İçinde bulunduğumuz bugünlerde küresel kriz daha öncekilerden biraz daha farklı çünkü ekonomik ve finansal krizin yanında bir de salgın ve bulaşıcı corona virüsünden dolayı sağlık krizi de eklenince daha farklı bir hal almış durumda. Zamanla vaka sayılarının artması sonucu kısmi ya da tamamen sokağa çıkma yasakları tüm dünyada pandemi korkusu ile de beraber birleşince alınan en büyük önlemlerden biri oldu. Alınan bu önlem ile restoran, café, pastane, eğlence mekanları, alışveriş merkezleri, hoteller, havayolu şirketleri kısacası tüm ekonomideki zincirler büyük hasar görmüştür.
Zamanın daha da geçmesi ile duran satışlar ile paralel olarak mal ve hizmet alımları da duracağından dolayı sektörlerdeki tedarikçi ve toptancı firmaları da beraberinde ayni oranda etkilenecektir. Bunun yanında kapanan fabrikalar var ve ürün yanında hammadde üretimi de ayni şekilde düşecektir. Gerek yurt içi gerekse yurt dışı tüm arz ve talepler dengesi bozulacak hatta bazı noktalarda durma noktasına gelebilecektir.
Gelelim iş yerlerine, onlarda bu şartlarda daha fazla dayanamayacak ve işten çıkarma ya da ödeneksiz izin verme yöntemlerine başvuracaklardır.
En büyük darbeyi alan sektörlerin başında gelen turizmdir. Turistlerin durma noktasına gelmesi ile ülkeler büyük darbeler alacaktır. Turizm ile bağlantılı lokomotif sektördeki paydaşlar da maalesef büyük yaralar alacaktır. Acenteler, kiralık araç hizmetleri, hoteller, taşımacılık ve ulaştırma hizmetleri büyük müşteri kaybı yaşayacaktır. Bu gidişat ile ekonomik daralma ve durgunluk oluşacaktır. Petrol fiyatlarındaki rekor düşüş de büyüme ve üretimin düştüğünün göstergesi yönündedir.
Üretimin düşmesi ve işsizliğin artması ile birlikte gelir ve taleplerdeki düşüşe paralel olarak eş zamanlı olarak GSYH’da gerileyecektir. Corona virüsünün kontrol edilip çözüldüğü gün ki aşının bulunması ile mümkün görülüyor; uzmanların en az bir yılı alabileceği yönündeki görüşleri paralelinde elbette piyasalar tekrardan canlanıp normale çok hızlı bir şekilde dönecektir ama resmin bütününe baktığımız zaman büyük bir enkaz göreceğiz ve toparlaması biraz sıkıntılı olacaktır.
Genel olarak corona virüsünden kaynaklı dünyadaki küresel krizden dolayı ekonomik etkilenmeler oluşacaktır. Oluşan etkiler küresel bazda büyük rakamları oluşturmaktadır ki tüm ülkeler ve Avrupa Birliği de dahil olmak üzere bu işler için büyük rakamlar ayırmışlardır. Küresel krizin ekonomiye olan etkilerine global bazda bakacak olursak talep ve ihracatların azalmasından dolayı GSYH’da düşüşler meydana gelecektir. Durma noktasına gelen sektörler ve KOBİ şirketleri küçülmeye gideceklerinden dolayı zorunlu olarak çalışanları işten çıkarmaya başlayacaklardır; böylece işsizlikte artacaktır.
Enflasyon oranları orta seviyelerde dengede kalacak gibi duruyor çünkü petrol fiyatlarındaki düşüş ve talepteki azalma, kurlardaki artış ile örtüşüyor olacaktır. Devletin ekonomiye katkı yapması için kamu harcamaları artacak ve maliye politikası ile vergileri düşüreceği için kamu borçlanmaları artacaktır. Bu da aynı zamanda bütçe açığını tetikleyecektir. Üretim düşeceğinden dolayı ihracattaki düşüş yanında, ithalatta da, ihracattaki düşüşten kaynaklı ithal girdi talepleri de paralel olarak düşecektir. Cari denge muhtemelen ihracat ve ithalat arasındaki farktan dolayı muhtemelen cari fazla verecektir. Dış borçlanmalarda bu durumdan dolayı çok büyük seviyelerde düşecektir.
Dünyada zaten genel olarak sürekli faizlerde yapılan indirimler genişletici para politikası ve piyasadaki para arzını artırma yönündedir. Bunun yanında maliye politikalarındaki vergi indirimi ve fiyat denetimleri ile de parasal genişlemeye yön verilmelidir. Vergi ve borç ötelemeleri ile de desteklenmelidir. Öncesinde de belirttiğim gibi enflasyonda şu an için büyük bir hareket beklenmiyor çünkü alışveriş düzeyi ve talep düşük ama daha sonraki dönemlerde harekete geçmesi olasıdır. Kamu borçlanmaları zaman içerisinde artış gösterecek ve bütçe açıkları da ilerleyen dönemlerde gelebilir. Bu dönemde işsizlik artışlarındaki rakamların dengede tutulması çok önemlidir. Yapılacak olan alışverişlerdeki fiyat seviyelerinin denetimlerinin düzenli yapılması, arzdaki yetersizliğin nedeni ile fahiş fiyat artışlarına sebebiyet vereceğinden dolayı büyük önem taşımaktadır.







Yorumlar kapalı.