Olgun Beyoğlu
  1. Haberler
  2. Yazarlar
  3. Gölge kabine (shadow cabinet)

Gölge kabine (shadow cabinet)



23 Ocak 2022 tarihindepandemi ve soğuk hava koşulları altında yapılan KKTC milletvekilliği erken genel seçim sonuçlarına göre halk hiçbir partiye tek başına hükümet oluşturacak kadar yetki vermedi.

KKTC’de azınlık hükümet (minority government) kültürü gelişmediğinden koalisyon hükümeti (coalition government) yine tek seçenek olarak görülmekte.

Demokrasi dayatma değil, bir uzlaşı düzeni olduğuna göre özünde farklı siyasi partilerin uzlaşarak hükümet kurmaları koalisyon anlamına gelmektedir.

Koalisyon seçeneği KKTC demokrasi kültürü ile uyumludur.

Gerek partiler arası koalisyon görüşmelerinde ve gerekse kurulan koalisyon hükümetleri döneminde alınması gereken kararlar olacaktır.

Bunun da tek yolu ödün vermeden geçer.

Ödün verme demokrasinin temel özelliğidir.

Koalisyonlar ödün verme ilkesini belirgin hale getirmektedir.

Bugün dünyada 80 civarında ülke koalisyonlarla yönetilmekte.

KKTC’nin biriken sorunları dikkate alındığında seçim sonuçlarına göre en uygun koalisyon şekli UBP+ CTP koalisyonudur.

Her iki partinin de kutuplaşma dilini bir yana bırakıpbu seçeneği değerlendirmeleri gerekmekte.

Siyasi partiler

Siyasi partiler, benzer siyasi görüşe sahip olan insanların ülke yönetiminde söz sahibi olmak için kurdukları örgütlere verilen isimdir.

Siyasi partiler, tüzük ve izlenceleriyle; fikirlerini ve yapacakları işleri bir bütün olarak halka duyururlar.

Halk da kendi görüşünü savunan, yararına en uygun bulduğu partiyi seçer ve ona oyunu verir.

İktidar olamayan parti ya da partiler muhalefet görevini üstlenirler ve iktidarı denetleyip, eleştirirler.

Bu siyasi partilerin en önemli görevidir.

Seçmen oyunu verdikten sonra iktidarda olan partinin neler yaptığını pek bilemez.

Mecliste bulunan muhalefet partileri hükümetin etkinliklerini kontrol eder ve yanlışlarını halka duyurur.

Kuvvetler ayrılığı

Günümüz siyasi yönetimlerinde görevin kötüye kullanılmasını önlemek amacıyla kuvvetler ayrılığı (separation of powers) kuramı geliştirildi.

Ancak; günümüz demokratik parlamenter yönetim dizgelerinde kuvvetler ayrılığı ilkelerine tam anlamıyla bağlı kalındığı söylenemez.

Bu yönetim dizgesinde hükümeti denetleyebilen yasama organının aynı zamanda hükümeti oluşturuyor olması sorunlara neden olmakta.

Bu nedenle hükümeti, denetleyebilen sadece yasama organının muhalefet kanadı olabilmektedir.

Muhalefet partilerinin görevi

Parlamenter yönetim dizgesinde,seçimlerde iktidar olabilmek için yeterli oyu alamayan siyasi partiler muhalefet konumuna düşmekte ve görevleri olarak hükümeti denetlemekle yükümlü olmaktadır.

Muhalefet partilerinin iktidara gelebilmek için kaybettikleri seçimin hemen arkasından yeniden çalışmaya başlamaları gerekmekte.

Partiler bu çalışmayaöncelikle parti içi yapıları ile başlamalı.

Muhalefet partileri, partiiçi yapılarını demokratik kurallar içinde kalarak şekillendirmelidir.

Bu durumda kaybedilen bir seçiminardından, yenilginin sorumluluğunu üstlenecek parti yönetimi görevini bırakarak yerini yeni yöneticilere devretmeli.

Böylece iç hesaplaşmalar partiye zarar vermeden geride kalmış ve yeni parti yöneticileri tabandan alacakları güvenle yollarına devam etmiş olacaklardır.

Yeniden yapılanmayla birlikte partinin izlencesi bir sonraki seçimi kazanmaya yönelik olmalı.

Gölge kabine

Mecliste azınlık konumunda olan muhalefetin üstüne düşen görevleri yapıcı ve başarılı bir şekilde yerine getirebilmesi için tam zamanlı çalışan bir ekibe, yani gölge kabine’ ye gereksinimi vardır.

