Olgun Beyoğlu
  1. Haberler
  2. Yazarlar
  3. Stratejik yönetim

Stratejik yönetim



   Baş döndürücü değişiklik ve yeniliklerin yaşandığı günümüzde; bireylerin, kuruluşların ve hatta devletlerin ayakta kalabilmeleri için stratejik düşünme ve stratejik kararlar almasına her zamankinden daha çok gereksinimleri vardır.

   Bu nedenle her gün değişen koşullarda, stratejik yönetim daha fazla önem kazanmakta ve bu amaçla stratejik yöntemlerden daha çok yararlanılmaktadır.

Sözlük anlamı

   Strateji sözcüğü, günlük hayatta sıklıkla kullandığımız sözcüklerden bir tanesidir.

   Uzun yıllardan beri dilimizde yer alan strateji sözcüğü kişilerin gerek günlük hayat, gerekse sosyal medyada yararlandığı ve kullandığı sözcüklerden birisi olarak öne çıkmaktadır.

   Çeşitli anlamları olan strateji sözcüğü, Türkçe’de tek başına ya da farklı tümceler ile beraber kullanılabilir.

   Peki! Strateji sözcüğü ne demek ve ne anlama gelmektedir?

   Öncelikle Türk Dil Kurumu (TDK)’ya göre anlamı nedir?

   Türk Dil Kurumu Büyük Sözlüğüne göre strateji sözcüğü;

1. Önceden belirlenen bir amaca ulaşmak için tutulan yol ya da

2. Bir ulusun ya da uluslar topluluğunun, barışta ve savaşta benimsenen politikalara en fazla desteği vermek amacıyla politik, ekonomik, psikolojik ve askerî güçleri bir arada kullanma bilimi ve sanatı

   olarak tanımlanmaktadır.

   İngilizce Merriam-Webster sözlüğü de stratejiyi; bir savaşta sonuca gitmek için tarafların askeri gücünün koşullara uygun olarak yerleştirilmesi bilim ve sanatı olarak tanımlamıştır.

   Strateji; bir kuruluşun amaçlarını gerçekleştirme yeteneği üzerinde uzun dönemde etki yaratması beklenen bir karar ya da birbirini izleyen bazı kararların alınması olgusudur.

   Bu karar ya da kararların toplamı stratejiyi oluşturur.

   Strateji bir başka deyişle bir amaca varmak için eylem birliği ve düzenleme sanatı olarak da ifade edilebilir.

   Kavram askeri kökenlidir.

   Askerlikte strateji deyince askeri gücün hareketlerinin karar verme yetkisine sahip kişilerce belirlenen hedeflere ulaştırılması ve gerektiğinde askeri, siyasal, ekonomik ve içsel güçleri birbirleriyle uyumlaştırarak yönlendirme sanatı anlaşılır.

   Fransızca’dan dilimize geçen strateji sözcüğünün Türkçe karşılığı yoktur.

   1970’li yıllardan günümüze sosyal bilimlerde kullanılmaya başlanan kavram, sevk etme, yöneltme, gönderme, götürme ve gütme anlamındadır.

Etimolojik kökeni

   Strateji sözcüğünün etimolojik kökeni Eski Yunancaya dayanmaktadır.

   Strateji, eski Yunanca stratos (ordu) ve ago (yönetmek, yön vermek) sözcüklerinin birleştirilmesiyle oluşturulmuştur.

   Bazı bilim insanları sözcüğün etimolojik yönden Latince stratum sözcüğünden türetildiğini ifade etmektedirler.

   Latincede stratum; yol, çizgi, nehir yatağı anlamlarına gelmektedir.

   Birçok kaynakta ise strateji sözcüğünün eski Yunan generallerinden Strategos’un bilgi ve sanatına atfen kullanıldığı yorumları yapılmaktadır.

   Kelimenin kökeni konusunda uyuşmazlık olmasına karşın genel bir yaklaşımla, her iki tanımlamanın da benzer anlamlar taşıdığını söyleyebiliriz.

Strateji oluşturulması

   Stratejinin oluşturulması kuruluşların üst yönetiminin görevidir.

   Strateji kavramı içinde;

– Uzun dönemli düşünme,

– Bütünü iyi algılama ve

– Hedefi buna göre iyi görme

   bulunmaktadır.

