Olgun Beyoğlu
  1. Haberler
  2. Yazarlar
  3. Toplum mühendisliği

Toplum mühendisliği



   Toplumun geniş bir kesiminin sosyal davranışları üzerinde etkide bulunmaya yönelik girişimlere siyaset biliminde toplum mühendisliği denilmektedir.
   Toplum mühendisliği;
   – Bir toplumun nüfus dağılımında, sosyal dokusunda, tarihinden gelen yapısında değişiklik yapmak,
   – Herhangi bir etkiye yanıt olarak doğan söz hakkı ya da davranışları, nefretleri, istekleri, sevgileri, tutkuları ve bu bağlamda kitlesel şekilde ortaya koydukları duygularını yönlendirmek,
   – Denetim altında tutmak ya da işlemez duruma getirmek
   gibi davranışlarla ilgilenir.
   Ancak toplum mühendisliği adı altında bir meslek dalı yoktur.
   Toplum mühendisliği etkinliği, çeşitli meslek dallarından oluşan bir ekip tarafından, finansal destek, koruma, iletişim ve başka araçların yardımı ile gerçekleştirilebilir.
   Daha çok askeri ve istihbarı alanlarında kullanılan bir kavramdır.
   Toplum mühendisliğinin siyasi alandaki karşıtı, siyasi mühendisliktir.
   Her ne kadar kavram çeşitli nedenlerle olumsuz çağrışımlar yapsa da davranışları değiştirmeye yönelik hemen hemen tüm hukuksal ve yönetsel yapılar sonuçta siyasi mühendislik olarak tanımlanmaktadır.
   Toplum mühendisliği, İngilizce social engineering sözcüğünün Türkçe çevirisidir. Ancak bu çevirinin sorunlu olduğunu belirtmek gerekir.
   Bilindiği üzere İngilizce de engine motor, engineer ise mühendis demektir. Bunla birlikte engineer günlük kullanımda teknisyen, mekanik ve tamirci ustası anlamlarına da gelmektedir.
   Hendese sözcüğü kökünden gelen ve kılı kırk yaran bir hesap adamı gibi saygın bir anlamı olan mühendis kavramı İngilizcede maalesef daha aşağı bir düzeye düşürülmektedir.
   Türk Dil Kurumu’na göre, mühendislik ya da mühendis;
   -İnsanların her türlü gereksinimlerini karşılamaya yönelik çeşitli yapılar; yol, köprü, bina, peyzaj, çevre gibi şehircilik ve imar dışı alanların ilkeleri, bayındırlık,
   – Tarım, beslenme gibi gıda,
   – Fizik, kimya, biyoloji, elektrik, elektronik gibi fen,
   -Uçak, gemi, otomobil, motor, iş makineleri
   gibi teknik ve sosyal alanlarda eğitim görmüş ve uzmanlaşmış kimsedir.
   Türkçeye toplum mühendisliği olarak aktarılan kavram yirminci yüzyılın en etkili bilim adamlarından biri olarak kabul edilen Profesör Karl Raimund Popper’e aittir.
   Günümüzde kullandığımız birçok kavram düşüngüsel bakımdan yanlı ve taraflıdır.
   Popper’in de öne sürdüğü toplum mühendisliği kavramı düşüngüsel açıdan taraflı bir kavramdır ve ana hedefi kapalı bir toplumun kuramı diye nitelediği Marksizm’i gözden düşürmektir.

 

Tarihte toplum mühendisliği

   Tarihte özellikle on dokuzuncu yüzyılda kitlelerin doğuşu ve gelişmesi, kitle iletişim araçlarının yaygınlaşması ile birlikte kitle hareketlerinin ve dolayısıyla da kitleyi yönlendirici siyasal ve düşüngüsel söylemlerin geliştiğini görmekteyiz.
   Soğuk savaş döneminde Amerika Birleşik Devletleri ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin başını çektiği iki kutuplu dünyada toplum mühendisliği çeşitli şekillerde söz konusu olmuş ancak her iki kutup da birbirlerini toplumlarını yanlış yönlendirmekle suçlamışlardır.
   Sovyetler Birliği’nde, Çarlık Rusya’sının toplumsal yapısı yerine yeni Sovyet kültürünü getirmek ve ülküsel Sovyet vatandaşı adına etkinlikler düzenlenmiş, bunun için de gazeteler, kitaplar, filmler vs. kullanılmıştır.
   Benzeri etkinlikler Çin’de Kültür Devrimi izlencesinde ve Kamboçya’da da uygulanmıştır.
   Aynı dönemde Amerika Birleşik Devletleri’nde de kitleler özgür dünya ülküsüyle ve demokrasi adına hükümetlerin savaştığına inandırılmış, aydın çevrelerde komünist avı başlatılmış, kızıllarla işbirliği yaptığına inanılan kişilerin çalışmaları engellenmiştir.
   Nazi yönetimi altındaki Almanya’da da Joseph Göbbels yönetimi altında kamuoyu oluşturan aşırı karmaşık yöntemler geliştirilmiştir. Bu yöntemler daha sonraki yıllardaki yaymaca yöntemleri için de örnek oluşturmuştur.
   En ünlü temsilcilerinden birinin Theodor W. Adorno olduğu Frankfurt Okulu gibi sosyoloji kuramcıları; kitle kültürü gibi bir yeni bir görüngü ve bu görüngü çerçevesinde de Nazizm gibi örnekleriyle yeni yönlendirici bir gücün oluşumu gözlemlemiş ve üzerinde yorumlarda bulunmuşlardır.
   Sonuç olarak toplum mühendisliğinin yalnızca olgucu amaçlar için değil, belki de ve daha fazlası belirli siyasi düşünce yöntemleri ve tasarımları için hatta ve daha da ötesinde uluslararası dizgede yıkıcı amaçlar için  kullanıldığını bilmekte yarar vardır.

 

Toplum mühendisliği
+ -

Yorumlar kapalı.