Tam zamanlı çalışacak gölge kabine üyeleri muhalefet yapmanın yanı sıra elde edecekleri deneyim, geliştirecekleri yapıcı anlatım ve yön etkilerle seçmene daha yakın olabilecektir.

Bunların görevleri mevcut bakanların eşdeğer çalışma alanlarında faaliyet göstererek ilgili bakanların çalışmalarını ve uygulamalarını izlemek ve gerektiğinde eleştirerek denetlenmelerini sağlamaktır.

Dolayısıyla gölge kabine üyelerinin sayısı mevcut hükümet bakanlarının sayısına eş olmalıdır.

Bu yöntemle muhalefet partileri gölge kabineler kurarak yürütmeyi denetleyebilirler.

Gölge kabinenin oluşturulmasında sonra muhalefet partisinin izleyeceği bir sonraki adım,muhalefet yöntemi ve izlencesini belirlemek olmalıdır.

Böylece muhalefet bir taraftan hükümeti denetlemeyi yerine getirirken diğer taraftan izlencesini ve çalışma ekibini deneyimli kılarak seçmenlere iktidara her an hazır olduğu izlenimini verebilmelidir.

Gölge kabineningörevi

Kaybedilen seçimin ardından demokratik geleneğe sahip parti yöneticileri yerlerini;

– Olağanüstü bir kurultay sonrasında yeni yöneticilere bırakırken,

– Partinin yeniden yapılanmasına ve güçlenmesine katkıda bulunurlar.

Bu bağlamda gölge kabine ve muhalefetin öncelikli görevleri;

1) Hükümeti denetlemek

Demokratik yönetim dizgesinde seçimi kaybeden siyasi partiler mecliste muhalefet sorumluluğunu üstlenmek zorundadır.

Hükümeti denetlemek;

– Mecliste hükümete ve bakanlara yazılı ve sözlü soru önergeleri verme,

– Meclis araştırmasıisteme,

– Genel görüşme ve

– Gerektiğinde de gensoru ve meclis soruşturmasıistemekle gerçekleşir.

Bu görevleri dışında muhalefet;meclis genel kurul toplantıları ve alt komitelerdehükümete karşı yanıtgeliştirmek durumundadır.

Muhalefet meclis çatısıdışında da hükümet üzerinde kamuoyu baskısı oluşmayı sağlayabilmelidir.

Gerekli bilgiler;

–Mecliste yazılı ve sözlü soruların cevaplarından,

–Genel görüşmelerden,

–Meclis alt komitelerinde bakanlara yöneltilen soruların yanıtlarından,

–Hükümetin meclise ilettiği yasa tasarılarından,

–İlgili bakanlıklarla doğrudan görüşerek ve

–Sivil toplum kuruluşları ve diğer toplum kesimleriyle ortak çalışmalar yapılarak

derlenebilir.

Muhalefet derlediği bu bilgileri gölge kabinesine bağlı çeşitli çalışma alt kümelerinde irdelemeli ve oluşabilecek raporlar partinin izlencesinekaynakoluşturmalıdır.

Ayrıca oluşturulan raporlar;

–Parti üyeleri,

–Sivil toplum kuruluşları ve

–Toplumun diğer kesimleriyle

paylaşılmalıdır.

Muhalefet bu çevrelerin eleştiri ve önerilerini de dikkate alarak raporlarının eksikliklerini gidermelidir.

Muhalefet bunları, zamanı geldiğinde;

–Meclis genel kurulunda,

– Meclis alt komitelerinde

dile getirmelidir.

Meclis kürsüsünden dile getirilecek bu görüşler; görsel ve yazılı medyada paylaşılmış olacağından hükümete karşı bir kamuoyu baskısı oluşturulabilecektir.

Bu durumda hükümet yasa taslaklarını kamuoyu baskısından dolayı yeniden şekillendirmeye zorlanacaktır.

2) Hükümeti yönlendirmeye çalışmak

Muhalefet, hükümeti olanaklar ölçüsünde, yönetkileri doğrultusunda etkilemeye ve yönlendirmeye çalışmalıdır.

Muhalefet hükümeti etkilemeye çalışırken inandırıcı olmalı ve kanıtlarını hukuki temele dayandırmalıdır.

