Türk edebiyatının en büyük “heccav”ı Şair Eşref, Kıbrıs’ın yabancısı değil! Kâmil Paşa Kıbrıs Evkaf müdürü iken, o da adada Mutasarrıf (kaymakam) olarak görevli olmak bir yana; üstelik eşi vefat ettiğinden, Kıbrıs’tan evlenmiş. İkinci eşi, Kıbrıslı… Eniştemiz, yarı/Kıbrıslı… Sonradan bizim Piroi’li (Gaziköy) Kâmil Paşa, İzmir valisi iken, Eşref de maiyetinde, Karaağaç kaymakamıymış!
Bir ara, paşa tatil için adaya gelmeye karar vermiş. Eşref’i çağırtmış, adadan bir isteği olup olmadığını sormuş. O da bir eşek istemiş. Paşa “tamam” deyip, bunu göndermiş. Tatilini yapıp geri döndüğünde, bakmış ki rıhtımda bekleyenler arasında Eşref başköşede. Ne var ki paşa, Kıbrıs’ta iken bunun isteğini unutmuş! Makam arabasında tam rıhtımdan ayrılacağı sırada, bekleyen şairi gören Kâmil Paşa, arabayı durdurup, el ederek Eşref’i yanına çağırmış.
-Eşref, demiş; adada iken aklımdan çıktı… Şimdi seni görünce aklıma geldi, Kıbrıs eşeği…
Şair cevap vermiş:
-Bir şey değil devletlüm. Sen geldin ya! Eşşeğe ne hacet?
Osmanlı döneminde Kıbrıs ve eşek ilişkisi bununla sınırlı değil!
Şimdi anlatacağım, muhtemelen uydurmadır ama dinleyin:
Vaktin birinde Osmanlı Bakanlar Kurulu, sahrada bir çadırda toplanıyor. Masanın başında, sadrazam Öküz Ahmet Paşa… Sağında Kamil Paşa oturuyor, solunda da Mehmet Emin Paşa… Biri içişleri, öteki dışişleri bakanları… Ansızın, toplantının yapıldığı çadırın kapısından bir öküz başını uzatıyor! Bir süre dik dik sadrazama baktıktan sonra;
“Mööööö” deyip, çekiliyor! Bizim iki Kıbrıslı paşa, basıyorlar, kahkahayı… Biri soruyor:
“Paşam, biz dilinden anlamayız! Akrabanız size ne sordu?”
Öküz Ahmet Paşa yanıtlıyor:
“Hiç… Bu iki Kıbrıs Eşeği’nin arasında ne yapıyorsun? Dedi”…
Uydurmadır, çünkü çağdaş değillerdir… Ama uyduran, güzel uydurmuş!
Anlayacağınız, Kıbrıs Eşekleri, 1930’dan önce de siyasi eşşeklerdi. O sene, İngiliz vali Sir Ronald Storrs “Bundan sonra resmi belgelerde yerli halk (native people) değil, Kıbrıslılar ( Cypriots) yazacaksınız ” diye bir emirname yayınladığında, zamanın başpiskoposu, ” Biz Heleniz, Kıbrıslı olan, yalnız eşeklerdir.” dedi, maraza çıkardı… İngiliz de baktı bizim eşşeklerin bile Kıbrıslı olmaya niyeti yok, “böl ve yönet”e girişti… Ondan sonra da artık “native people” değil; “Greek Cypriots”, “Turkish Cypriots” denilmeye başlandı… Maşallah zamanın başpiskoposuna… O zamandan sonra rahmetli Denktaş da bunu hiç unutmadı, her fırsatta hatırlattı… Sonunda, eşşekler bile sözün sahibinin Rauf Bey olduğunu zannetmeye başladılar. Çok kızdılar… O da “ Makarios söyledi… Bana ne kızıyorsunuz?” demezdi ama incinin sahibi, bizim bildiğimiz asıl adı Mihail Muskos olan 3. Makarios, değil… Ondan önceki, 2. Makarios…
Bırakın belâyı, zoologlara göre “Kıbrıs Eşşeği” diye bir özel cins de yokmuş! Bizim at kadar eşekler, meğer Mısır eşeği ile katır kırması imiş…
Bazılarının “Ben kırmayım” diye çığrışmasının maddi zemini yok sanmayın… Başpiskopos’un “ Kıbrıslıdırlar” diye valiye fetva verdiği eşeklerimiz kırma da iki ayaklılarımızdan bazılarının onlara özenmesi, ayıp mı olacak?
Anlayacağınız, bizim memlekette eşşekler bir evvelinden siyasidirler, sonradan olma değil… Onun için böyle yanık anırırlar…
Ve eşekliklerinden, anırdıkları ile kalırlar…
Nazım Beratlı
Diğer Yazıları
Köşe Yazarı







Yorumlar kapalı.