD modern dans gruplarının gösterileri ile başladı. Gecede ayrıca ülke sanatçılarının şarkılarıyla The Best Night müzik şöleni yer aldı.
   13 Ağustos’ta başlayan Lefke Şenlikleri 20 Ağustos’a kadar sürecek.

**

10. Halk Dansları ve Barış Festivali yarın başlıyor
 

   Kıbrıs Halk Dansları ve Sanat Merkezi Derneği’nin düzenleyeceği 10. Halk Dansları Barış Festivali, yarın başlıyor.
   Festival çerçevesinde Cuma akşamı Lefkoşa’da Kızılbaş Parkı’nda, cumartesi Karşıyaka Düğün Parkı’nda ve Pazar günü de Yılmazköy Spor Kulübü bahçesinde gösteriler sunulacak.
   Ücretsiz ve halka açık olacak etkinlikler saat 20.00’de başlayacak.

**

Begüm Tekakpınar “3. Uluslararası Maikin Asva lssık Göl Pop Müzik Festivali Yarışması”na katılıyor
 

KKTC temsil edilecek

   Başbakan Yardımcılığı Turizm Kültür Gençlik ve Çevre Bakanlığı’na bağlı Kültür Dairesi koordinasyonu ile genç müzik sanatçısı Begüm Tekakpınar, Kırgızistan’da KKTC’yi temsil ediyor.
   Eğitimci- müzisyen Kürşat Tilki’nin kemanıyla eşlik edeceği Begüm Tekakpınar, Kırgız Cumhuriyeti Kültür Bilgi Spor ve Gençlik Bakanlığı ile TÜRKSOY’un iş birliğinde düzenlenen “3. Uluslararası Maikin Asva lssık Göl Pop Müzik Festivali Yarışması”na katılıyor.
   Kültür Dairesi’nden verilen bilgiye göre, Kültür Dairesi Müdürü Şirin Zaimağaoğlu, Kültür Dairesi’nin ülke sanatçılarının gerek ülke içinde, gerekse uluslararası organizasyonlarda sanatlarını icra edebilmelerine imkan ve ortam yaratmak için çok çalıştığını vurguladı.
   Kültür Dairesi’nin girişimleriyle Kırgızistan’ın “3. Uluslararası Maikin Asva lssık Göl Pop Müzik Festivali Yarışması”nda KKTC’nin ilk kez temsil edileceğini bildiren Zaimağaoğlu, Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı’na teşekkür ederek genç müzik sanatçısı Begüm Tekakapınar’a başarılar diledi.
   Zaimağaoğlu, Begüm Tekakpınar’ın, yarışmada kendi bestelerinden iki şarkı seslendireceğini bildirdi.
   Kırgızistan’ın Çolpon-Ata şehrinde, 17-22 Ağustos tarihlerinde düzenlenecek Pop Müzik Festivali Yarışması’nda Begüm Tekakpınar’ın “Aramız Derya Deniz” ve “Are You Up Above?” isimli şarkılarını seslendireceği bilgisini veren Zaimağaoğlu, Tekakpınar’a eğitimci müzisyen Kürşat Tilki’nin de kemanıyla eşlik edeceğini ifade etti.

**

8. AKSA FOTOFEST- 2023

Fotoğraf Yarışması düzenleniyor
 

   Her yıl geleneksel olarak düzenlenen AKSA FOTOFEST Fotoğraf Yarışmasını bu yıl Şampiyon Melekleri Yaşatma anısına düzenleniyor.

   Fotoğraf sanatçıları Dernek Başkanları ve Basın önünde Şampiyon Melekleri Yaşatma Derneğine Hibe edilecek fotoğrafların protokolü 22 Ağustos Salı günü Lefkoşa Eziç Restorant’ta saat 11.00’de imzalanacak.
   Koordinatör Zekai Altan, Lefkoşa’da (FODER-KIFSAD), Mağusa’da (FODOS) ve Girne’de de ( GİFSAD) dernek başkanları ile AKSA Enerji Üretim A.Ş Kıbrıs Santral Müdürü, AKSA Enerji Üretim A.Ş İstanbul temsilcisi ile Şampiyon Melekleri Yaşatma Derneği Başkan ve Yönetim kurulu üyeleri ile basın mensuplarının imza törenine katılacağını açıkladı.

**

Elekler sanat eserine dönüştürüldü

   Bayburt’taki Kenan Yavuz Etnografya Müzesi’nde sanat atölyesinde çalışmalarını sürdüren Loya Kader Öztürkmen, “Eleğin Hafızası Projesi” çerçevesinde müzenin çevresindeki materyalleri kullanarak, yaklaşık bir aylık çalışmanın ardından 13 eleği sanat eserine dönüştürdü.
   Uluslararası platformların yanı sıra deneyim turizminde özgün örnekler ortaya koyması nedeniyle Kültür ve Turizm Bakanlığı 2022 Özel Ödülü’ne de layık görülen Bayburt’un Beşpınar köyündeki Kenan Yavuz Etnografya Müzesi’nde, Anadolu’nun kadim kültürünü, sosyal yaşamını ve güzelliklerini sanatla buluşturmak amacıyla “Sanatçı Yerleştirme Programı” başlatıldı.
   Bu kapsamda müzenin sanat atölyesinde çalışmalarını sürdüren Loya Kader Öztürkmen, “Eleğin Hafızası Projesi” çerçevesinde müzenin çevresindeki materyalleri kullanarak, yaklaşık bir aylık çalışmanın ardından 13 eleği sanat eserine dönüştürdü.
   Anadolu kadınının ellerinden kesitlerin yer aldığı, iç yüzeyinde yörenin endemik bitkileriyle Bayburt’un renklerini sunan eserler, eylül ayında müzede sergilenecek.

“ORTHOGRAPHİAM”
+ -

Yorumlar kapalı.

Prof.Dr.Turgut Turhan
  1. Haberler
  2. Yazarlar
  3. “ORTHOGRAPHİAM”

“ORTHOGRAPHİAM”



Tarihe ve özellikle cumhuriyet tarihimize yeni bir bakış açısı getiren bilim insanımız: Zafer Toprak

   Yaz yapacaklarını yapmaya devam ediyor, değerli insanlarımızı, Einstein’ın deyişiyle süresiz izne çıkartıyor. Ancak her nedense bu yıl sırayı ve alanları karıştırdı. Her sene sanatçılarımızı izne çıkartan yaz, bu sene, işin içine bilim insanlarını da kattı ve tarihe, özellikle cumhuriyet tarihimize bakış açımızda geleneksel hale gelmiş bakış açımızı değiştiren, uluslararası bir üne sahip hocamız Zafer Toprak’ı da 3 Haziran’da aldı götürdü!

Hayatından kısa çizgiler

   Zafer Hoca, 1946 yılında, öğretmen bir anne ve babanın oğlu olarak Zonguldak’ta dünyaya geldi. Aile İstanbul’a döndükten sonra Saint-Joseph lisesini bitirdi. Devamında Siyasal Bilgiler Fakültesi Uluslararası ilişkiler Bölümünden mezun oldu. Yüksek lisans eğitimini ise Londra Üniversitesinde tamamladı. Bu çalışmasını, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesinde yaptığı doktora çalışması izledi. Doktora çalışması sırasında kaleme aldığı “Türkiye’de Milli İktisat (1908-1918)” konulu tezi, ülkemizde en fazla atıf gören tezlerden birisi haline geldi. 1977 yılında ise, 40 yıl boyunca çalışacağı Boğaziçi Üniversitesi Beşeri Bilimler Üniversitesinde görev aldı. O zamanki Rektör Ergüder’in çok yerinde bir tercihi ile, “farklı disiplinleri birleştiren bir yüksek lisans veya doktora eğitimi” veren Atatürk Enstitüsü’nün programını hazırladı ve kurdu. Kurucu Başkanı olduğu “Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü”nde 2013’e kadar başkanlık yapan Toprak, çok farklı bilim alanlarının tarih eğitimi ve yazımı konusunda birleşerek geleneksel tarih anlayışını aşan çalışmalar yapmasını sağlayan uluslararası üne sahip bir merkez yaratmıştır ki muhteşem bir yaklaşımdır ve tarih çalışmalarını esastan etkilemiştir. Tarih Vakfı’nın da kurucuları arasında da yer alan Toprak, “Darwin’den Dersim’e Cumhuriyet ve Antropoloji” adlı eseriyle de sosyal bilimler dalında Sedat Simavi ödülünü kazanmıştır.

Özelde cumhuriyet tarihimize, genelde tarih alanına getirdiği yeni bakış açısı

   Bırakalım bütün bu üstün katkılarını, Zafer Hoca’nın, asıl dile getirilmesi gereken tarih, hatta “bilimsel araştırma metodolojisine dememiz daha doğru olur, getirdiği en önemli katkıdır. Bakalım Hoca ne diyor ve ne yazıyor: Beşeri bilimler alanında, Tanzimat sonrasında hemen her konuda, yüzyıl boyunca müthiş bir bilgi birikimi oluşmuştu. Aydınlanma felsefesi, Fransız Devrimi, 19.Yüzyılın düşünce ortamı, Üçüncü Cumhuriyet Fransa’sının pozitivist, solidarist, seküler görüşleri… Bu görüşler Türkleri ve Kemalist kadroları derinden etkilemiştir… Doğrudur: Düşünün bütün bu gelişmelerden yıllarca sonra kurmay yüzbaşı olarak yetişmiş olarak Harp Okulundan mezun olan Atatürk, ki bu birikimi öğrenmiş olması gerekirdi, cumhuriyeti ilan etmeden önce neler okumuştur neler! Rousseau’nun “Toplum Sözleşmesi”ni,  İsmail Hakkı Babanzade’nin “Teşkilât-ı Esasiye”sini, “Montesquieu”yü… Görüldüğü gibi Zafer Hoca, artık tarihin “kronolojik bir anlayışla” yazılmasını veya anlatılmasını değil, anlatılacak veya araştırılacak konuyla kesişen bir başka disiplinle bağdaştırılarak anlatılmasını öneriyordu. Nitekim tarihe “iktisat politikalarından antropolojiye kadar geniş bir perspektifle” bakabilmesi, Zafer Hoca’ya, “Darwin’den Dersime Cumhuriyet ve Antropoloji” adlı eseriyle Simavi ödülünü kazandıran metodoloji olmuştur. Şunu da son olarak söylemek gerekir ki, öğrencilerimiz de artık “kronolojik tarih” dinlemekten hiç hoşlanmamakta ve böyle anlatılan derslere gelmemeyi yeğlemektedirler! Ne mutlu bizlere… Sen İslâm’da faiz konusunu anlatmaz, Osmanlının, İslâm’a tamamen aykırı olan “para  vakıfları”ndan söz etmezsen, Osmanlı’nın  neden Galata Port’u açık arttırmayla kiraya verdiğini, yani neden battığını da çocuklara anlatmazsın!
   Hoca çok çalışmaya imza attı. Yayınlamak üzere tamamladığı ama gözden geçirmek istediği çalışmaları olduğu bilinmektedir. İnşallah onları da görürüz… Ama unutmayalım ki, Zafer Hoca bizlere, Ulu Önderimizin bizlere “olun!!” dediği “Atatürkçülüğün” ancak ve ancak bu metotla olunabileceğini” çok mükemmel bir şekilde açıklamış ve öğretmiştir.Ülkemiz, çok büyük bir bilim insanımızı, evrensel düzeyde  entelektüel bir bilim adamımız kaybettiğinin bilincinde olmalı ve bu tür araştırmacıları desteklemelidir. Allah gani gani rahmet eylesin.
   (Konu hakkında daha ayrıntılı bilgi sahibi olmak isteyenlerin, DEĞİRMENCİ, A. tarafından kaleme alınmış olan ve “Cesur bir entelektüel: Prof. Dr. Zafer Toprak”, başlığı ile 18 Haziran 2023 tarihli Milliyet Gazetesi, sh. 5’de yayınlanmış bulunan çalışmayı okumalarını öneririm.)
  

“TUFAD Şeherde” etkinliği yapıldı

   “TUFAD Şeherde” etkinliği, “Lefkoşa’nın kültür gönüllüleri TUFAD’la Şeherde Buluşuyor” sloganı ve Lefkoşa Türk Belediyesi’nin (LTB) katkıları ile Kızılbaş Parkı’nda yapıldı.
   LTB’den yapılan açıklamaya göre etkinlikte, ASDER, FOLKDER, FOGEM, HASDER, GÖÇTAŞ, Gençlik Merkezi Birliği, Agios Lazaros ve YDÜ Spor Kulübü Dans Grubu ekipleri gösteriler sundu.
   LTB Başkanı Mehmet Harmancı etkinlikte yaptığı konuşmada, halk dansları dernekleri ile aile gibi olmanın mutluluğunu her daim yaşadıklarını ifade etti.
   Pandemi döneminde etkinliklerin ertelenmiş olmasına karşın online etkinlikler düzenlediklerini anımsatan Harmancı, “bu yıl ise ortak aklı ve ruhu yansıtır şekilde pek çok derneğin katılımı ile çok özel ve güzel bir etkinliğe hep beraber imza atıldığını” dile getirdi.
   LTB Başkanı Harmancı, “Her zorlu zamanda kültürümüze, özümüze dönmemiz gerektiğini daha iyi anlıyoruz. Çünkü kültürümüzün içinde emek var. Bu coğrafya hep zengin değildi, dedelerimiz ve atalarımız çok zor dönemler gördüler, çok emekler ettiler, çok ezildiler. O yüzden her zorluğu göreceğiz ve bileceğiz ki; bu zorlukları aşarken ihtiyacımız olanlardan biri de kültümüze ve özümüze dönmektir” diye konuştu.
   Turizm ve Folklor Araştırmaları Derneği (TUFAD) Başkanı Arzu Can Turgay da, pandemi ve deprem felaketi nedeni ile çalışmalarına ara verdiklerini ifade ederek, TUFAD olarak birçok etkinlik yaptıklarını, farklı kurumların etkinliklerinde de paylaşımcı olduklarını belirtti.
   Turgay, kapılarını ilk günden sevgi ile açan LTB’ye, Harmancı’ya ve organizasyonda emeği geçenlere teşekkür etti.
   Kıbrıs Türk Halk Dansları Federasyonu Başkanı Özlem Kadirağa da, TUFAD’ın çalışmalarını yakından takip ve takdir ettiğini söyledi. Kadirağa, gecenin düzenlenmesinde emeği geçenlere ve böylesi güzel bir ortamı yaratan LTB’ye de teşekkür etti.
   Konuşmaların ardından TUFAD Başkanı Arzu Can Turgay, LTB Başkanı Mehmet Harmancı’ya kendi kostümlerinden oluşan özel bir hediye takdim etti.