Muhalefet, yönlendirme yön etkilerindekanıtlarını;

–İnandırıcı ve özlü bir biçimde dile getirmeli,

– Popülizm yapılıyor izlemi verilmemeli,

– Meclis kürsüsünden yönelteceği eleştiriler, seçmenleri de içerecek bir şekilde olumlu etkileyebilmeli,

–İleri sürdüğü görüşlerinin sivil toplum kuruluşları ve

–Diğer toplum kesimlerinin düşüncelerine sözcülük etmelidir.

Böylece muhalefet;

– Hükümetin uygulamalarını ve politikalarını etkileyebilir ya da

– Hükümetin bazı uygulamalarından dönmesini sağlayabilir.

3) Toplumlailişkiler

Muhalefet yeniden yapılanmayla birlikte; geniş toplum katmanlarıyla ilişkilerini yeniden düzenlemelidir.

Geniş toplum katmanlarıyla ilişkilerin sağlıklı bir düzeye oturtulması geçmiş hataları giderebileceği gibi farklı seçmen kitlelerine ulaşılarak daha güçlü olunabilecektir.

Bu bağlamda muhalefet geliştireceği parti izlencesine bu kesimlerin istek ve önerilerini de eklemelidir.

Gölge kabineye bağlı çalışma kümelerinin bu kesimlerle ortak çalışması ve bu kesimlerin sorunlarının çözümüne katkıda bulunması yerinde olacaktır.

Yapılacaksaha çalışmaları;

–Muhalefet ile sivil toplum kesimlerini birbirine yakınlaştırabileceği gibi,

– Toplumun çözüm bekleyen sorunları da saptanıp bunların çözümü için öneriler hazırlanabilecektir.

Yapılacak çalışmaların amacı;ilgili kesimler ile parti arasındaki ilişkileri geliştirmek ve güvenlerini kazanabilmek olmalıdır.

Geniş toplum kesimlerinin desteğinin sağlanması durumunda, bunların hükümet üzerinde baskı oluşturması ve muhalefet ile ortak hareket etmesi olasıdır.

Muhalefet sivil toplum kesimleriyle çalışırken bu kesimlerin hükümete yakın olma istemelerini ve muhalefetten uzak durmaya çalışmalarını yadırgamamalı.

Bu çevreler bir sonraki seçime kadar çıkarlarını koruyabilmek amacıyla hükümete yakın gözükmek ve bazen de hükümet ile ortak çalışmak durumundadırlar.

Bu koşullar dikkate alınarak bu kesimlerle ilişkiler geliştirilmelidir.

4) Hükümet görevini üstlenmeye hazır olmak

Muhalefetteki bir partinin mecliste hükümeti denetleme görevinin dışında iktidarı da her an üstlenebilecek bir konumda hazır beklemesi gerekmektedir.

Bu durum ülkenin siyasi istikrarsızlık ortamına sürüklenmemesi açısından önemlidir.

Muhalefetin hazırlıklı beklemesi;

– Hükümetin herhangi bir nedenden dolayı istifa etmesi ya da meclisteki çoğunluğunu yitirmesi durumunda muhalefetin hükümet boşluğunu hemen doldura bilecek konumda olması önem taşımaktadır.

Bu nedenle muhalefetin hükümeti üstlenebilecek kadro ve izlencesi ile hazır beklemesi gerekmekte.

Muhalefetin hükümeti üstlenebilecek konumda olması vatandaşlara güven verebilecek ve ülkede siyasi belirsizlik yaşanmayacaktır.

– Muhalefetin hükümeti üstlenebilecek olması ekonomiyede güven verecektir.

Siyasi belirsizlikler yerli ve yabancı yatırımcıları olumsuz etkilemekte ve ülkede ekonomik kayıplar yaşayabilmektedir.

– Muhalefetin hükümeti üstlenmeye hazır konumda beklemesi vatandaşların siyasi yönetim dizgesine olan güvenini artırmaktadır.

Bir hükümetsorunu durumunda; muhalefetin iktidarı sorunsuz bir şekilde üstleniyor olabilmesi, vatandaşları karamsarlıktan uzak tutacaktır.

Muhalefetin gölge kabinesini oluşturup etkin ve yapıcı çalışmalar yapması vatandaşları siyasi istikrar endişesinden uzaklaştırmaktadır.

Muhalefetin çalışma başarısı bir sonraki seçimi kazanıp kazanmamasıyla ölçülür.

Son söz: İnsanlar hatalarını kabul ettiği kadar büyük, hatalarından ders çıkartabildiği kadar akıllı ve hatalarını düzeltebildiği ölçüde güçlü olurlar.

Gölge kabine (shadow cabinet)
+ -

Yorumlar kapalı.