Bilim ve teknoloji alanındaki gelişmeler ve toplum üzerindeki etkileri öngörülemeyen farklı farklı yeni ihtiyaçları ortaya çıkarmaktadır. Yeni ihtiyaçların doğması sonucu da yeni çalışma biçimleri oluşmaktadır. İş ilanlarında sıklıkla karşımıza çıkagelen, özellikle pandemi sonrası yeni dünya düzeninde hayatımızın zorunlu ihtiyaçları arasına giren “esneklik” ve “esnek çalışma” kavramları son zamanlarda gündemimizi iyice meşgul etmeye başladı. Esneklik kavramını, geniş anlama sahip olması ve değişik boyutları içermesi nedeniyle tek bir tanımla açıklamak mümkün değildir. Ancak bu kavramı, bir işletmenin çağın getirdiği yeniliklere, her alanda değişen koşullara, ilerleyen teknolojilere, “en kısa ve en iyi şekilde” beklenen uyumu sağlayarak rekabet gücünü artırması olarak tanımlayabiliriz. Esnek çalışma kavramını ise, çalışan ile işverenin ihtiyaçları ve istekleriyle iş saatlerinin esnetildiği bir çalışma yöntemi olarak açıklayabiliriz. Bu kavram, kısaca geleneksel çalışma düzeninden ayrılmayı ifade eder. Tüm dünyada kabul edilmiş çok sayıda farklı esnek çalışma modelleri bulunmakta. Bunlardan bir tanesi de ülkemiz işletmeleri tarafından da uygulanmaya yeni başlanılan, birçoğumuzun çokça aşina olduğu “evden çalışma” modeli. Diğer farklı modellerden de örnek vermek gerekirse;Kısmi Süreli Çalışma, İş Paylaşımı, Kayan (Esnek) İş Süresi, Uzaktan Çalışma, Yoğunlaştırılmış İş Haftası Modeli, Çağrı Üzerine Çalışma, Yıllık İş Süreleri Modeli, Ödünç İş İlişkisi ve Vardiya Modelleri. Yapılan araştırmalar bu modellerin “doğru bir şekilde” uygulandığı zaman işletmelere birçok fayda sağladığını göstermekte. Esnek çalışma sisteminin öncüsü global şirketlerin CEO’larından gelen açıklamalara bakıldığızaman çalışan sadakati verimliliğinin ve çalışan üretkenliğinin en üst düzeye geldiği, çalışmada etkin performans sağlandığı, önemli miktarda tasarruf elde edildiği ve karlılığın önemli derecede arttığı anlaşılıyor.
Ülkemizde esnek çalışmaya yönelik politikalarımız, usul ve esaslarımıza ilişkin düzenlemeler hala yok denecek kadar az. Esnek çalışma kültürüne henüz tam olarak hazır olmayan işletmelerde, bu kavram yeterince bilinmemekte ve çoğunlukla da pratikte yanlış uygulanmaktadır, bu yüzden de çalışanlar ve işverenler birçok dezavantaj ile karşılaşmaktadır. Birçok belirsizlik ve çekinceler suiistimallere, taraflar arasında da sürtüşmelere yol açmaktadır. Genellikle de esneklik yaratmak amacıyla yürüdüğümüz yolun sonunda kendimizi “fazla mesai” anlamına gelen bir çalışma modeli içinde buluveriyoruz. İşletmeler genelde esnek çalışma koşullarınıdestekleyebilecekleri temel yapılara tam anlamıyla sahip olamıyorlar; çalışan için gerekli teknolojik donanımın sağlanması, karşılıklı yükümlülük ve beklentileri (çalışılacak günler, saatler, uzaktan çalışma yeri, çalışma ile ilgili hedefler ve beklenen sonuçlar vb.), sağlam temellere oturtulamamış oluyor. Dahası, birçok yönetici ve çalışanda esnek çalışma modellerinin kaçınılmaz parçası olan “esnek düşünme kabiliyeti” bile yeterli seviyeye gelememiş durumda. Örneğin, hala birçoğu tarafından çalışma sisteminin, evde daha fazla zaman harcama veya daha az kazanç anlamına geldiği de düşünülmektedir. Yine, birçoğu “işin nerede yapıldığının” artık herhangi bir önemi kalmadığını, önemli olanın “işi yapmak” olduğunu görememekte. Diğer yandan, bazı işverenler için bu modeller, çalışanlarını diledikleri gibi çalıştırabilecekleri bir özgürlük ortamı anlamına bile gelebiliyor. Ayrıca, çalışma saatleri ve şekli taraflar arasında çoğu zaman güven ve iş birliği sorunu da yaratabilmektedir. Buna ilaveten, çeşitli ülkelerde yapılan araştırmalardan çıkan ilginç bir sonuca göre esnek çalışanların sürekli bir suçluluk duygusuna kapıldığı belirtilmekte. Çalışma saatlerini kendileri belirleyen ve ofis dışında çalışanlar, üzerlerine düşeni yaptıklarını kanıtlamak için daha uzun süre ve daha çok çalışmaları gerektiğini düşünüyorlar.Belirttiğim gibi, son zamanlarda yapılan araştırmalar esnek çalışma şeklinin faydalarını ve gerekliliğini açıkça ortaya koyuyor, ancak unutulmamalıdır ki, ülke olarak, bunun başarıyla hayata geçirilebilir olması esneklik ve esnek çalışma kavramlarını doğru anlamış, sistemi doğru kurgulamış olmamıza bağlıdır. Aksi takdirde,beklentilerimiz büyük bir hüsran ve hayal kırıklığı ile sonuçlanması kaçınılmaz olacaktır. Bir zamanlar George Orwell’in dediğini hatırlayalım;“Freedom is slavery”-“Özgürlük köleliktir”.







Yorumlar kapalı.