Güzel Sanatlar Haziran Sergisi halkın beğenisine sunuldu

   Cumhurbaşkanı Ersin Tatar, Kıbrıs Modern Sanat Müzesi’nin 20 Temmuz Barış ve Özgürlük Bayramı kapsamında düzenlediği Güzel Sanatlar Haziran Sergisi’nin açılışını yaptı
    Cumhurbaşkanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre, Cumhurbaşkanı Ersin Tatar, Yakın Doğu Üniversitesi Atatürk Kültür ve Kongre Merkezi Sergi Salonu’nda yer alan ve ödüllü akademisyen sanatçıların hazırladığı resim, heykel, seramik, vitray ve baskı resimlerinden oluşan 50 eseri içeren serginin açılışına katılarak konuşma yaptı.
   Cumhurbaşkanı Ersin Tatar sergi açılışında yaptığı konuşmada, sergiyi düzenleyenlere teşekkür ederek sanatçıları tebrik etti.
    Kıbrıs Barış Harekâtı’nın 49’uncu yıl dönümünde müzede yer alan eserlerin Kıbrıs Türk halkının varlığını, kültürünü ve verdiği mücadeleyi temsil ettiğine işaret eden Cumhurbaşkanı Tatar, Türk Devletleri Teşkilatı’na gözlemci üye olmamızın ardından Türk devletleri ile kardeşlik bağlarımızı daha da pekiştirmeyi hedeflediklerini, müzede Türk devletlerinden sanatçıların eserlerinin yer almasının bu bağlamdaki önemine değindi.
    Ülkemizde elektrikli otomobil üretiminin ve ihracatının KKTC için önemli bir mihenk taşı olmaya aday olduğuna dikkat çeken Cumhurbaşkanı Tatar, Kıbrıs Türklerine yönelik yapılan tüm engellemelere rağmen ülkemizin daha da gelişmesi için yürütülen çeşitli çalışmaların devam ettiğini söyledi.

TELSİM, Eko-Sim kartlarla yüzlerce ton plastikten tasarruf sağlayacak

TELSİM’den çevreci kart ‘Eko-Sim’

   Telsim, Vodafone’un faaliyet gösterdiği ve aralarında Türkiye’nin de bulunduğu birçok ülkede geri dönüştürülmüş plastikten üretilen doğa dostu Eko-Sim kartlarını Kuzey Kıbrıs’ta ilk olarak kullanıma sunmak için hazırlanıyor.

   Sürdürülebilir bir çevre için faaliyetlerini sürdüren Telsim, attığı her adımda geleceği daha yaşanır kılmak adına şimdi de Eko-Sim kartları müşterilerinin kullanımına sunuyor.

   Yeşili seven kırmızı olan Telsim, Eko-Sim kartlarla yüzlerce ton plastikten tasarruf etmeyi ve karbon salınımını azaltmayı hedefliyor. Telsim, Eko-Sim kart uygulamasıyla dünyada yıllık 320 ton, Kuzey Kıbrıs’ta da 400 kilo daha az yeni plastik kullanımına katkı sağlamış olacak.

   Dünden itibaren tüm Telsim Shoplarda kullanılmaya başlanan Eko-Sim kartlar aşamalı olarak mevcut sim kartların değiştirilmesi ile yaygınlaşacak.

Tüz: Amacımız, gelecek nesillere daha yaşanabilir bir çevre bırakmak

   Telsim Genel Müdürü Sefer Tüz, Eko-Sim kartlarla ilgili sürdürülebilirliğin altını çizerek “Yakın zamanda Bakanlar Kurulu’nun almış olduğu tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımının yasaklanması kararını Telsim olarak bizleri çok mutlu etti. Çünkü biz şirket olarak doğayı her zaman koruyan ve geri dönüşüme önem veren bir anlayışa sahibiz. Bu nedenle Eko-Sim kartlarını müşterilerimizle buluşturmaktan büyük mutluluk duyuyoruz. Amacımız gelecek nesillere daha yaşanabilir bir çevre bırakmak ve onlara geri dönüşümün çevremiz için ne kadar faydalı olduğunu gösterebilmektir. Eko-Sim kartlara geçişle birlikte tonlarca işlenmemiş plastik tüketimini de azaltmış olacağız” dedi. 

   Telsim’in amaç odaklı bir şirket olduğuna vurgu yapan Tüz, Vodafone Grubunun tüm dünyada çevresel sürdürülebilirlik çalışmalarına aralıksız devam ettiğini söyledi.

   Tüz “Kullanılan sim kartların boyutları küçük, ancak plastik atık olarak büyük bir geri dönüşüm potansiyeli var. Bu farkındalıkla, geçtiğimiz yıllarda yarı boyutlu sim kartlara geçiş yapmış ve müşterilerimizin plastik kullanım miktarını azaltmıştık. Önümüzdeki dönemde ise geri dönüştürülmüş plastikten üretilen Eko-Sim kartlar sayesinde işlenmemiş plastik ihtiyacını ortadan kaldırarak, yeni plastik üretimi kaynaklı karbon emisyonundan tasarruf edeceğiz” dedi.

Telsim mağazalarında da çevre dostu bir anlayış

   Telsim’in yeni nesil mağazaları şirketin sürdürülebilir yaklaşımını da yansıtıyor. Doğal ve doğa dostu malzemelerin kullanıldığı yeni Telsim mağazalarında tavan panelleri %100 geri dönüşümden elde edilen malzemelerden oluşurken, zeminde kullanılan malzeme %97 oranında doğal olan linolyumdan elde ediliyor. Mağazalarda yer alan ve “Yeşili Seven Kırmızı” konseptiyle oluşturulan yeşil duvarda ise sulamaya ihtiyaç duymayan mumyalanmış bitkiler kullanılıyor. Telsim, yeni tasarım anlayışıyla dekore ettiği mağazalarından çıkan eski mobilyaları da dijital iş ortakları kanalında değerlendirerek %100’e yakın bir geri dönüşüm oranına ulaşmayı hedefliyor.

   Merkezin tavanında yer alan ve deniz dalgasını anımsatan geri dönüşümlü tekstil ürününden yapılmış tasarım ilk telefon görüşmeleri sırasında yapılan happy new year cümlesindeki ses dalgalarının görüntüsü oluşturuyor.

Creditwest Bank, İngiltere’de düzenlenen Kıbrıs Türk Kültür Festivali’nde onur konuğu oldu

Katılımcılardan büyük ilgi!

   Kıbrıs Türk Kültürünün İngiltere’de tanıtılması ve yeni nesillerin geleneklerinden uzaklaşmaması amacıyla düzenlenen ‘Kıbrıs Türk Kültür Festivali’nin altıncısı, bu yıl da büyük bir coşkuyla ve binlerce kişinin katılımıyla Enfield’de bulunan Donkey Lane’de gerçekleşti.
   Etkinlikten elde edilen tüm gelir İngiltere’de yer alan Türk okullarına ve Türkiye’de meydana gelen depremde zarar gören ailelere bağışlandı.
   Kıbrıs Türk Toplumunun 7’den 70’ e büyük bir katılım gösterdiği festivalde Creditwest Bankası büyük ilgi gördü.
   KKTC Cumhurbaşkanı Ersin Tatar ve Başbakan Ünal Üstel’in de katılım gösterdiği, İngiltere Kıbrıs Türk Dernekleri Konseyi (CTCA) tarafından düzenlenen festivalde Kıbrıs Türk Toplumu’nun zengin kültürel mirası kutlanırken, birçok seçkin davetlisine ev sahipliği yaptı.
   Creditwest Bank Genel Müdürü Mazher Zaheer, Pazarlamadan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Eliz Ulusoy, Çatalköy Şube Müdürü Figen Kaymak, Alsancak Şube Müdürü Deniz Oralman ve Hazine Yönetmeni Duyal Eresen, etkinliğe “Gümüş Sponsor” olarak özel katılım gösterdiler.
   Creditwest Bankası misyon ve vizyon tanıtım çalışmaları çerçevesinde, özellikle yurt dışında yaşayan ve adaya yatırım yapmak isteyen kişilere uzun vadeli ve uygun koşullu ev sahibi olmaları için “Expat Mortgage” kredi ürününü ve mevduat ürünlerinin de tanıtımı gerçekleşti.
   Creditwest Genel Müdürü Mazher Zaheer: “Creditwest Bankası olarak, anlamı ve değeri bu kadar büyük bir festivalde yer aldığımız için gurur duyuyoruz.“ diyerek başarılı organizasyondan dolayı CTCA UK ile festival komitesine gönülden teşekkürlerini iletti.
   Pazarlamadan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Eliz Ulusoy: “Bugün finans sektörüne getirdiğimiz yeniliklerle öncü bir güç olma yolunda ilerleyen bir banka olarak burada bulunmaktan dolayı mutluluk duyuyoruz.” diyerek sözlerini tamamladı.
  

CTCA’dan Creditwest Bankasına teşekkür

   İngiltere Kıbrıs Türk Dernekleri Konseyi ve Festival komitesi, Creditwest’in bu seneki etkinliklerinde sponsorluk görevini üstlenmesi, birlik ve beraberlik içerisinde kültürlerini kutlamalarına ve Britinya Kıbrıs Türk toplumunun köklerini bir kez daha gururla sahiplenmesine destek olmasından ötürü teşekkürlerini sundu.

“ORTHOGRAPHİAM”
+ -

Yorumlar kapalı.

Prof.Dr.Turgut Turhan
  1. Haberler
  2. Yazarlar
  3. “ORTHOGRAPHİAM”

“ORTHOGRAPHİAM”



   İlk olarak 15 Haziran-15Temmuz 1973 tarihleri arasında İKSV tarafından düzenlenen “İstanbul Festivali”,  bu yıl “İstanbul Müzik Festivali” adı altında sahnelenen etkinliklerle, 50. yılını muhteşem bir şekilde kutladı.

   İlk başlarda klasik müzik, bale, dans, opera, caz, pop sinema, tiyatro ve görsel sanatlar alanında bütüncül bir etkinlik olarak gerçekleştirilmiş olan festival, her bir sanat alanının olgunlaşması ve bağımsızlaşmasıyla ayrı ayrı sanat alanlarının sergilendiği bir festival haline geldi.

   İşte bu yıl kutlanan, İKSV ile birlikte, bağımsız olarak “İstanbul Müzik Festivali”nin 50. Yılı… Türkiye’de, devletin kültür ve sanata ayırdığı pay düşünüldüğünde, festivalin 50. yılının kutlanmasında, Eczacıbaşı ve Borusan Holding’in katkıları ve önderliği ile sanatsever insanlarımızın olağanüstü desteklerinin çok önemli bir rol oynadığı açık…

   50. İstanbul Müzik Festivali, AKM’nin de sürece dahil edilmesiyle birlikte, 18 gün gibi uzun bir zaman dilimi içinde (6-24 Haziran), İstanbul’un 12 farklı mekanında 65’den fazla solist, topluluk ve orkestranın katılımıyla gerçekleşti. Yapılan yorumlara “kuşbakışı” bakacak olursak, bu kısa yazıdan dahi festivalin “muhteşem” olduğunu anlamak mümkün.
 

Festivalin teması “İstanbul”

   Aslında İstanbul, “Tatavla Festivali”,”Film Festivali”, “Caz Festivali”, “Beyoğlu Sahaf Festivali”,  “Bienal”i,” Chill-Out” Festivali”,”Uluslararası Lezzet Festivali” gibi festivallerle çok “festival” dediğimiz organizasyona alışık bir şehir.

   Tabii bu alışkanlığın oluşmasında en önemli rolü, azınlıkta da olsalar, festivallerin müdavimleri en önemli rolü oynamıştır. Bu arada, festivallerde kullanılan “Aya İrini”, “Fransız Sarayı”, “Tophane-i Amire”, “Saint Esprit Katedrali”, “Sakıp Sabancı Müzesi Fıstıklı Teras”, “Süreyya Operası” gibi tarihsel mekanların seyirciler üzerinde yarattığı görsel etkiyi de unutmamak gerek. 

   Bu oluşum sürecinde,  İstanbul’un Türkiye’nin “sanat lokomotifi” olmasında Eczacıbaşı ve Borusan Holdinglerin katkıları hiçbir zaman unutulamaz. Bu anlamda, Türk halkının festivallere alışmasında ve müesseseleşerek ülke içinde yayılmalarında İstanbul ve İKSV çok önemli bir yere sahip olmuştur. Dolayısıyla festivalin 50 yılında temanın “İstanbul” olarak belirlenmiş olması çok yerinde bir karardır. “İstanbul” teması, festivalin programını da derinden etkilemiş.

   Daha açılış konserinde, “Üç Denizin Sesi” olarak adlandırılan Tekfen Filarmoni Orkestrası Ferit Tüzün’ün 1958’de Dünya Fuarında seslendirdiği “Türk Kapriçyosu”nu muhteşem bir şekilde icra etmiş.

   Tema “İstanbul” olursa, Fazıl Say’ın 2013’de ECHO ödülünü almış olduğu İstanbul Senfonisi” nin programda olmaması mümkün mü? Yine Say’ın,  festivalin bu günlere gelmesinde büyük emeği geçmiş olan Nejat Eczacıbaşı başta olmak üzere, çoğu İstanbul’da yaşamış olan 8 Türk aydınını işlediği op.101 “Portreler” adlı yeni yapıtının da açılış konserine alınmış olması da çok yerinde olarak “İstanbul’un” hakkını vermektir.

   Müzikseverleri, festivalin amaçlarından birisi olan çok kültürlülük bağlamında “ Eski İstanbul” a götüren konser ise 13 Haziran’da Sakıp Sabancı Müzesinde verildi.

   Konserde, Dilek Türkan ve İbrahim Erbay, birbirinden kıymetli saz sanatçıların performanslarıyla  “Ey Güzel İstanbul, Benim Sevgili Yarim/ İstanbul Semt Şarkıları” başlıklı konserde Lavtacı Hristo Ağa, Yesari Asım Ersoy, Refik Fersan v e Münir Nurettin Selçuk gibi, isimleri İstanbul müzik tarihi ile iç içe geçmiş sanatçılarımızın eserlerini icra ettiler.

   Kapanış konserinde bile İstanbul vardı dersek şaşırmayın,  hem de Osmanlı saray müziği! Fagotun ustalarından Burak Özdemir ve topluluğu Musica Sequenza, barok müziğin bestecilerinden Ramaeau ile saray bestecisi Tanburi Mustafa Çavuş’un, eski İstanbul bestelerin karışımından müthiş bir demet sunmuş seyirciye… Ah İstanbul sen nelere kadirsin!…
 

Muhteşem soprano Anna Prohaska
   Yazılan yorumlardan anlaşılan o ki, festivalin en görkemli konserlerinden bir tanesi de, Prohaska’nın, bu sezon 75. yılını kutlayan Berlin Senfoni Orkestrası eşliğinde verdiği konser olmuş.

   Her yorumda, “bir diva” olarak anılan Prohaska’ya müthiş bir hayranlık duyan satırlar okumak mümkün. Tabii orkestraya da… Daniel Borenboim, Phillipe Jordan ve Simon Rattle gibi, ünlü ve seçici olan isimlerin çalıştığı Prohaska, Milano La Scala, Bolşoy, Kraliyet Opera Evi ve Paris Operası gibi kolay kolay çıkılamayacak sahnelerde konserler vermiş bir isim.

