2023 yılına ait devlet bütçe tasarısı, geçtiğimiz hafta hükümet tarafından Meclis’e gönderildi. Bütçe tasarısı öncelikle bütçe komitesinde görüşülecek sonra da Meclis Genel Kurulu’nda görüşülüp, onaylanacaktır. Bugünkü yazımda, bütçenin geneline yönelik özet bilgiler vereceğim.
2023 yılı bütçesi, 2022 yılı bütçesine göre giderlerde yüzde 180, gelirlerde ise yüzde 191 artış öngörüsü çerçevesinde hazırlanmıştır. Hatırlanacağı üzere, haziran ayında yüksek enflasyon ve hayat pahalılığı ödeneğinden dolayı ek bütçe yapılmış ve bütçe rakamı 18,810 milyar TL’ye çıkarılmıştı.
2023 bütçesinde, Maliye’den sonra, en yüksek bütçelere sahip olan Eğitim Bakanlığı’na yaklaşık 4.130 milyar TL, Sağlık Bakanlığına da yaklaşık 3.115 milyar TL ödenek ayrılmıştır.
2023 yılı bütçe tasarısında, bütçe gelirleri toplamı 32.800 milyar TL, bütçe giderleri toplamı 35,850 milyar TL ve bütçe açığı da 3.050 milyar TL olarak öngörülmektedir.
Bütçede mahalli gelirler 21 milyar 470 milyon TL olarak hesaplanırken, personel giderleri için 11 milyar 614 milyon TL ayrıldı.
Sadece TC Kredileri hesaba katılmadığında, bütçe açığının 5 milyar 550 milyon TL’ye ulaşması demek olmaktadır. TC yardımlarını da dışarıda tutarsak açık 11 milyar 550 milyon TL’ye ulaşmaktadır.
TC yardım ve kredilerinin tümünün bütçeye girdiğini öngördüğümüzde açık 3.050 milyar TL’ye düşmektedir. Bu açık da genel bütçenin yaklaşık yüzde 8.4’üne denk gelmektedir.
Bütçede personel giderlerine yaklaşık 11.6 milyar TL, Cari transferlere yaklaşık 15.4 milyar TL ve sosyal güvenlik kurumlarına ödenen devlet primleri giderlerine de yaklaşık 748.6 milyon TL ayrılmaktadır.
Yani neticede toplamda yaklaşık 27.75 milyar TL ile bütçenin en büyük bölümü, yani yaklaşık yüzde 77’si bu kalemlere harcanmaktadır. Bu toplamın içinde personel giderleri, maaşlar, emekli maaşları ve sosyal güvenlik harcamaları da önemli yer tutmaktadır.
Devletin, kamu iç borcunun faiz ödemelerinde kullanılmak üzere 2023 bütçesinde 480 milyon TL ayrılmıştır. Geçen yıl bu rakam 360 milyon TL idi. Devlet, Ticari bir bankaya olan borçları için bu kaynağı ayırmaktadır.
Bu ödemelerin devam etmesi şarttır. Devletin iç borç ödemelerine gereken ilgiyi göstermesi ve İhtiyat Sandığı’na olan borçlarını da ödemeye başlaması gerekmektedir.
Bütçe hacmine göre, 2023 yılı Mahalli gelirleri yaklaşık 21.470 milyar TL olarak öngörülmüştür. 2022 yılında ise mahalli gelirler 7.130 milyar TL idi. Yaklaşık yüzde 200 civarında bir artış öngörülüyor. Mahalli gelirlerin, virüs tehdidinin azalması, güney geçişleri ve turizm, yükseköğretim ve diğer sektörlerdeki toparlanma ile birlikte öngörülenin de üstünde gerçekleşmesini bekliyorum.
Geçen seneye göre yüzde 135 artacağı düşünülen, Fiyat İstikrar Fonu ve diğer fon gelirlerinin de 2.745 milyar TL olarak gerçekleşeceği öngörülmüştür. Bu fon gelirlerinin de, pandemi etkisinin azalması ve ekonomideki toparlanma ve dış talep artışı ile daha da artacağını düşünüyorum.
2023 Bütçe gelirleri içinde yer alan TC yardımları, yatırımlar (Alt yapı) için 3.4 milyar, savunma harcamaları için de 2.1 milyar olacak şekilde toplam 5.5 milyar TL olarak öngörülmüştür.