   Dolayısıyla stratejiden söz edildiğinde uzak görüşlülük, geleceğe yönelmiş, planlanmış hareket, yol ve yöntem ile belirlenmiş hedef ve amaçlardan söz edildiği anlaşılmaktadır.

   Strateji, aslında ilk defa bir savaşı ya da bir savaş içinde bir çatışmayı kazanma hedefi ile askeri alanda kullanılmıştır.

   Ancak günümüzde her alanda kullanılmaktadır.

   Strateji ile ifade edilmek istenen, belirlenmiş bir amaç ya da hedefin başarılması için insan ve insan dışı araçların tümünün kullanılması ile izlenecek yol ve yöntemlerdir.

   Strateji oluşturulması;

– Seçenekli stratejiler arasında en uygun olanının saptanması,

–  Karşı tarafın stratejilerine karşı daha güçlü ve etkin stratejiler uygulanması

   stratejik yönetimin temel araştırma konularıdır.

   Çok küçük kuruluşlarda bile politikaların saptanması ve tüm olanaklar, durumu iyi bilen ya da öngörebilecek kişiler tarafından yapılır.

   Amaç niteliğinde olan politikaları gerçekleştirmek için kuruluşların;

– Temel nitelikteki stratejilere ve

– Stratejist organa

   gereksinimi vardır.

   Stratejiler, eldeki rakamsal olanakları bir araya getirerek, bu politikaları gerçekleştirecek stratejileri ortaya koyarlar.

   Yönetim biliminde strateji, bir kuruluşun amacına ulaşmak için izleyeceği yolları gösterir.

   Yönetim biliminde özellikle kuruluşların karşı kuruluşlara yönelik izleyeceği stratejiler;

– Önce stratejik planlama ve daha sonra da

– Stratejik yönetim adı verilen bir disiplinin doğmasına neden olmuştur.

   Strateji, geleceğe hangi yollarla nasıl ulaşılacağını gösteren genel bir planlamadır.

   Kavramın tamamlayıcısı sayılan eylem ise belirlenen stratejiler çerçevesinde izlenecek yollardır.

   Strateji, genellikle kısa ve orta dönem şeklinde düzenlenir.

   Stratejik yaklaşım;

– Hedef ve amaçların saptanması ve tanımlanması,

– Kuruluş ve çevresi arasında aracılık edecek ve en iyi sonucu vereceği düşünülen bir stratejik hareket planı geliştirilmesi ve

– Bu planın uygulanması için etkin yöntemlerin oluşturulmasıdır.

   Kurgulanan stratejiler, geniş ve dar kapsamlı olmak üzere ayrıma tabi tutabileceğimiz amaçlar, politikalar ve planlardan oluşur.

   Fark edilen stratejiler ise kurgulanan stratejilerin aksine geçmişi referans alır.

   Çünkü kurgulanan stratejiler her zaman kurgulandığı gibi gerçekleşmezler.

   Yöneticiler kurgular üzerinde koşullara göre değişiklikler yapmak zorunda kalırlar.

Stratejik yönetim

   Stratejik yönetim, bir kuruluşun varlık nedenini ve gelecekte ulaşmak istediği hedefleri ortaya koyan bir yöntemdir.

   Bu noktada;

– Stratejik planlama ile

– Stratejik yönetimin

   aynı anlama gelmediklerini belirtmekte yarar vardır.

   Stratejik planlama analiz olarak, stratejik yönetimi ise sentez olarak tanımlanmaktadır.

   Bir kuruluşta amaçların gerçekleştirilmesi için stratejiler oluşturulurken, ilk aşamada uzak görüşlülük çerçevesinde bu stratejilerin bir planlaması yapılır, daha sonra bu planlanan stratejiler uygulanır ve son aşamada ise, uygulama sonuçları gözden geçirilerek denetlenir.

   Bu nedenle, stratejik planlama stratejik yönetim sürecinin bir parçası ve o süreç içinde bir aşamadır.

   Stratejik bir kuruluşta geleceğe yönelik kararlar alınmasında kullanılan bir yönetim aracıdır.

Stratejik yönetimin temel özellikleri

A. Stratejik yönetim üst yönetimi ilgilendiren bir konudur.

   Üst yönetim tarafından oluşturulan stratejik planlama daha alt kademelerde görev alacak stratejistler tarafından uygulanır ve izlenir.

B. Üst yönetim, kuruluşu birbiriyle etkileşim ve bağımlılık halindeki parçaların oluşturduğu bir bütün olarak görür.

   Bu bağlamda kuruluşun farklı birimleri ve farklı yönetim kademeleri arasındaki eş güdümü sağlar.