   2008’den bu yana da Salzburg Festivali’nin daimi sanatçısı. Sesi ve aryaları yanında, sesiyle birlikte yaptığı görsel figürler nedeniyle, müzikseverleri, dinleyelim mi, seyredelim mi? ikilemi arasında bırakan ECHO Klasik Soprano ödüllü sanatçı, festivalde, operaların aranan şeflerinden olan GiovanniAntonini yönetimindeki Berlin Filarmoni Orkestrasının icrasıyla, Haydn’dan aryalar söyleyerek unutulmaz bir konser vermiş.

   Sanatçıların çok zor kabul edildiği bu orkestrada, başarılı genç kemancımız Hande Küden’in bulunması ise ayrı bir övünç kaynağı tabii…

   Klâsik ve barok müziğe olan yenilikçi yorumu ve müziğe olan yaklaşımıyla ünlenmiş olan Antonini’nin Prohaska ile beraber festivale katılması ise, İstanbul Festivali’nin artık bir “Dünya Festivali” haline geldiğinin en güzel göstergesi…
  

Saygıyla karşılanacak “Saygı Konserleri”…

Tan Dun, Nejat Eczacıbaşı ve çocuklarımız
 

   Öncelikle, festival programını hazırlayan ekibi, içlerinden geleceğin müzisyenleri de çıkacağı muhakkak olan çocuklarımızı unutmadıkları için kutlamak gerekir.

   Zira 11 Haziran’da, AKM sahnesi çocuklara ayrılmış ve Alexandra Dariescu, “Çocuklar İçin Masalsı Bir Konser” adı altında Çaykovski’nin “Fındıkkıran” hikayesini çocuklara çalarak anlatmış. Böyle bir projeye yer verenlere saygı duymak gerekir. Ama daha gerçekçi bir saygı konseri, 1987’den günümüze, 200’e yakın genç sanatçımızın müzik eğitimlerine destek vererek günümüz sanatçılarının yetişmesini sağlayan Nejat Eczacıbaşı’na saygı için 17 Haziran’da verilen konser olmuş.

   Bütün bu gençlerin hocası olan, onları gönülden destekleyen ünlü virtüözümüz Gülsü Festivalin Onay ile Berlin Flarmoni Orkestrası kemancılarından Hande Küden genç piyanistlerimizle birlikte Eczacıbaşı’na saygı sunmak için çalmışlar. Festivalde saygıyla anılmaya layık görülen bir diğer ünlü müzisyen ise, günümüz klasik müziğinin başarılı isimlerinden Tan Dun’a “Yaşam Boyu Başarı Ödülü”nün verildiği 22 Haziran tarihli konser olmuş. Grammy Ödülü sahibi olan ünlü besteci ve piyanist de, konserde, Borusan Sanat’ın sipariş verdiği “İkili Konçerto” adını verdiği eserinin prömiyerini gerçekleştirmiş. O kadar mükemmel çalmış, kendini çalmaya öyle bir kaptırmış ki, seyircilerden birisinin cep telefonunun çalması dahi, orkestra elemanlarının konsantrasyonunu bozduğu halde o umursamamış bile!
   Gidip izlememiz mümkün olmadı ama, okuduğumuz yorumlardan anlaşılan o ki, İstanbul, kendisi gibi, çok kültürlü, çok sesli,  çok çeşitli müziklerden oluşan rengarenk bir festival yaşamış.

   Öyle ki, Festival, sanki esin kaynaklarını da İstanbul’dan almış. Yıllardır İstanbul’un kültür ve sanat ortamını zenginleştiren, ülkeye festival kültürünün yerleşmesinde çok çok önemli bir rol oynayan, verdiği eser siparişleriyle, yer aldığı ortaklıklarla kültür ve sanat sektörünü destekleyen, bu bağlamda yarım asırlık tarihinde 45 bine yakın sanatçıyı ile topluluğu ülkeye, 4 milyondan fazla seyirciyi sahnelerine çeken, verdiği teşvik ödülleri ile 30 yaş altı 10’dan fazla sanatçı yetişmesini sağlayan, 20 klasik müzik eserinin bestelenmesine aracılık eden ve yeni bir proje olarak da “Genç Kadın Müzisyen Eğitimine “ destek veren İKSV destekli festival, bu yıl da üstüne düşeni fazlasıyla yapmış… Nejat F. Eczacıbaşı’nı rahmet ve teşekkürle anmamız boynumuzun borcudur.

   (Çalışmanın hazırlanması sırasında Aytimur,E.: İstanbul’un 50 yıllık festivali,  Milliyet Sanat, Haziran 2022, Fıratlı, M.: Klasik müzik İstanbul’u anlatacak,  Hürriyet Gazetesi, 5 Haziran 2022, sh.5.;  İlyasoğlu, E.: 50. İstanbul müzik festivali İstanbul’a adandı,  Cumhuriyet Gazetesi, 8 Haziran 2022, sh.13; Oral,Z.: Paramparça, Cumhuriyet Gazetesi, 12 Haziran 2022, sh.11; İlyasoğlu, E.: Festivalin ortasından izlenimler, Cumhuriyet Gazetesi,  15 Haziran 2022, sh. 13; Çakırkaya, E.: EfruzÇakırkaya ile İstanbul Müzik Festivali Üzerine, http://www.alem.com.tr/ röportajlar/efruz-çakırkaya-ile-istanbul -müzik-festivali-üzerine ;Yılmaz,İ.: Çıkarın cep telefonlarınızı  konser başlıyor, Kültürazzi, Hürriyet Gazetesi, 24 Haziran 2022, sh.4 künyeli çalışmalardan yararlanılmıştır.)
 

“ORTHOGRAPHİAM”
+ -

Yorumlar kapalı.

Prof.Dr.Turgut Turhan
  1. Haberler
  2. Yazarlar
  3. “ORTHOGRAPHİAM”

“ORTHOGRAPHİAM”



   Nuri İyem Ödülü, ünlü “toplumcu-gerçekçi” ressamımız adına verilen üç ayrı parçadan oluşan bir ödüldür.

   Ödülün birinci parçası, birinciliğe layık bulunan resmin ressamına verilen 15 bin TL tutarında para ile, “Nuri İyem Resim Ödülü”nü simgeleyen ve Prof. Rahmi Aksungur tarafından özel olarak yapılmış olan bronz bir heykelden oluşan “Nuri İyem Resim Ödülü”dür.

   İkinci parça ise, Evin Sanat Galerisi’nin kurucusu olan Evin İyem’ in adına verilen “Evin İyem Özel Ödülü”nü oluşturan 7 bin 500 TL’si ile, seramik sanatçısı Nasip İyem tarafından yapılmış olan bir yapıtın özel olarak imzalı bir reprodüksiyonudur.

   Ödülün üçüncü parçası ise, “Jüri Özel Ödülü” olarak adlandırılan ödüldür. 2016 yılından bu yana, ödül için yarışma açan Evin Sanat Evi tarafından 16’ncısı bu yıl düzenlenen yarışmanın çağrısı 5 Mayıs 2022’de yapılmıştır.

   Yarışmaya 42 şehirden 293 yarışmacı 449 resimle katılmıştır.  Bu yarışmacılar arasından “Nuri İyem Resim Ödülü” ne “Mendelsshonn Etüdleri” adlı çalışmasıyla İbrahim Özsözgün layık görüldü.

   “Evin İyem Özel Ödülü”nü ise, “Hep Anı Dert Ediyoruz Ortasındayken O Anın” adlı çalışmasıyla Elif Akçaya verildi. “Jüri Özel Ödülü”nün sahibi ise, “Pluvieux” adlı çalışmasıyla Zeynep Can’ın oldu.

   Yarışmaya katılan eserlerden 26 tanesi, Evin Sanat Galerisinde görülebilecek. Peki adına bir yarışma düzenlenen ve ödül verilen bu ressamımız kimdir?
  

Nuri İyem’in hayatı

   Nuri İyem, Bulgaristan göçmeni yedi çocuklu bir ailenin son çocuğu olup, 1915 yılında İstanbul’da doğmuştur.

   Resim merakını, daha çok küçükken duvarlara kömür kalemlerle yaptığı resimlerle belli etmiştir. Savaş nedeniyle kayıplar listesinde aradıkları sağlık memuru babasının Mardin Cizre’de olduğunu öğrenen annesi ve ablasıyla birlikte Mardin Cizre’ye gitmiştir.

   Ayrıntı sayılabilecek olan bu bilgi, aslında İyem’in sanat hayatında önemli bir yer tutar. Zira Cizre’den anılarında kalmış olan  “Anadolu kadının yüzleri”, ablasının hayali ile birlikte, yıllar sonra tuvaline yansımıştır.

   İlkokulu bu ilçede bitirir. Ancak ablasının ölümü üzerine, eğitimi için annesiyle İstanbul’a döner. 1923 yılında dedesinin ölümü üzerine, miras işlerini halletmek üzere annesi ve teyzesiyle birlikte Arnavutluk’a gider ve onlarla bir yıl İşkodra’da kalarak mahalle mektebini bitirir, İtalyan okulunda da okur.

   Dönüşte ilk önce Vefa, daha sonra da Pertevniyal liselerine yazılır. Ama aklı fikri resim yapmaktadır ve bu nedenle başarılı olamaz. Okuldan iyice uzaklaştığı günlerde, yaptığı bazı resimleri, resim öğretmeni Nazmi Ziya Güran’a göstermesi kaderini değiştirir.

   Resimleri beğenen öğretmeni, resim eğitimini, Devlet Güzel Sanatlar Akademisinde yapabileceğini  söyler. 1933 yılında Akademi’ye giren İyem, Akademideki ilk yılını liseden hocası olan Güran’ın, sonraki yıllarda ise  Hikmet Onat, İbrahim Çallı ve Leopold Levy’nin atölyelerinde çalışarak geçirir.

   Sadece bu hocalardan değil, Feyhaman Duran ve Namık İsmail gibi hocalarından da çok yararlanır. Akademide sanat tarihi, estetik ve mitoloji tarihi dersleri veren Ahmet Hamdi Tanpınar’dan çok etkilenir ve bu dersler İyem’in entelektüel birikiminin oluşması ve sanat anlayışının olgunlaşmasında çok önemli rol oynar.

   Akademinin orta kısmını 1937 yılında bitiren İyem, aynı yıl içinde babasını kaybeder ve askere gider. Askerden sonra bir süre Giresun’da resim öğretmeni olarak çalışan ressam, 1940 yılında, Leopold Levy yönetiminde yeni açılmış olan Akademi’nin yüksek resim bölümüne girme başarısını gösterir.

   Bu başarış,  İyem ‘in hayatında ikinci dönüm noktası olur.  Levy ile çalışmaya başlayan sanatçı, Anadolu kadın portreleri yanında sosyal sorunlara da eğilmeye başlar. Balıkçıların ve liman işçilerinin hayatlarını gözlemlemeye başlaması bu tür çalışmalarının ilk örneğidir.

   Giderek “toplumcu-gerçekçi” sanat anlayışına yönelen İyem, Avni Erbaş, Agop Arad, Turgut Atalay, Haşmet Akal, Kemal Sönmezler, Selim Turan, Fethi Karakaşi Ferruh Başağa ve Mümtaz Yener gibi genç arkadaşlarıyla “Yeniler” grubunu kurar.

   “D Grubu”nun şekilciliği ile halktan kopuk sanat anlayışına karşı olan “Yeniler”, ilk sergilerini,  Matbuat Umum Müdürlüğü binasında “Liman Şehri İstanbul” adlı sergiyi açarlar.

   İkinci sergileri ise “Kadınlar” olur. Üçüncü sergilerinde İyem’in “Çaydanlıklı Natürmort”, “Foto Ayşe” ve “Sinema resimleri dikkatleri çeker. Fethi Karakaş ve Ferruh Başağa ile birlikte Beyoğlu’unda Türkiye’nin ilk özel resim dershanesini açarlar. Bunları gerçekleştirirken, Akademi’nin açtığı yarışmaya katılır ve “Nalbant” isimli eseriyle birinciliği kazanır. 

   Eser, Paris Modern Sanat Müzesinde uluslararası sergilerde yer alır. Resim Heykel Müzesi müdür yardımcısı olarak çalışır. Seramik sanatçısı Nasip Özçapanla evlendi ve bu evlilikten bir kızları olur. 1956 yılında Venedik Bienali’ne katılır.

   1989 da Sedat Simavi “Görsel sanatlar Ödülü” ne layık görülen İyem, 2015 yılında hayatını kaybetmiştir.
  

Sanat anlayışı
 

   “Yeniler Topluluğu”nun tüm üyeleri II.Dünya Savaşı  döneminde, bunalımlı bir ortamda  yaşamış ressamlardır. Bu nedenle, başta İyem olmak üzere, şekilcilikten uzak, halkla iç içe geçmiş bir sanat anlayışını benimsemişlerdir.

   “Toplumsal gerçekçilik” adlandırılan bu yaklaşım, sanatı halka dayatmak yerine, toplumun içinden çıkan bir sanat anlayışının kabulünü öngörmektedir. Bu nedenle, “Yeniler”in tümü, Anadolu insanına resmi, sanatı sevdirmek için uğraşmışlar ve Anadolu’nun insanından ve toprağından kopuk bir resim anlayışına “hayır” diyerek halkla bütünleşmek amacını gütmüşlerdir.

   İyem de, 1948 den sonra soyut resme kaymış olduğu halde, 60’lı yıllarda figüratif resme geri dönmüş ve Anadolu insanının, özellikle Anadolu kadınının içyapılarını, hüzünlerini, sevinçlerini, köyden kente göçlerini, gecekondu yaşamını ve balıkçılar veya liman işçileri gibi çalışan kesimlerin hayatına resme yönelmiştir. Nitekim bu nedenledir ki, İyem’le özdeşleşen Anadolu kadını resimleri, binleri aşmıştır.

   Toplamda 6 binden fazla resme imza atmış olan İyem’i saygıyla ve rahmetle anar, ödül alan sanatçılarımızı tebrik ederim.
 

“ORTHOGRAPHİAM”
+ -

Yorumlar kapalı.

