Tüm ülkenin serbest bölge olacağı ile ilgili geçtiğimiz günlerde Hükümet yetkililerin açıklamaları yine gündeme düştü. Bu konu, öyle bir hale geldi ki, sanki de eski bir yemeği ısıtıp ısıtıp, önümüze koyuyorlar hissine kapılmamak elde değil.
Dünyada, ülkeye yabancı yatırımcıların gelmesi için, başta gümrük vergisi olmak üzere çeşitli vergilerden muaf tutulacak şirketlerin iş yapacağı ekonomik bölgeler oluşturmak amacıyla serbest bölgeler kurulmaktadır.
Serbest bölge ticaretini dünyada başarı ile uygulayan ülkeler bulunmaktadır. Oralardaki bölgeler altyapısı, üst yapısı ile doğru planlanmış, kurgulanmış ve denetim sistemi düzgün çalışan yerlerdir. Eğer, bu denetim sistemleri iyi çalışmazsa, vergi dışı bu alanlar, ülkeyi çok olumsuz etkiler ve devlete gelir kayıpları yaşatabilir.
Bu tehlike, bizim ülkemiz için de çok geçerlidir. Buralarda yapılacak vergisiz satışlarda oluşacak devletin gelir kayıplarının nasıl karşılanacağı da iyice düşünülmelidir.
Halihazırda, Mağusa Serbest Liman bölgesinde serbest bölge kuralları uygulanmaktadır. Oradaki uygulamanın verimli olup olmadığı somut verilerle açıklanmalı, oranın ihtiyaca cevap vermemesinden, yetersiz kalmasından dolayı mı, bütün ülke serbest bölge haline getirilmek istenmektedir? Bunun cevabı verilmelidir.
KKTC’yi serbest bölge yapma fikirleri ve projeleri, ilk olarak 1986 yılında, ülkemizi ziyaret eden TC Başbakanı Turgut Özal tarafından gündeme getirilmiş, o günlerde ülkede bayağı yankı uyandırmıştı. Ancak, o dönemki koalisyon hükümeti ( UBP-TKP) arasında yaşanan görüş ayrılıklarından dolayı, ilerletilememiş ve bir sonuca ulaşılamamıştı.
Daha sonra, 2009 yılında, yine UBP hükümeti tarafından tekrardan gündeme taşınmış, fakat yine altı doldurulmadığı ve iyice hazırlık yapılmamasından dolayı, hayata geçmemiş ve sadece söylem olarak kalmıştı.
Şimdi yine 2021 yılının son aylarında UBP’nin büyük ortak olduğu bir hükümet döneminde, kurultay ve genel seçime gidilen bir zamanda, yine tüm ülkenin serbest bölge olacağı konusu sanki de yeni bir fikirmiş gibi tekrardan gündeme taşındı.
Üstelik de, serbest bölge için, Singapur ve Dubai modelleri örnek gösteriliyor. Bu ülkelerin, siyasi, ekonomik ve sosyal yapıları bize benziyor mu? Bize uygun mu diye hiç düşünüldü mü?
İlla ki, serbest bölge kurulacaksa, başka ülkelerin serbest bölge modellerini taklit etmek yerine, bizim ülkemizin nüfus, ekonomik ve sosyal yapısına uygun, bize has bir model oluşturmak en doğrusu olacaktır.
Her model, her ülkeye uyacak ve başarılı olacak diye bir kural yoktur. Bu da işin bir başka boyutudur. Serbest bölgeden bahsediliyorsa, bu yönünün de mutlaka düşünülmesi gerekmektedir.
Serbest bölge konusu gündeme getiriliyorsa, bunun öncesinde mutlaka ekonomik örgütlerle, sivil toplum örgütleri ile üniversitelerle, ekonomistlerle ve işin uzmanlarıyla mutlaka konuşulmalıdır. Bu dönemde, maalesef kimse ile konuşulmamış, hatta hükümet ortaklarının bile konudan haberi olmadığı iddia edilmektedir.
Geçtiğimiz günlerde, birçok sivil toplum örgütü ayrı ayrı yaptıkları açıklamalarda serbest bölge konusunun kendileri ile istişare edilmediğini ve kendilerine içeriği ile ilgili bilgi verilmediğini açıkladılar. Ardından, Ekonomik Örgütler Platformu da, bu konuda bizden görüş alınmadı, gelişmelerden haberimiz yoktur diye açıklamada bulundu.
Tüm ülkeyi serbest bölge yapmak projesinden, ülkemizin sanayicileri de rahatsızdır. Ülkedeki, sanayi üretiminin bundan çok olumsuz etkileneceğini, ülkedeki üretim tesislerinin kapanacağını ve binlerce insanın işsiz kalacağını ve bundan dolayı da, devletin birçok kurumunun gelir kaybına uğrayacağını vurgulamaktadırlar.
Serbest bölge ile ilgili olarak, Devletin kurumlarının herhangi bir çalışma yaptığını da duymadık. Ayrıca, bu konunun, tamamen kurultaya ve erken genel seçime yönelik gündem değiştirici açıklamalar olarak görüldüğü, kamuoyunda yüksek sesle dile getiriliyor.
Serbest bölge ile ilgili ciddi ve verimli bir çalışma yapılmak isteniliyorsa, öncelikle, tüm ilgili taraflar, paydaşlar, ekonomik örgütler, sivil toplum örgütleri, üniversiteler ve uzmanlarla bir araya gelerek, istişare ederek ve dünya örnekleri de dikkate alınarak, ülkemize en uygun modelin yaratılması için, sonuç alıcı çalışmalar yapılmalıdır.
Ülke ekonomisinin geliştirilip, yeni gelir kaynakları yaratılması için düşünülen ve tüm ülkeyi serbest bölge yapma hedefi güden projenin hayata geçmesi, söylemle, yapacağım demekle olmuyor maalesef.
Tüm KKTC’nin serbest bölge olması ile, ülke ekonomisinde ve toplumsal hayatta yaratacağı tüm olumlu ve olumsuz etkilerinin detaylı bir şekilde analiz edilmesi şarttır. Bu da ancak, tüm ilgili taraflarla işbirliği yapmak ve birlikte çalışmakla mümkün olabilir.
Son olarak bir konuya da dikkat çekmek istiyorum. Ülkemizin gelirlerinin artırılması için, yapılacak en önemli adımlardan birisi de Türkiye’ye gümrüksüz mal satışını sağlayan Kıyı Ticareti anlaşmasının içeriğini geliştirmek olmalıdır. Son zamanlarda, Ekonomi Bakanlığı tarafından bazı girişimler yapılmıştır. Bu çalışmaların ileriye götürülerek, sonuç alınması için mücadele verilmelidir. İşte size üretimi, ihracatı, istihdamı ve gelirleri artırıcı somut bir fırsat penceresi.
Ödül Muhtaroğlu
Diğer Yazıları
Köşe Yazarı







Yorumlar kapalı.