C. Kuruluşun gelecekteki başarımının artırılması ve etkinliğinin yükseltilmesini amaçlar

Ç. Kuruluşun sorunlarının en etkili bir şekilde belirlenmesi ve çözümüne yardımcı olur.

   Toplam kalite yöntemlerinden geniş ölçüde yararlanılır.

D. Kuruluşun gelecekle ilgili çalışmalarının planlanması, örgütlenmesi, eşgüdüm uygulanması ve denetlenmesine olanak sağlar.

E. En doğru strateji ve yönlemler belirlenmeye çalışılır ve bunlar uygulanır.

Stratejik yönetim modeli

   Stratejik yönetim süreci temel olarak dört aşamadan oluşmaktadır.

1. Neredeyiz?

   Neredeyiz sorusuna cevap aramanın amacı; kuruluşun durumunun belirlenmesine çalışmaktır.

   Gerekli bilgiler toplandıktan sonra hassas konuların belirlenmesi gerekmektedir.

   Kuruluşun kendi içyapısındaki; güçlü ve zayıf yönler belirlenmeye, dıştaki olanaklar ve çekinceler saptanmaya çalışılır.

   Kuruluşun başarısı üzerine temel etkiye sahip ögeler belirlenir.

   Stratejik kararlara temel oluştururken hem kuruluş ve çevresi ile ilgili ana ögeler belirlenir hem de diğer kuruluşlar üzerinde üstünlük oluşturulması için izlenebilecek stratejik seçenekler ortaya konulur.

   Kuruluşun güçlü yönleri korunarak, zayıf yönleri güçlendirilmeye çalışılır.

   Böylece kuruluşun başarılı olması için gerekli stratejiler oluşturulmaya çalışılır.

   İç ve dış değerlendirme, kuruluşun diğer kuruluşlar karşısındaki durumunu belirlemeye olanak sağlar.

2. Nereye ulaşmak istiyoruz?

   Bu aşamada başlıktaki soruya cevap arayarak kuruluşun geleceğe yönelik uzak görüşlülük, özel görev ile stratejik amaç ve hedefleri belirlenmeye çalışılır.

   Kuruluşun izleyebileceği pek çok strateji mevcuttur.

   Strateji doğru işlerin yapılmasını ifade eder.

3. İzleme ve değerlendirme

   Bu aşamada istenilen stratejik amaçlar ve hedeflere ulaşabilmek için yapılması gereken çalışmalar ve projeler oluşturulur.

   Önemli olan seçilen stratejinin etkili uygulamayla hayata geçirilmesidir.

   İşlemsel etkililik burada devreye girer.

   Stratejik yönetim açısından, bir kuruluşun başarısı uygun stratejilerin seçimiyle, seçilen bu stratejinin yine uygun şekilde sonuçlandırılması belirlemektedir.

4. Hedefe nasıl ulaşabiliriz?

   Dördüncü ve son aşamada; genel sürecin izlenmesi ve değerlendirmesi yapılarak alınan sonuçlar ve gelinen noktaların amaçlar ve hedeflerle ne ölçüde uyumlu olduğunun saptaması yapılır.

   Elde edilecek sonuçlar gözden geçirilerek ne gibi değişikliklerin yapılması gerektiği ortaya konur.

Sonuç

   Küreselleşmenin de etkisiyle kuruluşların başarılı olabilmeleri için kendilerine uygun stratejiler seçmeleri ve bu stratejileri başarılı bir şekilde uygulamaları çok önemli bir duruma gelmektedir.

   Stratejik yönetim modeli, kuruluşların karşı kuruluşları tanımalarına yardımcı olarak kendilerine uygun özel görev, uzak görüşlülük ve stratejik hedef belirlemelerini ve bunlar için stratejik kararlar alarak işlemsel planlar oluşturmalarını kolaylaştırmaktadır.

   Ayrıca, alınan stratejik kararlar sonucunda oluşturulan işlemsel planların etkililiği gözden geçirilerek gerekli önlemlerin alınması kuruluşların daha etkin stratejilerle daha verimli olmalarını sağlayacaktır.

Son söz: En üstün savaş sanatı, düşmanla savaşmadan ona boyun eğdirmektir. Sun Tzu

Stratejik yönetim
+ -

Yorumlar kapalı.