Prof.Dr.Turgut Turhan
  1. Haberler
  2. Yazarlar
  3. “ORTHOGRAPHİAM”

“ORTHOGRAPHİAM”



Kültür ve sanat festivalleri sırada…  “20. Mersin Uluslararası Müzik Festivali” 

  İki yılı aşkın bir süredir hayatımızı çevreleyerek esir alan küresel salgının etkisi, neredeyse “bitti, sona erdi” diyebileceğimiz kadar azaldı. Bu azalmayla beraber, kültür ve sanat etkinlikleri de hemen hemen her ülkede canlandı. Sahneler açıldı, müzik, tiyatro, sinema ve caz festivalleri birçok ülkede sıraya girmiş durumda. Bu festivallerden üç tanesi de Türkiye’de sanatseverleri bekliyor. 2-11 Haziran tarihleri arasında gerçekleştirilmiş olan “20. Mersin Uluslararası Müzik Festivali” bu festivallerden ilki oldu.
   Teması, “Müzik Birleştirir”  olan festivalde,  4 Haziran’da Melek Mosso, 7 Haziran’da Hollandalı topluluk Utrecht String Quartet, 8 Haziran’da Ceylan Ertem ve 11 Haziran’da da “Two Turkish Tenors” konserler verdiler. Kuşkusuz ki, her biri ayrı bir değer olan bu sanatçılar, dinleyicilerle birlikte festivale renk kattılar. Ama, anlaşılan o ki, festivale damgasını vuran konser, genç kemancılarımızdan Hasan Gökçe Yorgun ile Çinli piyanist JiaoLi’nin 2 Haziran’da verdikleri “Batı’dan Doğu’ya Müzik Yolculuğu” adıyla tanınmış bestecilerin seçkin örneklerini verdikleri konser olmuş.
   Hasan Gökçe Yorgun, aslen Mersinli bir genç değerimiz, bir kemancımız. Aslında hep doktor olmak istemiş. Hatta çocukluğunda okulunda yapılan bir piyeste sahneye doktor önlüğü ile bile çıkmış! Keman çalmayı değil, piyano çalmayı düşünüyormuş.  Hocasının ısrarı üzerine 8 yaşında konservatuvar sınavına girmiş. Ama sınav jürisindeki üyeler parmaklarının piyanoya değil de, daha çok kemana elverişli olduğunu söyleyince doktorluk hayali de bitmiş, piyano çalma da… 9 yaşında iken İstanbul Devlet Senfoni Orkestrasının açmış olduğu “Genç Kuşak Solistleri” seçmelerini kazanarak ilk konserini vermiş. 1. Gülden Turalı Ulusal Keman Yarışmasında birinci olmuş,  Sofya’da “Milletlerarası Genç Virtüözler Yarışmasında” ve “Music Concerto Competition” da birincilik ödülleri almış. Amerika’da Kennedy Center’da, Avrupa’da bir çok müzik festivalinde ve Ankara, Mersin, Bodrum ve İzmir’de solo veya oda müziği konserleri vermiş. Lisans ve yüksek lisans eğitimini Viyana Müzik ve Sahne Sanatları Üniversitesinde Prof. Dr. Dora Schwarzberg ile yapan genç sanatçımızın, başta İgor Oistrach olmak üzere, Albert Markov, Shlomo Mintz, Vladimir Landsman gibi dünyaca ünlü keman sanatçılarının yüksek düzeydeki çalışmalarına katıldığını da belirtmek gerekir.
   Üç yıl önce Hasan Gökçe ile evlenen Çinli piyanist JiaoLi ise, Çin’in Shanxi şehrinde doğmuş ve lisans eğitimini Xi’an Konservatuvarında aldıktan sonra, yüksek lisans eğitimini almak üzere ABD nin Oakland Üniversitesi Konservatuvarına gitmiş ve Yin Zhengile çalışmalarını tamamlamış.  Akabinde Hasan Gökçe gibi Viyana’ya geçen Li, Prof. Tamar Atschaba ile çalışarak eğitimini tamamladıktan sonra solo çalışmalarını sürdürmüş ve Prof. Dora Schwarberg ile de oda müziği çalışmalarında bulunmuştur.
  

Yorgun ve Li ikilisi ile “Batı’dan Doğu’ya Müzik Yolculuğu”

   İkili, konserin ilk bölümünde Bartok, Porumbescu, Skoryk, Gilere ile Transilvanya coğrafyasından eserler çalmışlar. İkinci bölümü ise, Amirov, Yarullin, Sha, Wajiddin, Zhao ve Sun ve Chen ile Asya’ya geçmişler ve Azerbaycan’dan doğuya doğru bir müzikli yolculuk yapmışlar.  Seçip çaldıkları eserler, Orta ve Doğu Avrupa  müziklerinden, bizlere uzak olan Çin, Tacik ve Uygur bestecilerine kadar gidiyor. Bu yolla kültürleri de birleştirerek, kaliteli ve keyifli bir konser vermişler ve bu özenli konserle, dünya kültürüne hizmet etmişler. Konserin teması boşu boşuna “Müzik Birleştirir” olarak  belirlenmemiş….Bu arada, bu kısa yazının hazırlanması sırasında  çok yararlandığımız ve alıntılar yaptığımız Ersin Antep’in  Cumhuriyet Gazetesinin 5 Haziran tarihli baskısının Kültür/Bulmaca sayfasında yayımladığı  “Yükselen Kemancı” adlı  yazısından yeni öğrendiğimiz bir başka bilgi de, Yorgun-Li  çiftinin, Covid 19 salgınının   hemen başında  Çin’de mahsur kaldıkları  ve ancak kargo uçağı ile Türkiye’ye getirilebilen 40 Türk vatandaşı arasında oldukları! Dolayısıyla, verdikleri bu başarılı konser, salgını takiben ilk konser de oluyor…
   Festivale katılan diğer sanatçılara gelince, 4 Haziran’da Melek Mosso; 7 Haziran’da Hollandalı topluluk Utrecht String Quartet, 8 Haziran’da Ceylan Ertem  ve 11 Haziran’da icra edilen “Two Turkish Tenors” konserler vermişler. Sanat Etkinlikleri Derneği’nin himayelerinde düzenlenen ve Mersin’i de dünya sanat şehirlerinden biri olmaya hazırlayan bu festivalde emeği geçenlere ve Mersinli sanat severlere, karşı kıyıdan, Kıbrıs’tan, kucak dolusu selâmlar, saygılar.

“ORTHOGRAPHİAM”
+ -

Yorumlar kapalı.

Prof.Dr.Turgut Turhan
  1. Haberler
  2. Yazarlar
  3. “ORTHOGRAPHİAM”

“ORTHOGRAPHİAM”



Direniş sembolü bir aydını,

Ahmet Say’ı kaybettik
 

   Genç Cumhuriyet döneminde yetişen ve Türkiye’de klâsik müzik öğretimine ve ürettiği eserlerle müzik tarihini öğrenmemize çok değerli katkılarda bulunan Ahmet Say’ı 10 Mayıs’ta kaybettik.

   Say, oğlu, tanınmış piyanist bestecimiz Fazıl Say’ın mart ayında bestelemiş olduğu ve ilk defa çaldığı“ Babam Ahmet Say” adlı eserinin notaları altında sonsuzluğa uğurlandı.
 

Hayatının ana çizgileri
 

   Müzikolog ve aynı zamanda tanınmış bir edebiyatçı olan Ahmet Say, 1935 yılında İstanbul’da doğdu. Babası döneminin tanınmış matematikçilerinden olan Fazıl Say, annesi ise felsefe öğretmeni Nüzhet Say’dı. Kültür ve sanat içinde doğan Say, daha dört yaşında iken özel piyano dersleri almaya başladı. 1946 yılında, Ferdi Statzer’in yönlendirmesiyle İstanbul Belediye konservatuarına girdi.

   Demirhan Altuğ’dan teori ve solfef, Verda Ün’den  piyano, Raşit Abed’den de armoni dersleri aldı.1950 de liseye geçtiğinde konservatuardan ayrıldı ve İstanbul Erkek Lisesini bitirdi.

   Almanya’da 6 yıl kalarak basın yayın öğrenimi gördü. Bu öğrenimi sırasında pansiyoner olarak evinde kaldığı müzikolog Kurt Köhler’in ilgi ve özendirmesiyle müzik bilimine ve müzik tarihine yöneldi. İlk siyasi deneyimini de bu yıllarda yaşadı.

   Alman Sosyal Demokrat Partisi’nin gençlik örgütü olan “Sosyalist Öğrenci Birliği” ne üye oldu. 1967’de Ankara’ya yerleşti ve Türk Solu Dergisi’nin yazı işleri müdürlüğüne getirildi Eczacı Ayşe Gürgün Özsoyeller ile evlendi ve bu evlilikten Fazıl Say doğdu. Say, Almanya’dan dönüşünde Bingöl’de halk eğitimcisi ve amatör folklorcu olarak çalıştı.

   Türkü, ağıt, masal ve destanlar topladı, derledi ve gençlik koroları kurdu. Bu çalışmalar sırasında edindiği deneyimleri, Orhan Kemal’in tavsiyesi üzerine edebiyat alanına taşıdı ve 1980 yılında “Bingöl Öyküleri”  adı altında yayımladı.
 

Edebiyata yönelmesi, aldığı ödüller ve müzik yayımcılığına geçişi
 

   Ahmet Say, bu öykü kitabından çok daha önce, 12 Mart döneminde yargılandı. Bu yargılama sırasında 7 ay hapis yattı.  Bu dönemin anısı olarak, “Deniz benim masa tenisi arkadaşımdı” derdi.  Bir diğer söylediği de “hapishane benim mektebim oldu, çok şey öğrendim orda!” cümlesiydi.

   Edebiyata yönelmesi de bu aylarda gerçekleşti. Hapishanede tanıştığı ve suçu dolandırıcılık olan bir mahkumun anlattıklarından hareketle “Kocakurt” adlı romanını yazdı.

   Roman, “Milliyet Roman Ödül”üne layık görüldü. “Kamil’in Atı” adlı öyküsü ise 1970 yılında “TRT Ödülleri Öykü Yarışması Başarı Ödülü” nü aldı. Bu ödüllerini, Yeni Adımlar Dergisi”nin 1974 yılında açtığı Sabahattin Ali Hikaye Yarışmasında birincilik ödülü ile devam ettirdi.

   Antalya Film Festivali Öykü Yarışması’nda ise “Mansiyon” ödülünü aldı. Aylık edebiyat dergisi “Türkiye Yazıları”nı yayımladı. Bunların yanında, edebiyatımızdaki ilk “epik öykü” olan “İpek Halıya Ters Binen Kedi” adlı hikayesi de,1982 yılında Berlin’de Almanca olarak yayımlandı. Ancak Say, edebiyat dünyasını, mücadele ettiği faşizme karşı örgütlenme konusunda, istediği gibi harekete geçiremedi.

   Bu nedenle 1974 den başlayarak müzik eğitimciliğine ve müzik eserleri yayımcılığına geçiş yaptı. Türkiye Yazıları adlı aylık dergiden sonra Say Yayınları’nı kurdu.

   1985 yılında ise Müzik Ansiklopedisi Yayınlarını kurdu ve bu alanda çok büyük bir başarı sağladı. 4 ciltten oluşan “Müzik Ansiklopedisi”, bir temel eserdir.

   1996 da “Müzik Öğretimi”, 1994 de “Müzik Tarihi”, 2000 de “Müzik Kitabı”, 2002 de “Müzik Sözlüğü”, 3 ciltten oluşan on bin madde ve üç bin resim içeren yeni bir “Müzik Ansiklopedisi” ve 2007 de kaleme aldığı “Müzik Yazıları”  müzik alanındaki Türk yazınında boşluğu dolduran çok önemli eserler olarak müzik tarihimize geçmiştir.

Sol hareket için verdiği emekler unutulmazdır…
 

   Say, Almanya’da başlayan sol düşünce yandaşlığından ödün vermemesiyle tanınmıştır. İnsanlık onurundan bir adım geri gitmemiştir. İfade özgürlüğü, yayın özgürlüğü ve her zaman halkın yanında olma en önem verdiği değerler olmuştur.

   Müzik ve edebiyat kadar, halk, vicdan, hakkaniyet ve direnç insanı olan bir sol emektardır. Kolay değildir 12 Eylül rejiminin yarattığı faşist baskıları göğüsleyip direnmek, baskının en yoğun olduğu o yıllarda Türk Solu dergisinin müdürlüğünü yapmak ve Türkiye Yazıları dergisi gibi bir sol dergi ile yine solcu bir dernek olan Edebiyatçılar Derneği’nin kurucularından olmak.

   “Yapılması çok zor olan bir ortamda yapılması gerekeni yapmak” yolunu izledi ve baskıcı rejimlerin tehlikeli bulduğu için yok ettiği sinema, tiyatro, bale, opera ve istediği verimi alamadığı edebiyatı tekrar sanat katmanlarına yaymak için çok ama çok uğraştı.

   Ve tabii diğer bir uğraşı da müzisyen oğlunu yetiştirmekti. Ünlü piyanistimiz Fazıl Say’ın dünya konser salonlarında ve toplumumuz düzeyinde kazandığı saygınlık ise bu uğraşında ne kadar başarılı olduğunu gösteriyor. Allah rahmet eylesin.
  

“ORTHOGRAPHİAM”
+ -

Yorumlar kapalı.

Prof.Dr.Turgut Turhan
  1. Haberler
  2. Yazarlar
  3. “ORTHOGRAPHİAM”

“ORTHOGRAPHİAM”



Çiğdem Talu  (ve tabii ki Melih Kibar…)
 

   Mayıs’ın 28’i, çok ama çok değerli söz yazarımız Çiğdem Talu’nun ölüm yıldönümü.  Bizleri bırakıp gideli 39 yıl olmuş. “İşte Öyle Bir Şey”den “İçimdeki Fırtına”ya, “Bir de Bana Sor”dan “Her Seninle Güzel”e kadar Erol Evgin’in söylediği ve halkımızın dilinden düşmeyen tüm şarkıların söz yazarı…

   Önceleri Nilüfer, Yeliz, Füsun Önal, Uğur Akdora’nın parçaları için, ama Melih Kibarla tanıştıktan sonra hemen hemen hepsi Melih Kibar tarafından bestelenmiş ve hemen hepsi Erol Evgin tarafından okunan parçalar. Aslında zamanla ikili zaten üçlüye dönüşmüştü. Tabii hepsinin bestecisi de Melih Kibar…

   Evet, andığımız Çiğdem Talu ama, ondan 22 yıl sonra hayatını kaybeden Melih Kibar’ı da anmadan Çiğdem’i anabilmek mümkün değil… O halde Melih’le tanışması Çiğdem’in hayatında önemli bir dönüşüm noktası.
  

Melih Kibar’la tanışması

   Bazılarına göre müzik ve yaşamda müthiş bir uyum, bazılarına göre “yüzyılın aşklarından biri!”…İkilinin tanışması 1975 Eurovision şarkı yarışmasının sinyal müziği sayesinde olmuş.

   Melih o zamanlar 24 yaşında ve Boğaziçi’nde kimya okuyor. Melih bir beste yaparak yarışmaya katılmış. Timur Selçuk orkestrasyonunu, İstanbul Gelişim de “Çoban Yıldızı” adıyla plâk yapmış bu parçayı. Hani şu Eurovizyon gününde duyar duymaz bizleri televizyonun önüne oturtan parça…

   O zamanlar Recaizade Mahmut Ekram sülâlesinden gelen Çiğdem şarkı sözleri yazıyor ama edebiyat ve şiirle hiç ilgisi yok  Robert Koleji bitirmiş, İngiltere’de filoloji yüksek lisansı yapmış, Işık Lisesine İngilizce öğretmeni. “Çoban Yıldızı” plâk olarak çıktığında Çiğdem’in de ilgisini çekiyor.

