Kıbrıs tarihi yazmaya kalkanlarımızın nerdeyse tümü, adadaki Türk Ulusçuluğu tezinin, aslında bir antitez olduğunu bilir… Hakikaten de adada Helen ulusçuluğu, 18.yy sonlarında uç verir, 19.yy ortalarından itibaren önce başat ideoloji olur, sonra da Kıbrıslı Helen zihniyetinin her gözeneğine nüfuz eder. Ne var ki klâsik ulusçuluğun gereği olarak, kendi ulus devletini savunacağına, kendinin ait olduğu varsayılan ulusun; devletine katılmayı; ulus devlete o yoldan ulaşmayı, hedefler! Nedeni Makarios şöyle anlatır: “Bu kadar küçük bir ülkenin, bağımsız bir devlet olarak yaşayabileceğine, inanmıyordum! Ta ki başka örneklerini göreyim!”
Kıbrıs’ta Türk Ulusçuluğu fikrinin uç vermesi ise, 19.yy sonlarıdır. Başat bir ideoloji haline gelmesi ise, 1930’lar! Bu bakımdan anti tezdir! Çünkü Helen Ulusalcılığı’nın, Girit macerasını gördükten sonra, yok olma korkusu ile oluşmuştur. Kıbrıslı Türk ulusçularının, devlet projesi de hem Helen korkusu ile yok olacağı öngörüsünden, hem de ortaya çıktığı yıllardaki dünyanın devlet konseptinden dolayı, Makarios’la kısmen ayni gerekçeye, “bu kadar küçük bir topluluk” gerekçesine dayandırılarak, mensup olduğu ulusun devletine bağlanma mücadelesi ile, uzun yıllar geçirmiştir.
Kıbrıslı Türkler, Kıbrıslı Rumlar’dan da küçük bir halk olarak, hatta 1974’e kadar, kendine ait homojen bir toprağa sahip olamamanın da etkisi ile, 1878 ile 1974 arasını, yok olma korkusu ile yaşadılar. Fiziksel olarak, kültürel olarak v.b. Bu korku dolayısıyla, önceleri İngiliz sömürge yönetimi ile iyi geçinme politikası; 1960’a doğru yerini Türkiye’ye dayanmaya bıraktı. Korku devam ediyordu. Klâsik Ulusçuluk’un toplumun başat ideolojisi olmasından, sadece otuz yıl sonra, buradaki yüz bin dolayında insanın, dünya halkları ailesinin eşit bir üyesi olmayı talep etmesi, hayal bile edilemezdi, çünkü o düşünceye göre, her ulusun kendi devleti olurdu! Ve biz Türk’tük, farklı bir ulus değildik ve Türkiye elini çekerse, yok olurduk! Ve evet, gerçekten de böyleydi… Bu düşünce yapısının ve korkunun sonucu, acayip bir kendine güvensizlikti!
Çocukluğumda, en makbul insanlarımızın, örnekleri bütün eski sömürgelerde görünen sömürge aydınları olduğunu, hatırlarım! Türkçe’den iyi İngilizce bilmekle öğünen! Çok kısa cumhuriyet dönemi, kendi aydınlarını yetiştirecek zamanı, bulamadı. Özgün düşüncesini de tabii… Çünkü, devlet dediğiniz şey, bir ulusa ait olurdu! Burada bir ulus yoktu ki, bir devlet olsun! Her iki tarafın ulusçuları da böyle düşündüğünden ve haklarını yemeyelim; o günün dünyasında haksız da olmadıklarından dolayı, Kıbrıs’ta bir “cumhuriyet aydını tipi” oluşmadı! Birkaç endemik örnek de ya susturuldu veya adayı terk etmek zorunda kaldı! Her iki tarafta da…
Derken, 1963 olayları, bizim içimizde, Bayraktarlık düzenini kurdu… Korku dağları bekliyordu ama bir yandan da olayların başında kampından çıkıp da iki halkın arasına giren, İngiliz birliklerine duyulan güven, bütünüyle Türkiye’ye yöneldi artık… Ama “devlet” dendiğinde, ortada o korku ve müthiş bir kendine güvensizlikle, anormal bir kararsızlık vardı! Ne Rumlarla bir anlaşma yapılabiliyor, ne Türkiye’ye bağlanma söz konusu olabiliyordu. Bağımsız olmaksa o günlerde hayal bile edilemeyecek bir uçuk iddia olabilirdi ki, “bu kadar küçük bir halkın bağımsız devletinin yaşayabileceğine, inanamıyorduk”! O düzen, kendi aydınlarını ve düşünce biçimini de oluşturdu, 63-74 arasında… O kadro, öldürücü Rum ve yok olma korkusu, düşüncesi, güvensizliği, kendi kendini küçümsemesi ile elan hayatta yaşıyor ve konuşuyor da…
Beri yandan, Kıbrıslı Helenler de daha ahım şahım bir halde değillerdi! 1968’den sonra, Makarios artık “daha küçük örnekleri” de gördükten ve devleti kendine terk edip kaçtığımız veya kovulduğumuz için 64 anayasasını yaptıktan sonra, bir yandan “bağımsızlık” düşüncesine yaklaşıyordu ama öte yandan da geçmişten gelen ilişkilerin bağları, onları da kendine güvenen bağımsız bir devlete sahip olma hevesinden alıkoyuyordu. AKEL’in programına ENOSİS yazmasının o tarihlerde olması, boşuna değil… Helen Ulusçuluğu’nun tavan yaptığı 1974, onların akıllarını başlarına getirir gibi oldu ama, asıl AB girip, Yunanistan ile eşit bir devlet haline gelince, anladılar veya bilince çıkardılar ki, “Kıbrıs’ta bağımsız bir devlet, artık yaşayabilir, çünkü, dünya artık başka bir dünya oldu!” Burada olmuyorsa, bizim yüzümüzden olmuyor…
Bizim tarafa gelince, 1974’ten itibaren, uluslar arası hukukun dışında ve üstünde, bir düzen kurduk. Korku da devam ediyordu! Bu defa, artık Rumlar Kıbrıs Devleti’nin de sahibi haline gelmiş, biz hepten bir kenarda küçük bir halk olarak, 1963’ten beri, üretmeden Türkiye’nin ianeleri ile yaşıyor ve gün gele Türkiye bizden elini çekerse, yok edileceğimiz, korkusu yüreğimize işliyordu. Otuz sene önce Makarios’un söyledikleri, “bu kadar küçük bir halkın bağımsız olarak yaşayamayacağı” korkusu, dağları bekliyordu! İster, Kıbrıs Devleti içinde, istese doğrudan bağımsız olarak! “Bizi kim dinler?”di… Ne var ki Türkiye’ye bağlanmamız da söz konusu değildi, hiç olmadıydı… Onun için, zamana oynayıp, konjonktürün uygun olacağı gün beklenmeliydi ki, Türkiye’ye bağlanılsın! Başka çare mi vardı?
Oysa, bugünün dünyasında, artık, her halk gibi biz de dünya halklar ailesinin bir üyesi olmalıydık ve olabilirdik… Yeni yeni fark edebiliyoruz…
Yorumlar kapalı.