Geçen yıl bu rakamlar, yatırımlar için 710 milyon, savunma için 940 milyon olmak üzere toplam 1,650 milyar TL olarak öngörülmüştü. Geçen yıla göre TC yardımlarında yüzde 233 artış görülmektedir.
Bütçe gelirleri içinde bulunan diğer bir kalem olan TC kredileri ise 2.5 milyar TL olarak öngörülmektedir. Geçen yıl bu rakam 1.15 milyar TL olarak öngörülmüştü. Geçen yıla göre TC kredilerinde yüzde 117 artış görülmektedir. Kamu maliyesine, cari harcamalar için TC’nin yapmış olduğu katkı, son yıllarda, geçmişe göre artış göstermektedir. Yani toplam bütçe gelirlerinin yaklaşık yüzde 24’ü TC yardım ve kredilerinden oluşmaktadır.
Geçen sene bu rakamlar, daha düşük düzeylerindeydi. Bu artışın en önemli sebeplerinin başında yüksek enflasyon gelmektedir. Ancak, önemli olan TC Yardım ve Kredilerinin zamanında ve eksiksiz olarak ülkeye ulaşmasıdır. Kaynağın zamanında gelmesi, Kamu Maliye’sinin, devlet ve özel sektördeki yükümlülüklerini yerine getirmesini kolaylaştırır.
2018 yılındaki bütçe fazlasından sonra, geçtiğimiz son 4 yılda, yüksek bütçe açıkları oluşmuştur. Öte yandan, Özellikle, yüksek döviz, yüksek petrol fiyatları ve yüksek enflasyon artışlarının olduğu bu yılda da yüksek bütçe açığı beklenmektedir.
Öngörülen bütçe açığı, iç kaynaklarla karşılanmaya çalışılacaktır. Bunun gerçekleşmesi için, kayıt dışı ekonominin önlenmesine yönelik kayıt altına alma çalışmalarının geliştirilmesi sağlanmalı, dolaylı vergilerden ziyade, doğrudan vergiler de, adaletli vergi toplanması çalışmalarına hız verilerek, gelirlerinin artırılması ve aynı zamanda giderlerde de tasarruf yapılması gerekmektedir.
Ayrıca, Güney’den gelen tüketim talebinin artarak devam etmesi için, mevcut geçişler kolaylaştırılmalı ve yeni kapılar açılması için girişim yapılmalıdır.
2023 bütçesinde mahalli kaynaklı yatırım projeleri için yaklaşık 1.150 milyar TL öngörülmektedir. Rakamda geçen seneye göre artış olmakla birlikte, yaşanan enflasyon nedeniyle, Ekonomik büyümeye yeterli ivme ve katkıyı sağlayabilmek için yatırım tutarları daha fazla olmalıdır.
TC kaynaklı yatırım projeleri için de, 2023 bütçesinde 3.4 milyar TL ödenek ayrılmıştır. Umarım, bu kaynaklar, altyapı yatırımları için, yeterli olur.
2023 bütçesinde mahalli idarelere yapılacak katkı, yaklaşık 2.017 milyar TL olarak öngörülmektedir. Geçen yıla göre, artış görülmektedir. Ancak, yükselen enflasyonu düşündüğümüz zaman, bu artış ne kadar yeterli olacak hep birlikte göreceğiz.
Yerel Yönetimlerin kendi öz gelirlerini artırmaları ve kendi kendilerine yeten duruma gelmeleri gerekmektedir. Devlet katkı payları, birçok belediyenin giderlerine yetmemektedir. Çünkü, birçok belediyenin borçları ve gereğinden fazla istihdam yükü bulunmaktadır.
Netice itibarı ile, 2023 yılında, işsizliği ve iflasları önlemek için, Kobi’lere ve esnaflara hibe programlarla destek olunmalı ve can suyu verilmelidir. Devlet de, yapacağı katma değeri yüksek yatırımlarla ekonomik büyümeye ivme kazandırmalı ve reel sektörü ekonomik aktivitenin içine katarak, onların iş yapmasını ve istihdama katkı yapmalarını sağlamalıdır.
Döviz ve enflasyon artışı ile satın alma gücü düşen, fakirleşen, kamu çalışanları, emekliler, asgari ücretliler, sosyal yardım ve engelli maaşı alanlara, 2023’de hayat pahalılığı oranında maaş artışları yapılmalı ve hayatı ucuzlatmak için gerekli tedbirler mutlaka alınmalıdır.







Yorumlar kapalı.