   Ama asıl ilgisini çeken plağın arka yüzündeki “Ferahnak” adlı beste. Melih’in, alaturka musikide bir birleşik makamı uygulayarak yaptığı bu beste, Osmanlı kültürü ağır basan Çiğdem’in daha çok ilgisini çekmiş. “Bu bizden bir şarkı, makam kullanılmış ve koma sesler araya sokuşturulmuş, alaturkaya göz kırpılmış” diyerek Timur Selçuk’tan kendisini şarkının bestecisiyle tanışmak istediğini söylemiş.

   Tanışma, 25 Mayıs 1975’de gerçekleşmiş. Çiğdem’in sorduğu ilk soru, “Sizin yaşınızda bir insan böyle bir besteyi nasıl yapar?” olmuş ve Melih’e övgüler yağdırmış. Melih ise, Çiğdem’in sabahın saat 3’ünde gösterdiği misafirperverlik ve demleyip ikram ettiği çaya hayran olmuş.

   Çok eğlenceli bulmuş Çiğdem’i… Çiğdem, bir başka bestesi olup olmadığını sorunca piyanoyla “İşte Öyle Bir Şey’i” çalmış. Çiğdem teybe almış ve hemen ertesi gün yazmış olduğu sözleri Melih’e yollamış…

   Müthişti diyor Melih… Aşka yakın bir duygu duymamış ama çok etkilenmiş Çiğdem’den. Kendi kendine… “Bir tür kadından peygamber olsaydı bu Çiğdem olurdu herhalde!” demiş. İşte ikili arasındaki uyum ve işbirliği işte o an doğmuş.”İşte Öyle Bir Şey” in arkasında yer alan bir başka Talu-Kibar eseri olan “Sevdan Olmasa”nın da aynı anda patlaması da bu işbirliğini coşturmuş.

   Bir süre sonra da Çiğdem’in, “artık yabancı şarkılara Türkçe söz yazmayacağım, Melih Kibar’la çalışmaya karar verdim!” açıklaması gelmiş.
 

Yaş farkına gelen tepkiler ve

Sopot Festivali ve “İçimdeki Fırtına”

   İkilinin sıklıkla yan yana gelmesi ve beraber çalışmaları yavaş yavaş dedikoduların başlamasına da yol açmış. İnsanlar işi gücü bırakmışlar ve dillerine Çiğdem ile Melih arasındaki yaş farkını dolamışlar.

   Melih, “üstelik daha ortada netleşmiş bir aşk da yoktu” diyor bu evrede!

   Ve arkasından ekliyor: “Bizim Çiğdem’le yakınlaşmamız Sopot’ta başladı ve normal bir ilişkide söylenen her şey orada söylendi”. Ama, “Koca kadın… gencecik bir sevgilisi var… Ayıp vallahi”?” dedikodusu ikisinin de beynine kazınmış ve onları çok rahatsız etmiş.

   Melih bir süre sonra kimya yüksek lisansı yapmak üzere İngiltere’ye gitmiş ve gittiği gece müthiş bir okyanus fırtınası yaşamış. Uyuyamamış ve kaldığı yerde karanlıkta dolaşmaya başlamış. Bu sırada, koridorda kapağı açık bir piyanoya çarpmış ve hemen oturup çalmaya başlamış.

   Çaldığını, hemen teybe almış ve ertesi gün Çiğdem’e yollamış. Çiğdem besteyi dinledikten sonra derhal bestenin sözlerini yazmış ve Melih’e yollamış. İşte hafızalardan hiç silinmeyen “İçimdeki Fırtına” da böyle doğmuş. Çiğdem birkaç hafta sonra Melih’e yazdığı mektupta “Yaa işte böyle Melih’çiğim, ilk plâğımız bir numara oldu” diye yazmış…

   Neyse Melih ülkeye döndükten sonra, iki sevgili 1976 sonunda İstanbul’da tekrar yan yana gelmişler ve ilk defa 1977 yılına birlikte girmişler.

   2 ay sonra da yeni bir parça, “Bir de Bana Sor” liste başı olmuş… “İşte Öyle Bir Şey” ise “Yılın Şarkısı” ödülünü aldı ve “şarkıların %60’ı sözdür” diyen Erol Evgin’e de yılın sanatçısı ödülünü getirdi.

   Bir önceki yılbaşında gittikleri restorana bu sefer Erol Evgin’le beraber gittiler ve çektirdikleri fotoğrafı, “Her yılbaşı böyle olması dileğiyle” yazıp imzalamışlar. İki ay sonra ise yepyeni bir “hit” parça doğdu: “Bir de Bana Sor”… Çiğdem’in yaş gününde ise üç erkek, Melih, Erol ve İlhan İrem, Çiğdem’e, “Çiğdem, Çiğdem, çiçeklerin en güzelisin sen/ Bilmem ki bundan başka sana ne söylesem/Şarkılara can veren /İlham meleğimizsin sen” şeklinde bir mani yazmışlardı.

   Çiğdem de bu maninin şerefine “Her Şey Seninle Güzel” in sözlerini yazdı. Bir yılı geçmişti ilişkileri… Bakın neler yazmışlar “Öyle çok sevdim ki seni/Öyle çok ki anlatamam/ Bir tek yıla sığdı her şey/ Bir tek yıla tek bir yaşam…” Arkadan beraberce yan yana oturarak besteledikleri “Hisseli Harikalar Kumpanyası” gelmiş…
 

Lanet hastalık ve “Sessiz Veda”
 

   Ama hayat bu… 80’lere doğru Çiğdem ne yazık ki,  kötü hastalığa yakalandı. Melih baştan “Çiğdem bu üstesinden gelir!” dedi ama İngiltere’de tedaviler başlamıştı bile…

   İlâç ve ışın tedavisi onu sarstı, dayandı ama, fazla yazmaya gerek yok, sonuçta 28 Mayıs’ta hayatını kaybetti. Melih, kendi deyişiyle, mezarlığa gitmeden önce ağlayamayacak kadar üzgündü. Çiğdem’i kaybettikten sonra beste yapmayı bıraktı denebilir. Kadere bakın ki, o da aynı hastalığa yakalandı ve Çiğdem’in geçtiği tıbbi aşamalardan geçtikten sonra o da hayatını kaybetti.

   Cenaze namazı, Çiğdem’den 22 yıl sonra, Çiğdem’in cenazesinin kalktığı camide, aynı musalla taşına yatırılarak kılındı. Herhalde 22 yıl sonra herhalde birbirlerine kavuştular. Melih, Çiğdem olmadığı için sözleri yazılmayan ve sadece enstrümantal düzeyde kalan son bestesine ise, “Sessiz Veda” koymuştu. Allah ikisine de gani gani rahmet eylesin.
 

   (Bu çalışmanın hazırlanması sırasında, DÜNDAR,C.: Yüzyılın Aşkları “Çiğdem”, 8.Bs.,Aşk değil, Ankara 2006, sh.272-299; ELÇİN, Demiröz: Aşk değil, bir gönül hikayesi, odatv4.com.07.04.2019; MERİÇ, M. Ölümünün 14. yılında Melih Kibar anısına  bir yazı, DuvaR, 2019/04/70 isimli kaynaklardan yararlanılmıştır)
 

“ORTHOGRAPHİAM”
+ -

Yorumlar kapalı.

Prof.Dr.Turgut Turhan
  1. Haberler
  2. Yazarlar
  3. “ORTHOGRAPHİAM”

“ORTHOGRAPHİAM”



Savaş Rus Sanatçıları da yok ediyor…

Ruslar Venedik Bienal’inde yoklar…
 

   Savaş sadece Ukraynalı bebekleri, annelerini ve sivil halkı yok etmekle kalmıyor, Rus sanatçıları da yok ediyor. Rus sanatçılar, iki yüzlü Batı’nın da katkılarıyla oluşturulan “Rus düşmanlığı” sayesinde bu sene Venedik Bienali’ne katılmıyorlar.
 

Venedik Bienali’nin çok kısa tarihi

ve Rus sanatçılar açısından önemi
   Venedik Bienali, 1895 yılından bu yana İtalya’nın Venedik kentinde yapılan dünyanın en önde gelen, en prestijli sanat fuarı olarak nitelendirilmektedir. Kuşkusuz ki, kendilerini “insan hakları havarisi” gören ama çıkardıkları iki dünya savaşıyla milyonlarca insanın ölmesine yol çan Avrupa ve halklarının sebep olduğu kesintilerle bu fuar da çalışmalarına ara vermiştir. İlk yıllarda dekoratif sanatlar ağırlıklı bir sergileme sunmasına rağmen, zamanla gelişmiş ve tiyatrodan film festivallerine, güncel sanat akımlarından müzik festivallerine kadar tüm sanat alanlarını kapsar hale gelmiştir. Her yıl yüz binleri aşan ziyaretçinin akınına uğrayan Bienal’in bu yıl 59. yapılıyor. İlk defa bir İtalyan kadın küratör’ün seçildiği bu yılın konusunu da, küratör, “The Milk of Dreams” olarak belirledi. 23 Nisan’da açılan Bienal 58 ülkeden 213 sanatçı katılıyor ve 1433 eser sergileniyor. Ülkemizin sanatçısı ise Füsun Onur oldu sanatçımız Bienal’e “Evvel Zaman İçinde…” isimli görsel masal ile katılıyor.

 

Bienal ve Rus sanatçılar
   Pekiyi ya Rus sanatçılar? Sergilenen eserler arasında Rus sanatçılara ait eserler de var mı? Ne yazık ki, Rusya’nın Ukrayna’yı işgaline çanak tutmuş olan Avrupa ülkelerinin yarattığı “Rus kültürü düşmanlığı”  sayesinde bu sene Rus sanatçılar Venedik Bienal’ine katılmıyorlar. Aslında Venedik Bienali’nin en eski üyeleri Ruslar denebilir. Zira, 1907 yılında, çeşitli ülkeler Bienal’in mekanını oluşturan pavyonları inşa etmeye başladığında Ruslar derhal işe girişmişler ve daha 1917 Ekim Devrimi’nden önce Rus Pavyonu’nu da inşa etmişler. O zamandan beri de Bienal’in sürekli misafirleri olmuşlar. Öyle ki, Bienal’in Rusya pavyonu, Rus sanatçıların ve kültür insanlarının çok önem verdikleri bir buluşma merkezi olmuş. Bienal yıllar boyu Batı kültürü ile Rus kültürü arasındaki yakınlaştırmayı kolaylaştıran bir köprü olarak kabul edilmiş. Ama Rusya’nın Ukrayna’yı işgal harekâtının başlamasıyla birlikte bu olumlu gidişat tersine dönmüş. Bu terse dönüş, ünlü Bolshoi Tiyatrosu’nun, harekatı desteklemek amacıyla bir dizi bale gösterisi düzenleyeceğini ve gelirlerini savaşta ölen Rus askerlerin ailelerine vereceklerini açıklamasıyla başlamış. Tabii bu açıklamada sanatçılar değil, “Putin tarafından bale idaresine atanmış olma” temel etken olmuş. Bir benzeri olay da, Olga Tabakov Tiyatrosu’nun Moskova’nın tam ortasındaki binasının üç katlı cephesine “zafer” anlamına gelen askeri sembol olan “Z” pankartını asılmasıyla yaşanmış. Ama Putin’le ilişkileri olamayan gerçek sanatçıların şaşkınlığı kısa sürmüş ve Rus sanatçılar çok geçmeden bale temsillerine çıkmayacaklarını açıklamışlar.

 

Elena Kovalskaya’nın istifası ve GES-2’nin sanatçılar tarafından işlemez hale getirilmesi
   Putin’le aralarında bir çıkar bağı olmayan Rus sanatçılardan gelen bu tepkilerden sonra ilk ciddi ses getiren tepki ise, Moskova Devlet Tiyatrosu Vsevolod Meyerhold Center’ın Direktörü Elena Kovalskaya’nın, Putin hakkında, “Bir katil için çalışıp ondan maaş alamazsınız” diyerek istifa etmesi olmuştur. Bu istifayı izleyen daha büyük bir tepki ise, Kremlin’in merkezinde bulunan ve İtalyan mimar Renzo Piano tarafından elektrik santralinden 54 bin metrekarelik şahane bir sanat merkezine dönüştürülen GES-2 adlı mükemmel “Sanat Tapınağı”nın, Rus sanatçılar tarafından işlemez hale getirilmesidir. Yapıtları bu merkezde sergilenen Rus sanatçı Evgeni Antufiev”, İnsanların işgallerde, savaşlarda halâ öldürüldüğü, kanlarının döküldüğü bu çağda, çağdaş sanattan söz edilemez!” diyerek eserlerini merkezden çekmiştir. Bu sanatçıyı, İzlandalı sanatçı Ragnar Kjartansson izlemiş ve o da diğer sanatçı ve küratörle birlikte, “İnsanlar öldürülürken sanat sergilerinin açılışlarında kokteyl düzenlemek bana bir suç işlemek gibi geliyor!” diyerek eserlerinin sergilenmesine son vermiştir. Bu gelişmelerle Vakfın Sanat yönetmeni de Manacorda da görevinden istifa etmiş ve merkez işlemez hale gelmiştir. Oysa ki, Putin’in yakın arkadaşı olan Rus Oligark Leonid Mikhelson’un cebinden milyarlarca dolar dökülerek yapılan bu “Sanat Tapınağı” Putin için çok önemliydi. Putin bu sanat merkezinin Rus kültürü ile Batı kültürü arasında bir köprü oluşturacağına candan inanıyordu. Ama Ukrayna’nın işgaline karşı çıkan Rus sanatçılar, kendi sanatlarının ölümü pahasına da olsa buna imkân vermediler.

