Beraat kararı, ceza muhakemesi sonunda verilen bir hüküm çeşididir (CMK m.223/2). Beraat kararı yüklenen fiilin kanunda suç olarak tanımlanmamış olması, yüklenen suçun sanık tarafından işlenmediğinin sabit olması, yüklenen suç açısından failin kast veya taksirinin bulunmaması, yüklenen suçun sanık tarafından işlenmesine rağmen, olayda bir hukuka uygunluk nedeninin bulunması ve yüklenen suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması durumlarında verilir.
Yüklenen fiilin kanunda suç olarak tanımlanmamış olması hâli için (CMK m.223/2-a) suçta ve cezada kanunilik ilkesi TCK m.2/1 esas alınır. Buna göre, “Kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil için kimseye ceza verilemez …” denilmektedir. Böyle bir fiil ile ilgili kişiye beraat kararı verileceğini söylemek gerekir. Yüklenen suçun sanık tarafından işlenmediğinin sabit olması hâlinde de beraat kararı (CMK m.223/2-b) verilecektir. Bu durumda fiilin sanık tarafından işlenmediğinin ispatlanmış olması gerekir. Yüklenen suç açısından failin kast veya taksirinin bulunmaması hâlinde (CMK m.223/2-c) yani manevi unsurların gerçekleşmemesi durumunda da beraat kararı verilecektir. Hukuka uygunluk nedeni bulunması sebebiyle beraat kararı (CMK m.223/2-d) verilmesi durumuna bakacak olursak burada yüklenen fiil ile ilgili bir hukuka uygunluk nedeni bulunması gerekir. Hukuka uygunluk nedenleri; kanunun hükmünü yerine getirme, meşru savunmada bulunma, hakkın kullanılması ve ilgilinin rızası gibi durumlardır. Son olarak yüklenen suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması sebebiyle beraat kararı (CMK m.223/2-e) verilmesidir. Bir kere yüklenen suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması durumunda ceza muhakemesinde çok önemli bir ilke olan “şüpheden sanık yararlanır” ilkesi gereği beraat kararı verilmelidir. Suçun eğer bir sanık tarafından gerçekleştiğine yönelik yeterli delil bulunamazsa yani delil yetersizliği durumu söz konusu ise ya da hiçbir şekilde delil bulunamazsa şüpheden sanık yararlanır ve kişi beraat eder. Yine beraat hakkında ama bu kez derhal beraat etmeye ilişkin bir hüküm düzenlenmiştir. Buna göre, “Derhâl beraat kararı verilebilecek hâllerde durma, düşme veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez”(CMK.m.223/9). Şu beş gerekçe ile derhal beraat kararı verilebilir. Bunlar: İsnat edilen fiilin kanunda suç olarak tanımlanmamış olması, isnat edilen suçun sanık tarafından işlenmediğinin sabit olması, isnat edilen suç açısından failin kast veya taksirinin bulunmaması, isnat edilen suçun sanık tarafından işlenmesine rağmen olayda bir hukuka uygunluk nedeninin bulunması, isnat edilen suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmamasıdır. Beraat kararlarına karşı itiraz kanun yoluna gidilemeyecektir. Ancak istinaf kanun yoluna başvurulabilir. İstisnası ise üst sınırı beş yüz günü geçmeyen adli para cezasını gerektiren suçlardan “beraat hükümleri” kesindir. Bu hükümler aleyhine istinaf yoluna başvurulamaz (CMK md. 272/3-b). Yine beraat kararlarına karşı temyiz kanun yoluna başvurulabilir. Ancak, on yıl veya daha az hapis cezasını veya adlî para cezasını gerektiren suçlardan, ilk derece mahkemesince verilen beraat kararları ile ilgili olarak istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin bölge adliye mahkemesi kararları aleyhine temyiz kanun yoluna gidilemez (CMK md. 286/2-f). Beraat kararı veya beraat kararının konusu olan vakıa hiçbir şekilde adli sicil kaydına işlenmez. Zira beraat eden yani aklanan bir kimsenin adli sicil kaydında adı bulunması bir hukuki dayanak oluşturmaz.
Görüldüğü gibi beraat, bir hüküm çeşidi şeklinde ceza muhakemesinde düzenlenmiştir. Beraat ya da berat kavramı dini açıdan kurtuluş, af ve arınma anlamlarına da gelir. Bu kavram Müslümanlara suçtan kaçınmayı ve böylelikle günahlardan arınmayı hatırlatır. Berat Kandilimiz hayırlara vesile olsun…







Yorumlar kapalı.