 

Putin’in “işgale karşı çıkmayı suç haline getirerek” Rus sanatçıları manen öldürmesi ve sanatçıların Bienal’e katılmama kararı almaları
   Bütün bu gelişmelerin hemen ardından, yaklaşık 17 bin Rus sanatçı işgali protesto eden, savaş karşıtı bir bildiri imzaladılar. Bu bildiri ile beraber , “işgale karşı çıkmayı, bu yönde açıklamalar yapmayı bir suç haline getirmek” üzere çalışmalar yaptırmakta olan Putin elini çabuk tuttu ve bu konuda bir yasa metnini yürürlüğe koydu. Ama buna rağmen, iki tanınmış Rus sanatçı Alexandra Sukhareva ve Kirill Savchenkov ile küratör Raimundas Malasauskas ortak bir açıklama yaparak, “sivillerin ve çocukların öldürüldüğü, protestocuların hapis cezasıyla susturulduğu bir ortamda sanat yapılamayacağını” Rus sanatçıların Venedik Bienali’ne katılmayacaklarını açıkladılar. Bazıları Rusya’yı terk edip yurt dışına çıktı.Bunlardan bir tanesi olan Antonina Baever aynen şöyle diyor: “Başka seçeneğim yoktu.Ya Rusya’da kalarak sessiz olacaktım, ki bu özgür olmadığımı ortaya koyar; ya da 15 yıl hapsi göze alacaktım!”… Güzel bir olayı ise St. Petersburg’lu sanatçı Aleksandra Skoçilenko dünyaya yaşattı. Bu sanatçı, girdiği süpermarketteki fiyat etiketlerini, Ukrayna’nın işgalini protesto eden mesajlarla değiştirdi! Harika değil mi? Ama 10 yılla yargılanıyor… Ya zavallı piyanist Aleksey Lubimov ne yapsın? 12 Nisan’da Moskova’daki bir salonda savaşa karşı Schubert’in parçasını çalarken sahneye iki polis çıktı, konseri durdurdular ve ve zavallı adamı alıp götürdüler! Eh bir 10 yıl da onun için ister Putin’in hakimleri! İşte, dışarıda sıra sıra dizilmiş ve selam duran askerlerin olduğu bir koridora koca koca kapıların açılmasıyla çıkanlar, kendi sanatçılarını böyle öldürürler! Putin de kendi sanatçılarını öldürüyor… Ya Putin kendi sanatçılarını öldürürken, yüzyılların “insan hakları ve medeniyet havarisi” Batı ne yaptı? Hiç! Kendi yarattıkları “Russofobi” ile Rusları ve Rus kültürünün kendisini öldürmeye çalıştılar! Nasıl mı? O da haftaya…
   (Bu çalışmanın hazırlanması sırasında CIVAOĞLU, G.: Savaş ve Sanat, Bugün, Milliyet Gazetesi, 19 Nisan 2022, ERGUN,S.: Bienale ilk kez İtalyan kadın küratör seçildi, Venedik Bienali Sergileri 2, 28 Nisan Cumhuriyet Gazetesi; “Rus Sanatçılardan İşgal Tepkisi”, 2 Mart 2022 Hürriyet Gazetesi; HIZLAN, D.: Sanatçının Özgürlüğü, Hürriyet Gazetesi, 8 Mart 2022, adlı eserlerden yararlanılmıştır.)
  

“ORTHOGRAPHİAM”
+ -

Yorumlar kapalı.

Prof.Dr.Turgut Turhan
  1. Haberler
  2. Yazarlar
  3. “ORTHOGRAPHİAM”

“ORTHOGRAPHİAM”



2022  Fransız Yazar Marcel Proust Yılı olacakmış!..

   Basından edindiğimiz bilgilere göre, ölümünün 100 yılı olduğu için, 2022’nin önümüzdeki ayları, “Fransız Kültür Enstitüsü (Institut Français)” tarafından “Proust Yılı olarak ilân edilmiş. Enstitü’nün böyle bir karar almasındaki en önemli neden, Proust’un, dünya edebiyatına eşsiz eserler kazandırdığı yönündeki inançları olmuş. Açık söylemek gerekirse, Enstitü’nün doğru ve yerinde bir karar alıp almadığı konusunda kuşkum var. Zira Proust’un dünya ve özellikle Fransız edebiyatına çok sayıda eser kazandırdığı doğrudur. Ancak pek fazla okunan ve tanınan bir yazar olduğunu söyleyebilmek çok güçtür. Sorun bakalım yakın çevrenizde kaç kişi Proust ismini duymuş ve özellikle hangi eserini okumuş? Pek fazla kişi bulamayacağınızdan eminim!  Nitekim Proust daha yaşarken bile Fransız edebiyat dünyasında bir kısım okuyucu onu mükemmel bir yazar olarak nitelendirirken; aynı ölçüde bir okuyucu kitlesi de okunamayacak kadar ağır ve anlaşılmaz olduğunu ifade etmişlerdir. 2002’nin geri kalan aylarında bizi meşgul edeceğine göre, Prous’tu, kısacada olsa tanımakta yarar vardır.
  

Kısa hayat
   Proust, saygıdeğer bir patalog doktor baba ile zengin ve kültürlü bir Yahudi ailesinden gelen anneden Paris’in güneyinde kalan kırsal bir bölgede doğdu. Doğduğu zaman dilimi, Üçüncü Cumhuriyet’in başı ve Paris Komünü’nün yarattığı şiddetin yaşandığı günlerdi. Daha dokuz yaşında iken şiddetli bir astım krizi geçirdi ve her zaman hasta bir çocuk muamelesi gördü. Bu hastalığı eğitimini de olumsuz etkiledi.11 yaşında yazıldığı liseyi bile yarım bıraktı. Ama edebiyata olan yatkınlığı da bu yıllar içinde ortaya çıktı. Hatta terk ettiği lisedeki son senesinde ödül bile aldı! En ilginci, okula bile gidemeden devamlı bir tatil hayatı yaşayan Proust’un, Fransız ordusunda askerlik yapmış olması! Proust, hiçbir işte çalışmaması ve tüm hayatını anne ve babasıyla aynı evde geçirmesiyle de ünlü! Hatta bu haline kızan babasının zoruyla yerleştirildiği Mazarine kütüphanesinde bile hiç çalışmadı ve nasıl yaptıysa “devamlı uzatılabilen bir sağlık raporu” alarak işine devam etti!  Kaynaklar, bu yıllarda “züppe ve eğlenceye düşkün” bir genç olarak tanındığını söylemektedir. Ancak bu yıllar da pek uzun sürmedi. Ailesi, 1900-1905 yıllar arasında önemli aile içi değişiklikler geçirdi. Önce babası hayatını kaybetti. Ama aynı yıl içinde çok sevdiği annesinin de ölmesi Proust’u perişan etti. Ama annesi çok iyi bir anneydi… 1996 yılının kurlarıyla yapılan hesaplara göre, daha 1905 yılında oğluna 6 milyon dolarlık bir toplu para ve ayda 15 bin dolarlık bir sabit gelir bırakmıştı! İyi para değil mi? Proust niye çalışsındı ki? Zaten çalışamadı da… Hayatının son üç yılını, ciğerlerindeki rahatsızlık nedeniyle, neredeyse yatak odasında geçirdi ve 1922 yılında zatürreye yakalanarak daha 51 yaşında iken dünyadan ayrıldı. Mezarı Paris’te Pere Lachaise mezarlığındadır.
  

Yazın hayatı
   Anlaşılabilirliği tartışılır olmakla birlikte, Proust çok verimli bir yazar. Henüz 21 yaşında iken La Revue Verte, La Revue Lilas gibi dergilerde yazıları çıkmaya başlamış. La Banquet isimli bir derginin yayımına katılmış, daha sonraki yıllarda da La Revue Blanche dergisinde kısa yazıları yayımlanmış.1896yılında ise Les Plaisirs et les Jours adı altında, bu dergilerde çıkan yazılarından oluşturulan bir derleme yayımlamış. Önsözünü Anatole France’ın yazdığı bu derlemeden sonra, yazar, ancak ölümünden sonra tamamlanmamış haliyle yayımlanan Jean Santeuil adlı roman üzerinde çalışmaya başlamış. Fakat derlemenin karşılaştığı eleştiriler nedeniyle çalışmasını ilerletmemiş. Proust, 1895’den sonra ise, çok sevdiği İngiliz edebiyatçı (1819-1900) John Ruskin üzerinde çalışmaya başlamıştır. Ruskin’in sanat anlayışını aynen benimseyen ve bazı eserlerini ezbere bildiğini söyleyen Proust, Ruskin’in “Amienlerin İnci’li” ve “Susam ve Zambaklar” adlı eserlerini Fransızcaya çevirme çalışmalarına girişmiş. “Amienlerin İncili”nin kaba çevirisini annesi yapmış. Çeviri daha sonra bir grup tarafından tamamlanmış. Ancak Proust, bazı yayıncılar tarafından “İngilizce bilmediği” yönünde eleştirilince “ben İngilizce biliyorum demedim, Ruskin’i biliyorum”  diyerek kendini savunmuş. “Amienlerin İncil’i 1904 yılında   Proust’un çok beğenilen önsözüyle birlikte yayımlandı. Onu 1906 yılında “Susam ve Zambaklar” izledi.Bunların dışında, Proust, “Kayıp Zamanın İzinde (1913-1927)”, “Swanların Tarafı (1913)”, “Çiçek Açmış Kızların Gölgesinde (1921)”,”Guermentes Tarafı(1921), meşhur “Sodome ve Gomorrhe, İki Cilt (1921)”, “Mahpus (1923)” “Kaçak (1925)” ve “Yakalanan Zaman(1927)” gibi edebiyat tarihinde iz bırakmış eserlere de imza attı.

“ORTHOGRAPHİAM”
+ -

Yorumlar kapalı.

Prof.Dr.Turgut Turhan
  1. Haberler
  2. Yazarlar
  3. “ORTHOGRAPHİAM”

“ORTHOGRAPHİAM”



Savaş karşıtlığının bir

sembolü: “Guernica”
 

   2 yıldır çektiğimiz maskeler, sosyal mesafeler, bulaşmalar, yoğun bakımlar, kapanmalar,  ölümler, aşılar… Bitti Covid 19 gitti gidiyor derken, insanoğlu kendisini yeni bir krizin ortasında buldu: Yeni bir “Dünya Savaş tehdidi” ile Rusya’nın Ukrayna’yı işgal etmeye kalkışması… Bombalamalar, göçler, öksüz kalan çocuklar, cesetler, harap olmuş binalar, katledilen elleri arkadan bağlı sivil insanlar… İnsanlık dışı her türlü sahne…

   Bunlar öyle sahneler ki, neredeyse “Aydınlanma Filozofu” Kant’ın “Ebedi Barış” kitabını yerin dibine sokarak, Freud’un “İnsanlar arasındaki çatışmalar, aynen hayvanlarda olduğu gibi, ilke olarak şiddet yoluyla çözülür” görüşünü göğe çıkaracaklar! Demek ki, “aydınlandım!” diyen insanoğlu, yaşanan iki Dünya Savaşına rağmen hiç akıllanmamış, daha da karanlığa batmış… Tabii ki, sanat, hangi alanı olursa olsun, insanoğlunun savaşmasının karşısında… Şu günlerde 50. Ölüm yıldönümü nedeniyle her ülkede anılan ünlü ressam Picasso, savaşa karşı duruşunu, meşhur “Guernica” adlı tablosuyla muhteşem bir şekilde ortaya koymuştur.
   11 Eylül 2021 tarihinde, gazetemizin bu sayfasında, “En Güçlü Savaş Karşıtı Tablo: Picasso’nun Guernica’sı” adlı bir yazı yayımlamış ve faşist katil Hitler ile ortağı Mussolini’nin, İspanya’nın faşist diktatörü Franco ile bir olup, İspanya’nın Bask bölgesinde küçücük bir kasaba olan Guernica’nın sivil halkını nasıl havadan bombaladıklarını, salt daha çok insan ölsün diye, bombalama tarihini bilerek kasaba pazarının kurulduğu güne getirerek 1.654 sivil insanı öldürdüklerini, 890 kişiyi de yaraladıklarını anlatmış ve o günlerde Paris’te bulunan İspanyol kökenli ressam Picasso’nun da “Guernica” adını verdiği tablosunu bu saldırıyı protesto etmek için yaptığını anlatmıştım.

   Ama aynı zamanda, tablonun öyle kolay anlaşılır bir tablo olmadığını, tam bir soyutlama veya figüratif anlatıma sahip olmadığını, aynı mekan içinde resmedilen hareketli figürlerin de tablonun yorumlanmasını güçleştirdiğini de söylemiştim. Herhalde ilk bakışta tabloyu anlamanın yarattığı güçlük nedeniyle, bu büyük eserin ilk açılışında tam bir hayal kırıklığı yarattığını da belirtelim. Bakalım tabloyu resim tekniği açısından yorumlayanlar neler söylemişler… Ancak, söylenenleri anlamak için önünüze tablonun resmini koyarak yorumları okumanızda fayda olacağını da unutmayalım!
  

“Guernica” hakkında yapılan yorumlar
 

   Tabloya genel olarak bakıldığında, herkesin görebileceği bir özellik göze çarpar: Tablodaki bütün figürler ve hareketler tek bir mekan içinde yer almakta ve bütün figürlerin hareketleri, mekanın solunda yer alan ve sanki “aydınlığa açılan bir duvar, bir kapı, bir pencere varmış” izlenimi veren aydınlığa doğrudur.

   Tablonun yine solunda dikkatleri çeken iki ana figür vardır. Bunlardan birincisi kanımızca tablonun en ağırlıklı karakteri olan kucağında ölü çocuğunu taşıyan kadındır. Bu figürün, savaşın ölüm, acı, keder, elem ve vahşetini ortaya koyan, mutluluğu yok eden, vahşi ve yıkıcı bir eylem olduğunu anlattığı açıktır. Zavallı kadın, aynen şu günlerde Rus bombardımanlarında ölen 142 çocuğun anneleri gibi, boynu gökyüzüne doru uzamış, deyim yerindeyse yüce Allah’a bu olanların hesabını sormaktadır.

   Savaş denen vahşet zaten her zaman geriye ölmüş çocuklar ile anneler bırakır. Picasso bu anne figürüyle savaşın vahşetini mükemmel bir şekilde ortaya koymuştur. Tabloda, bu anne figürünün arkasında bir boğa figürü yer almaktadır. Ünlü ressamın bu boğaya ne anlam verdiği pek anlaşılmamıştır ve halâ da tartışılmaktadır.

   Malum, boğa İspanyol kültüründe gücü temsil eder ve Picasso tarafından da çok kullanılmıştır. Ancak, herhalde bu figürü tablosuna koymakla Hitler, Mussolini ve Franco üçlüsünün ne kadar güçlü olduklarını söylemek istememiştir! Ne yazık ki, eserleri hakkında çok az konuşan ve yorum yapmaktan kaçınan Picasso da bu boğadan ne anlaşılması gerektiğini açıklamamıştır.

   Bir gün çevresini saran gazetecilere, biraz da kızgınlıkla, “arkadaşlar bu boğadır, o da at!” Eğer tablolarımdaki belli şeylere anlamlar yüklerseniz bunlar çok doğru olabilir. Ama bu anlamlar vermek benim fikrim değil, sizin fikirlerinizdir. Ben resim olsun diye yaptım ve nesneleri oldukları gibi resmettim!” diyerek konuyu kapatmıştır.

   Ancak yorumcular, boğanın kuyruğunun ateşe benzediğinden hareketle savaşla boğa arasında bir ilişki kurmaktadırlar. Tablonun ortasında yer alan ve acı çektiği yüzünden acı çeken at ise Picasso tarafından “medeniyetin ölümü” olarak açıklanmıştır. Atın, vücuduna saplanmış olan mızrak nedeniyle çektiği acıyı yansıtan dili de savaşın acısını göstermektedir. Atın hemen sağında bir kadın elinin lambayla ışık tuttuğu görülmektedir. Lamba tutan kadın, yorumcular tarafından “özgürlük” olarak nitelendirilmiş ve medeniyetin ancak ışık içindeki özgürlük tarafından kurtulabileceği dile getirmişlerdir.

   Atın kafasının üstündeki göz ise, Avrupa kültüründe “her şeyi gören göz” olarak nitelendirilmektedir. Resmin alt kenarında yerde yatan ve elinde kırılmış bir kılıç bulunan ölmüş asker ise mağlubiyeti temsil etmektedir. Ama Picasso, bütün yaratıcılığı ile ölü askerin eline büyüyen en bir çiçek oturtarak hayatın devam edeceğine dair bir umut işareti oluşturmuştur. Nihayet, tablonun sol tarafında yine alevler içinde bir kadın çığlık atarken, yaralanmış, sakatlanmış olan bir kadında sürünerek aydınlığa doğru gitmeye çalışmaktadır ki, bu figürler de savaşın vahşetini simgelemektedir.
   Sonuçta, karmaşık yapısı, ayrıntıları ve zor anlaşılırlığına rağmen, Guernica, Picasso’nun insanları hayrete düşüren yaratıcılığı ile, savaşın dehşetini, acımasızlığını, insanlığa ölüm ve dehşet getireceğini açık bir biçimde ortaya koymuş ve 50 yıldır insanları savaşa karşı var gücüyle uyarmayı başarmıştır. 50. Ölüm yıldönümünde Picasso’yu saygıyla anarım.

 

“ORTHOGRAPHİAM”
+ -

Yorumlar kapalı.

Prof.Dr.Turgut Turhan
  1. Haberler
  2. Yazarlar
  3. “ORTHOGRAPHİAM”

“ORTHOGRAPHİAM”



Başkaldıran, cesur ve üretken bir kadın yazar: Wirginia Woolf

  

   İngiliz edebiyatının önemli yazarlarından birisi olan ve özellikle “Kendine Ait Bir Oda” isimli eseriyle feminist yazının en önde gelen yazarı olarak kabul edilen Virginia Woolf, bundan 81 yıl önce intihar yoluyla dünyamızdan ayrılmıştır. Doğuştan hassas ve kırılgan bir yapıya sahip olan Woolf, bu nedenle hayatı da kolay geçmemiş ve psikolojik rahatsızlıklar içinde sürdürdüğü hayatına 59 yaşında son vermiştir. Bugün için pek de yaşlı sayılmayacak bir yaşta, 59 yaşında kendi kararıyla hayatına son vermiştir.
  

Gençlik yıllarında yaşadığı psikolojik sarsıntılar

   Woolf, 1882 yılında Londra’da doğdu. Annesinin de, babasının da daha önceki evliliklerinden olma çocukları vardı. Virginia, Woolf çiftinin sekiz çocuğundan dördüncüsüydü. Babası Sir Leslie Stephan, Victoria döneminin önemli entelektüel kimliklerinden biriydi. Filozof, yazar, biyografi ve deneme yazarı, editör ve eleştirmen olarak  anılan Sir Stephan, İngiliz edebiyatına  yapmış olduğu katkılar nedeniyle “ Kraliçe Nişanı”na layık görülmüş ve “Şövalye” olarak da  ilân edilmişti. Ancak bu entelektüel baba, Victoria döneminin kız çocuklara ve kadınlara pek önem vermeyen ahlâk anlayışından nedeniyle, Virginia’nın okula gitmesine gerek görmemişti. Tam bir kitap kurdu olan Woolf, okumayı ve yazmayı babasının çok geniş kütüphanesinden yararlanarak öğrenmiş ve kendi kendini yetiştirmiştir. Kendi kendine yürüttüğü bu “özel eğitim” sırasında bütün gün çalışan ve çocuklarına özel bir ilgi göstermeyen babasından herhangi bir yardım görmediği söylenir. Ancak, babasının sağladığı entelektüel ortam sayesinde, Woolf’un, evlerine gelen birçok düşünür ve yazarla konuştuğu,  sorguladığı ve tartıştığı da bilinmektedir. Babası da bu tartışmalara katılarak ona yol göstermiş ve yazmasını da desteklemiştir. Nitekim Woolf’un yazar olamaya karar vermesi de bu dönemine rastlar. Daha 13 yaşında iken gazetelerde hikâyeleri yayınlanır. Ayrıca, babasının Woolf’u okula göndermemesi ve eğitimine karşı ilgisiz kalmasının, onda feminist yaklaşımın oluşmasında önemli bir rol oynadığını da belirtilmektedir. Nitekim Woolf, babasına öyle kızgındır ki, babasının ona verdiği değerin “ancak köpeğine verdiği değer” kadar olduğunu söylemiştir. 1904 yılında vefat etmiş olan babası hayatta olsaydı, hiçbir zaman yazı yazamayacağını çeşitli konuşmalarında dile getirmiştir. Babasıyla yaşadığı bu sancılı günler sırasında, hayatını çocuklarına adamış olan annesini, geçirdiği ağır bir grip sonunda kaybeder. Woolf daha 13 yaşındadır ve annesine hayrandır. “Tam bir felâket” olarak nitelediği annesinin ölümü yetmezmiş gibi, 2 yıl sonra da Stella isimli kız kardeşinin ölümünü yaşar. Zaten hassas olan Wolf, bu yaşadıklarından derinden etkiler. Birçok araştırmacı, Woolf’da ortaya çıkacak ve onu intihara götürecek olan sinir hastalığının ilk semptomlarının bu dönemde ortaya çıktığı görüşündedir. 1902 yılında ise babası hastalanır 1904 yılında o da hayatını kaybeder. Babasının ölümüyle, Woolf’un Kensington’da geçen “yedi mutsuz yıl” olarak zaman dilimi sona erer ve aile Bloomsbury’e taşınır. Ancak bu taşınma öncesinde, Woolf’un aldığı darbelerin yarattığı yılgınlıkla ilk ciddi sinir krizini geçirerek intihara teşebbüs ettiğini de belirtmek gerekir.
 

Bloomsbury yılları ve evliliği

   Bloomsbury, Wolf’un hayatında son derece önemli değişiklikler yaratmış ve kendine getirmiştir. Babasının entelektüel çevresi geçmişte kalmış, yeni insanlarla tanışmış, hayatı değişmiştir. Bu yeni semtte Virginia’yı etkileyen en önemli gelişme, üvey ağabeyi Thoby’nin Trinity College’den tanıdığı entelektüel arkadaşlarını yeni evlerinde ağırlanmaya başlanması olmuştur. Bu misafirlerle birlikte zaman içinde, sanatçılardan ve yazarlardan oluşan ve Victoria tarzı tutucu bir yaşama karşı olan, hatta içlerinde eşcinseller bulunan, kadınların, cinsellik dahil her türlü özgürlüğe kavuşmasını savunan bir grup oluşmuştur. Grubun içinde ünlü ekonomist Keynes, D. Grant,  R. Fray, ve L.Woolf gibi entelektüeller yer aldı. Bunların arasında yer alan Woolf, Virginia’ya 1904 yılında evlenme teklif etti ama cevap alamadı. Virgina’nın olumsuz davranması normaldi, zira erkeklere karşı hiç ilgi duymamış, aşk konusunu hiçbir yazısında ele almamış, aşkı her zaman “korkunç ve dehşet verici” olarak nitelendirmiştir. Bunda anne ve babası ile Victoria döneminin katı ahlâk anlayışını etkisi olduğunu söylemek mümkündür.  Her şeye rağmen Woolf,  Virginia’nın peşini bırakmamış ve onun yaşamakta olduğu sinir krizlerini bilmesine rağmen evlenmeye muvaffak olmuştur.  Ancak söylenen odur ki, bu evlilik hiçbir zaman gerçek anlamda bir evlilik olmamıştır. Virginia sanki bir erkekle değil, bir hastabakıcı ile evlenmişti. Evlendikten sonra artan sinir krizlerinin tümünde kocasını yanında buluyordu. Kocasının desteğini hep yanında hissetti. Hatta inanmadığı için baştan reddetmesine rağmen, psikanaliz tedavisine bile başladı. Bu evliliğin Woolf çiftine getirdiği en büyük mutluluk ise, 1915 yılında taşındıkları Hogart House’ın bir odasında “Hogart Press” adını verdikleri yayınevini kurmaları oldu. Aslında kocası bu yayın evini Virginia oyalansın diye kurmuştu. Ama Virinia’nın kitaplarının para ettiğini görünce yayınevini büyüttü ve Avrupa’da da kitap basmaya başladı. Öyle ki, iş Rus yazar Maxim Gorky’nin Tolstoy’un anıları adlı kitabını basmaya kadar gitti.
 

Ölümü

   Virginia’nın, ilk gençliğinde başlayan ve daha 15 yaşında iken intihar etmeyi kafasına koymasına yol açan  “bipolar bozukluk” hastalığı çok sevdiği ağabeyi Thoby’nin 1906’da ölümüyle daha da arttı. “10 ölüm yılı” olarak adlandırdığı bu yıllarda “Hayalet seslerin kendisiyle konuştuğunu, bu seslerin kendisini imkansız olan şeyleri yapmaya zorladığını” söylüyordu. 1910, 1912, 1913’te intihar teşebbüslerinde bulundu. 1915’te evlendikten sonra geçirdiği ilk krizde bir kutu uyku hapı içerek intihara kalkıştı ve kocasının hastaneye yetiştirmesi ile zor kurtuldu. Evli kaldıkları 30 yıl içinde gitmedikleri doktor kalkmadı. Kadınlar için yeni yeni açılan  “psikoloji hastaları için huzur evlerinde” yattı. Ama psikiyatrinin ona sunabileceği bir reçete yoktu. Çalışmayı çıkar yol olarak gördü, çalışmaya sığındı ve bol bol yazdı. “Suda kalabilmenin tek yolu çalışmaktır!” diyordu ama yapamadı. “Çalışmayı bırakınca battığımı hissediyorum ve daha da batarsam gerçeğe, yani ölüme ulaşacağım” dedi. II. Dünya Savaşı başlayınca daha da ölümle takıntılı hale geldi ve 28 Mart 1941’de paltosunun ceplerini taşla doldurarak kendisini evinin yakınından geçen Ouse nehrinin sularına bıraktı. Su zaten ona hep huzur vermişti… Geride hem kocası Woolf’a, hem de kardeşi Vanessa’ya vermek üzere teşekkür ve sevgi dolu okunmaya değer duygusal bir mektup bıraktı.
  

Ana çizgilerle edebiyat dünyasındaki yeri

   Çok okuyan Woolf, doğal olarak çok yazdı. Woolf’un yazdığı eserleri, tek tek burada ele almak kuşkusuz ki mümkün değildir. Ama, romanlarından “Dışa Yolculuk (1915)”, “Mrs. Dalloway (1925) “Deniz Feneri (1927) ” ve “Dalgalar (1931)” dünya edebiyatının sayılı eserleri arasına girmiştir. 1929 da yayımladığı “Kendine Ait Bir Oda” ise, günümüzde bile, feminist  yazının ana kitaplarından biri olarak kabul edilmektedir. Woolf, özellikle kadınlar açısında Victoria devrinin yaşam ve düşünce biçimini reddetmiştir. “Feminist düşün tarzının kurucuları arasında sayılması” boşa değildir. Ömrü, kadınlar açısından doğduğu 19. Yüzyıla tepki vererek onlara 20. Yüzyılda bir yer açmakla geçmiştir. Tabii Victoria devrine duyduğu tepki, doğal olarak, o devrin edebi anlatım formatlarını reddetmesine de yol açmıştır. Bu bakımdan da yenilikçi olan Woolf, “bilinç akışı” adlı formatı kullanarak yazdığı eserlerle, edebiyata yepyeni ve cesur bir anlatma ve yazma tarzı getirmiştir.
 

“ORTHOGRAPHİAM”
+ -

Yorumlar kapalı.

Prof.Dr.Turgut Turhan
  1. Haberler
  2. Yazarlar
  3. “ORTHOGRAPHİAM”

“ORTHOGRAPHİAM”



Atatürk’ün, “Bir çocuğun oyuncağını beklediği gibi” beklediği Savarona yatında geçen günleri

Şansız bir gemi: Savarona
 

   Herhalde, Türk halkının hafızasına kazınmış olan üç gemi ismi vardır: Birincisi “Şanlı Yavuz” olarak andığımız “Yavuz zırhlısı”, ikincisi kurtarıcımız büyük Ata’yı Samsun’a götüren ve milletimizin makus tarihini ters yüz eden ama her nedense bir “gemi” olarak değil de, genellikle bir “vapur” olarak anılan “Bandırma Vapuru”, ve nihayet üçüncüsü de, belki de halkımızın çoğu tarafından hatırlanmayan, hatta bilinmeyen olan “Savarona” yatıdır. Yavuz’un ağırlıklı olarak Karadeniz’deki başarıları operasyonları ve özellikle Bandırma’nın kurtuluş savaşımızın çekirdek kadrosunu batırılma tehlikesi altında yapılan bir yolculuktan sonra Samsun’a ulaştırmayı başarması dikkate alındığında, herhalde bu üç gemi arasında en şansız olanın Savarona olduğunu söyleyebilmek mümkündür. İsmi Atatürk ile özdeşleşmiş bulunan ve hafızlara “Atatürk’ün yatı” olarak yerleşen Savarona, gerçekten şansız bir gemidir. Şansızlığının temeli, Atatürk’ün kendi ifadesiyle, “bir çocuğun oyuncağını bekler gibi beklediği” bu yat, Atatürk’e sadece 55 gün hizmet verebilmiştir. Bu 55 gün içinde Atatürk’ün de yatta keyif yaptığı sanılmasın! Tam tersine, hastalığının en ağır olduğu bu dönemde, Atatürk iki defa dönemin başbakanı Celâl Bayar’ı kabul ederek uzun süreli toplantılar yapmış, iki defa 4.5 saat süren Bakanlar Kurulu toplantısı yapmış, Dışişleri, İçişleri ve Maliye Bakanlarını kabul ederek uzun süren toplantılar yapmış, İstanbul Valisi ve İngiltere Büyükelçimizi kabul ederek görüşmüştür. Yatta verdiği davet sayısı ise, biri Romanya Kralı’nın gelişi, diğeri de Türk ordusunun Hatay’a girmiş olması nedeniyle olmak üzere sadece ikidir. Yaptığı gezilerin sayısı ise, 3 Haziran, 24 Haziran ve 23 Temmuz aylarında olmak üzere Boğaz, Adalar ve Marmara turları olmak üzere sadece üç turdur. Turların yapıldığı tarihler arasındaki uzun zaman dilimleri de, Atatürk’ün iddia edildiği gibi bir yat sefası sürmediğini, yatta devamlı çalıştığını veya hasta yatağında yattığını göstermektedir. Zaten hastalığı o kadar ilerlemişti ki, doktoru 16 Temmuz günü yata gelerek Atatürk’ü muayene etmek zorunda kalmıştı. Nitekim Atatürk’ün, yukarıda söylediğimiz “bu yatı bir çocuğun oyuncağını bekler gibi beklediğini” dile getirdiği cümlesini, “Meğer bana hastane olacakmış” şeklinde bitirmesi de, Savarona’nın ulu öndere bir hastane vazifesi yaptığını doğrulamaktadır. Ulu önderimiz, yata çıktığı tarihten sadece 55 gün sonra gecenin bir saatinde, koltukta oturur bir vaziyette Dolmabahçe’ye taşınmış ve10 Kasım sonrası, o melun saraydan cenazesi çıkmıştır.
   Ata’nın vefatından sonra Savarona ilk önce Denizcilik İşletmeleri’ne devredilmiştir. Ama Savarona’nın şansızlığı devam etmiştir. 1948’de ve 1951’de, TBMM’de yapılmakta olan bütçe görüşmeleri sırasında masrafları, birkaç milletvekilinden gelen sorularla tartışmaya açıldı. Tabii soracaklardı, ne de olsa Atatürk’ün yatıydı! Savarona bu şansızlığa da atlattıktan sonra, 1951 yılında Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’na devredildi ve Deniz Harp Okulu’nun eğitim gemisi olarak kullanılmaya başlandı. Ama tartışmalar bitmedi! 1955 bütçe görüşmeleri sırasında, yine aynı çevreler, yine yatın masraflarının çok fazla olduğu iddiasını dile getirdiler. Sorulan soruları başbakan adına Fuat Köprülü cevaplandırdı. Ama dedim ya, yat baştan şansız bir yattı! 1979’da, yat Heybeliada açıklarında demirli iken makine dairesinde yangın çıktı. Savarona ağır hasar gördü. Onarıldıktan sonra tekrar Deniz Kuvvetleri’nin hizmetine verildi ve okul gemisi olarak kullanıldı. Ancak 1989 yılında Deniz Kuvvetleri’nin envanterinden de çıkarıldı. Aynı yıl içinde, dönemin hükümetince hurdaya çıkartılma kararı alındığı günlerde Armatör Kahraman Sadıkoğlu tarafından 49 yıllığına kiralandı ve turizm amaçlı olarak kullanılmaya başlandı. Ancak 80’li yılların sonunda, Savarona, Atatürk’ten kalan hatıra eşyaların çalınması ve yağmalanması için yakıldığı tartışmalarıyla bir kere daha gündeme geldi. Son yıllarda ise, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Savarona’yı tekrar geri almak için çalıştığı biliniyor. İşte Atatürk’ün büyük bir heyecanla beklediği bu şansız gemide geçirdiği 55 günün kısa hikâyesi…

Savarona’nın gelişi, Atatürk’ün büyük bir

sevinçle yata yerleşmesi ve

fakat giderek ağırlaşan sağlık durumu
 

   Atatürk’ün büyük bir heyecanla, aynen “bir çocuğun getirilecek olan bir oyuncağı beklediği gibi” beklediği Savarona yatı Haziran 1938 sabahı Dolmabahçe önünde demirledi. Ocak 1938’den beri süren satın alma işlemleri nihayet bitmiş Savarona nihayet Atatürk’ü görebilmişti. Kim bilir?, Atatürk’ü görmüş ve onu misafir edecek olması, belki de bu geminin tek şansı olmuştu! Öğleden sonra yatı gezen ve yata hayran olan Atatürk, ertesi gün maiyeti ile birlikte yata yerleşti. Buraya kadar her şey iyiydi, Atatürk çok sevinçliydi. Ama acı bir gerçek bu sevincin lâyıkıyla yaşanmasını engelliyordu: Atatürk’ün giderek ağırlaşan sağlık durumu…
   Atatürk merkezli yakın dönem Türkiye tarihini okuyup yazan tarih severlerin üzerinde görüş birliğine vardıkları bir gerçek vardır: “Hatay benim namusumdur, Hatay’ı mutlaka alacağım” diyen Atatürk, Mart 1938’de kendisini muayene eden ve “günün 24 saatinden 23 saatini yatağında istirahat ile geçirecek” talimatını vermiş olan Dr. Fissenger’in bu açık talimatına rağmen, 19-27 Mayıs 1938 tarihleri arasında Ankara-Mersin-Tarsus ve Adana’yı kapsayan çok yorucu bir çalışma seyahati yapmış ve bu seyahat Hatay’ın anavatana katılmasında anahtar rolü oynamıştır. Ancak, Atatürk bu seyahatin bedelini çok ağır ödemiş ve yürüyemeyecek bir halde İstanbul’a döndükten sonra karnı su toplamaya başlamıştır. Atatürk’ü muayene eden doktoru Prof. Dr. N.Ö. İrdelp’in durumun ciddiyetini yetkililere bildirmesi üzerine başbakan Celâl Bayar İstanbul’a gelmiş ve yetkililerin yapmış olduğu toplantı sonunda, Dr. Fissenger’in tekrar çağrılmasına karar verilmiştir. Bu arada Atatürk, Dr. İrdelp’in yapmış olduğu muayeneden sonra tıp sözlük ve kitapları getirtmiş ve bu kitapları okuyarak içinde bulunduğu durumu değerlendirebilecek bir bilgiye sahip olmuştur. Tabii edindiği bilgiler nedeniyle haklı olarak canı sıkılan Atatürk, sanki bir başka doktordan bir başka teşhis duymak istercesine, geride bıraktıkları Ocak ayı içinde kendisini Yalova’da muayene ederek ilk defa doğru ve gerçek teşhisi koyan Dr. N.R. Belger’i çağrılmasını istemiş ve Dr. Belger’e, neden bu kadar çok kilo aldığını sormuştur. Ata’yı muayene eden Belger, aynen Yalova’da olduğu gibi gayet dirayetli davranmış ve siroz olan hastalığının bir ileri evreye ilerlediğini açıkça söylemiş ve çok sıkı perhiz yaparak kesinlikle yataktan çıkmamasını istemiştir.
 

Kesinlikle yataktan çıkmaması gereken Atatürk’ün

Savarona’da yaptığı bir aylık ortalama çalışma!
 

   Atatürk, gençliğinden beri doktorların tavsiyelerini dinleyen ve istediklerini yapan bir yapıya sahip değildi. Hatırlanacağı üzere, Sakarya Savaşı’nda ürken atından düşmüş ve kaburgalarını kırmıştı. Doktorlar “yatmanız gerekir” dedikleri halde, o kırık kaburgalarla sedye üzerinde cepheye gitmişti. Savarona’da geçirdiği ilk günler de pek farklı olmadı. Uzun süre aynı yerde oturmaktan, hele hele yatmaktan hiç hoşlanmıyor, sıkılıyordu. Yatın içinde dolaşıyor, merdivenleri inip çıkıyor, devamlı yer değiştiriyordu. Üstelik devlet işleri kapsamındaki kabulleri, toplantıları ve heyetlerle görüşmeleri de hiç bırakmamıştı. Örneğin Dr. Fissenger tekrar gelene kadar, 11 Haziran’da Başbakan Celâl Bayar’ı kabul ederek görüşmüş, 16 Haziran’da Başbakan Celâl Bayar, Dışişleri Bakanı T.R. Aras, İçişleri Bakanı Ş.Kaya ve Maliye Bakanı F. Ağralı’dan oluşan bir heyeti kabul ederek uzun bir toplantı yapmış, 19 Haziran’da Romanya Kralı Karol’u misafir etmiş, 20 Haziran’da Mareşal Fevzi Çakmak’ın da katıldığı bir olağanüstü Bakanlar Kurulu toplantısı düzenleyerek Hatay meselesini ele almış, 29 Haziran’da İstanbul Valisi M. Üstündağ’ı kabul ederek şehrin imarı konusunu görüşmüş, 3 Temmuz’da tekrar Başbakanı, 8 Temmuz’da Londra Büyükelçimiz F. Okyar’ı kabul etmiş ve 9 Temmuz’da da Bakanlar Kurulu’nu tekrar Savarona’da toplamıştır. İşte sizlere, doktorlarının talimatlarıyla “günün 24 saatinin 23 saatini yatarak geçirmesi gereken” Atatürk’ün bir aylık süre içinde yaptığı ortalama çalışma!
 

Dr. Fissenger’in ikinci muayenesi ve

Atamızın hastalığın ilerlediğini kabul edişi

   Dr. Fissenger, ikinci defa Türkiye’ye gelerek kendisi başta olmak üzere diğer doktorlarını da hiç dinlemeyen Atatürk’ü muayene ettiğinde inanılmaz bir tablo ile karşılaşmıştır. İlk muayeneden sonra geçen 2.5 aylık dönem içinde Ata’nın sağlık durumu iyiye doğru gideceğine son derece kötüye gitmiş ve vahim bir hal almıştır. Bu süre içinde Atatürk’ün neler yaşadığını sorup dinleyen Dr. Fissenger, bu kötüye gidişin nedeninin Mersin gezisi ve Ata’nın dinlenmeyerek devamlı ayakta olması olarak belirtmiş ve tüm kabulleri ve çalışmasını yasaklamıştır.
   Fissenger, yaptığı ikinci muayeneden sonra safra kesesi iltihaplanan İnönü’yü muayene etmek üzere Ankara’ya gitmiştir. Fissenger’in İstanbul’da olmamasını fırsat bilen Atatürk, İçişleri Bakanı Ş. Kaya’yı çağırarak doktorların ne dediklerini sormuştur. Kaya, “hastalığın karaciğer ve bağırsak iltihabı olduğunu, perhiz ve istirahat ile geçeceğini, bir de doktorların karnında biriken suyun alınmasına karar verdiklerini söylemiştir. Kaya’nın bu cevabında ifade ettiği “karnındaki suyun alınacağı ” ifadesi, Atatürk’ün gerçeği anlaması ve hastalığın ilerlediğini kabul etmesi için yetmiştir. Zira, daha önce yapmış olduğu okuma ile “karından su alınma” işleminin hastalığın son aşamasında yapıldığını öğrenmiş durumdaydı. Durumunun iyi olmadığını anlamış, hastalığın son evresinde olduğunu kabullenmiş ve belki de çok fazla zamanının kalmadığını düşünmüş olacak ki, Ş. Kaya’ya, Fissenger’i misafir ederek “her şeyi konuşmasını” istedi. Bu istemdeki “her şeyi” ifadesi çok önemliydi. Atatürk ne kadar zamanının kaldığını öğrenmek istiyor ve pek fazla zamanı yoksa kendisinden sonrası için önlem alınmasının gerektiğini düşünüyordu. Nitekim, akşam Dr. Fissenger ile yemek yiyerek konuşan Ş. Kaya ile ertesi gün yaptığı konuşma bunu açıkça ortaya koyuyordu. Ata ertesi gün, Ş. Kaya’ya, “her şeyi konuştunuz mu?” diye sormuştu. Kaya da “evet” cevabını verince, “her şeyi mi?” diye tekrar sormuş ve Kaya sessiz kalınca, “o zaman Ankara’ya dön ve işlerinle uğraş!” demiştir. Yani söylemek istediği, Artık ne zaman öleceğimi biliyorsun… Ankara’ya dön ve gerekli önlemleri al!”
 

Kaçınılmaz sona doğru

   Dr. Fissenger İstanbul’dan ayrılınca Savarona’da her şey eski haline döndü. Kabuller, heyetler ve toplantılar aynen devam etmeye başladı. Hatta uzun zamandır ağzına içki koymayan Atatürk, Romanya Kralı’nı yatta kabulü sırasında, Dr. İrdelp’in “bir parmak” içki içmesine izin vermesi üzerine içki bile içmişti. Ama parmağını bardağın dibinden itibaren yatay olarak değil, dikey olarak tutmak suretiyle bardağı doldurarak! Bu zor günlerin en mutlu olayı ise, 4 Temmuz tarihinde Türk ordusunun Hatay’a girmesi oldu. Atatürk bu çok sevindiği gelişmeyi 9 Temmuz’da topladığı Bakanlar Kurulu’nda değerlendirdi. Bu onun son Bakanlar Kurulu toplantısıydı. Toplantıdan sonra küçük Ülkü ve arkadaşlarıyla emektar Acar motoruna binerek Boğaz turuna çıktı. Dik ve dinç görünmeye çalışarak Boğaz’ın her iki yakasına da uğramak suretiyle, kendisini çılgınca alkışlayan halkı selâmladı. Ama 5-6 saat süren bu gezide çok yorulmuş ve yediği dondurmalar nedeniyle üşütmüş ve boğazı şişmişti. Havanın çok sıcak olduğu yetmiyormuş gibi ateşten de yanıyordu. Tekrar yatağa düştü ve Fissenger tekrar çağrıldı. 16 Temmuz’da yata gelen Fissenger Ata’yı üçüncü kez muayene etti ama, artık onun da yapabileceği pek bir şey yoktu. Çok sıkıldığı yatak odasından çıkamıyordu. Sıcaktan bunaldığı geceler yatın güvertesine çıkıp şezlonglarda yatmak istemiş, ama nem ve üşütme korkusu nedeniyle maiyeti tarafından ikna edilerek odasına dönmek zorunda kalmıştır. Bir yandan karnında toplanan su, bir yandan da Savarona’nın alçak tavanlı kamarası nedeniyle çok fazla hissettiği sıcak onu perişan ediyordu.  Hatta tam da bu sıkıntılar içinde söylediği, “Bu yatı bir çocuğun oyuncağını beklediği gibi beklemiştim. Meğer bana mezar olacakmış!” sözü herkesi ağlatmıştır. Odadaki sıcaklığı düşürmek için kasaların içine büyük buz parçaları konup kamarasına yerleştirilmişti.. Ama Ata ümitsiz ve yaşadığı savaşların aksine, bu sefer ölümle mücadele edemeyecek kadar bezgin ve yorgundu. Uyandıkça içi buz dolu bu kaslara bakıyor ve su içinde yüzen buz parçalarını gördükçe, “benim bağırsaklarım da su içinde yüzüyormuş… Böyle insan yaşar mı? diye etrafındakilere yakınıyor ve onları ağlatıyordu.
   Gelinen bu tablo içinde ulu önderimizin daha fazla Savarona’da kalamayacağı anlaşılmıştı. 23 Temmuz gecesi, Moda, Florya, Adalar ve Boğaz’ı kapsayan son bir gezi yapıldı. 25 Temmuz gecesi ise, alınan özel önlemler altında, Ata, bir koltukta oturur vaziyette Savarona’dan indirilerek Dolmabahçe’deki odasına taşındı. Savarona, kendisine 55 gün boyu şeref vermiş olan bu yüce misafirini çok bekledi ama, ne yazık ki o, çok beklediği Savarona’sına bir daha kavuşamadı. Dün bu büyük insanın 82. ölüm yıldönümüydü. Türk halkını Osmanlı sülâlesinin kölesi olmaktan çıkararak vatandaş yapmak amacıyla demokratik, sosyal, laik ve parlamenter demokrasiye dayanan yepyeni bir devlet kuran, bu devletin çağdaş devletlerin yanında yer alacağına gönlünden inanan, ordumuzdan güzel sanatlara, eğitimimizden sağlık yapımıza, bayındırlıktan fabrikalarımıza kadar ülkemizde yapılan her güzel şeyin sahibi olan ulu önderimizi rahmet, şükran ve çok büyük bir özlemle anarım.

“ORTHOGRAPHİAM”
+ -

Yorumlar kapalı.