Yeniden bekarlık vergisi tartışmaları…
Türkiye Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın 9 Ocak 2020 tarihinde yapılan “Engelli Memur Atama Töreni”nde, “gençlerimizin evlilik yaşı giderek yukarı doğru çıkıyor, genç yaşta maalesef evlenmiyorlar, çoğu 30’unu aşınca evleniyor veya evde kalıyorlar. Böyle bir şey olabilir mi?” diyerek gençlerimizi eleştirmesi ve medyada bir haber sitesinin de bu konuşmayı esas alarak, “AK Partiden yeni yasa teklifi: Evde kalma vergisi geliyor” şeklinde bir haber yayınlaması, dikkatleri 20’li yıllarda tartışılmış olan “bekârlık vergisi” ne çekti. Doğal olarak, “bekârlık vergisi” özellikle sosyal medyada alay konusu yapılıp, espriler üretilmesine yol açarken, yandaş medyanın bazı yazarları da “biz çocuk yapıp, çalışıp çabalayıp onları büyüterek vatana ve millete hayırlı katkılarda bulunurken, çocuksuz aileler keyif çatıyorlar, bu doğru ve adil değil!” mantığı ile bu verginin derhal getirilmesi gerektiğini yazdılar. Bugün itibarıyla böyle bir tartışma yok. Hükümetin yaptığı açıklama ile kapandı. Ama şöyle bir 20’li yıllara gidip bu verginin ne olduğunu ve neden getirilmek istendiğini ve hazırlanan yasa tekliflerinin ne tür düzenlemeler getirdiğini bilmek herhalde ilgi çekici olacaktır.
“Bekarlık vergisi”, savaş dönemlerinde azalan nüfusun arttırılmasını sağlamak için bazı ülkelerde uygulanmış, bazı ülkelerde ise tartışılmış ama uygulanmaya konmamış bir nüfus arttırıcı önlem önerisi olarak ortaya çıkmıştır. Bu nedenle, tarih içinde hep savaş sonrası dönemlerde gündeme gelmiştir. Amaç nüfusu arttırmak olduğu için uygulama da iki yönlü olmuştur: Ya belli bir yaşa geldikleri halde evlenmemiş olanlardan doğrudan doğruya bir vergi alınmış, ya da bu insanların ödemek zorunda oldukları diğer vergilerin oranları arttırılmıştır. Aynı mantıktan hareketle, evli olanların ödemek zorunda oldukları bazı vergilerin oranlarının düşürülmesi veya evlilerin bazı hizmetlerden daha ucuza yararlanmalarının sağlaması bekarlık vergisi uygulamasının başka bir görünümüdür. 20’li yılların sonlarında ve 30’lu yılların ilk yarısında İtalya, Yugoslavya, Yunanistan, Polonya ve Sovyetler Birliğinde bekarlardan doğrudan doğruya vergi alınması, İngiltere’de doğrudan doğruya bu isim altında bir vergi alınmasa da, ödedikleri gelir vergisi oranının iki buçuk kat yüksek olması, Almanya, Fransa ve İtalya’da ise çok çocuklulardan az, bekarlardan ve az çocuklulardan daha yüksek oranlarda vergi alınması bu uygulamanın örnekleridir. Belirtmek gerekir ki, 18 yüzyıldan sonra izlenen bu uygulamalar etkisini 19 yüzyıl başlarında göstermiş ve İngiltere’nin 9 milyon olan nüfusu 36 milyona, Almanya’nın 24 milyon olan nüfusu 64 milyona çıktığı görülmüştür.
Aynı dönemde Osmanlı’nın nüfusu ise yaşanan savaşlar ve çocuk ölümlerin fazlalığı nedeniyle düştükçe düşmüştür. 18 milyonluk nüfus neredeyse 12 milyona kadar inmiştir. Osmanlı, yüzyıllar boyu devleti ayakta tutmuş olan Tımar sisteminin yapısı gereğince, özellikle “örfi vergiler” konusunda acımasızdı… Bu vergiler arasında ise “toprağı olan babalarının yanında yaşayan ve onlara yardım eden erkelerden alınan “Bennak Resmi”, hiç evlenmemiş bekâr Müslümanlardan alınan “Mücerred Resmi” ve evlenen kadınlardan alınan “Gerdek Resmi” gibi vergiler, tımar sahibi tarafından ne zaman, hangi oranda getirileceği belli olmayan vergilerdi. Bu kısa açıklamadan da anlaşılacağı gibi, devlet ve toplum “Bekarlık Vergisi” ne zaten yabancı değildi.
Cumhuriyet döneminde, yepyeni bir devlet olarak doğan “Türkiye Cumhuriyeti” korkunç bir nüfus kaybı ile karşılaştı: Osmanlının bıraktığı miras, yarısı sakat ve hasta olan topu topu 12 milyonluk bir nüfustu! 18-20 milyonluk Anadolu halkının 7 milyonu basiretsiz Osmanlı sayesinde telef olmuştu! Genç cumhuriyetin amaçlarından biri de, doğal olarak evlenmeyi teşvik edip nüfusu arttırmak oldu. Bunu için, eldeki bütün imkanlar kullanılarak evlilik özendirilmeye çalışıldı. Bu amaçla ilk kanun teklifi “Bekarlık Vergisi Kanun Teklifi” olarak Eylül 1920’de Samsun milletvekili Hamdi Bey tarafından Meclise sunuldu. Teklif, “25 yaşını doldurduğu halde evlenmeyen bekâr erkeklerden vergi alınmasını” öngörüyordu, ancak kabul edilmedi. Bu teklifi, Şubat 1921’de Erzurum milletvekili Salih Efendi tarafından hazırlanan “Mecburi Evlenme Kanunu” teklifi olarak TBMM ne sunuldu. Teklif, “25 yaşını doldurduğu halde evlenmeyenlerin, askerlik, hapis ve hastalık hariç evleninceye kadar bekârlık vergisi vermesini” öngörüyordu, ancak bu teklif de kabul edilmemiştir. Bütün bu tekliflerde sonra, bekârlık kanununun hazırlanarak Meclise kabul ettirilmesi sürecine Yozgat milletvekili Süleyman Sırrı Bey girmiş ve bu milletvekili, üst üste verdiği tekliflerle “Bekârlık Kanunu”nun kabul edilmesi için inatla uğraşmıştır. Süleyman Bey ilk teklifini Mart 1929’da hazırlayarak Meclise sunmuştur. Teklifte, “20-
35 yaşları arasında olup da resmi daireden bir maaş alan tüm bekârların, ödedikleri verginin bir mislini bekârlık vergisi olarak vermelerini ve buradan elde edilen gelirin de çok çocuklu ailelere verilmesini” düzenlemişti. Süleyman Sırrı Bey, daha geliştirdiği bir sonraki teklifini Aralık 1931’de Meclis’e verdi. Bu teklifte ise, “asker-jandarma, polis, malul ve öğrenci olan bekarlar dışında 25 yaşından büyük, 45 yaşından küçük her bekar erkek ile 20 yaşından 35 yaşına kadar devletten veya bir kurumdan maaş alan her bekâr kadının” bekarlık vergisi ödemesi öneriliyordu. 40’lı yıllarda, bekarlık vergisi gene gündeme geldi ve tartışıldı. Süleyman Sırrı Bey bu fırsatı da kaçırmadı ve Nisan 1940’da yeni bir teklifle Meclisin huzuruna çıktı. Süleyman Sırrı Bey, bu teklifinde ise, “askerliğini bitirmiş erkekler ile 17 yaşını bitirmiş olan kızlar vergiye tâbi olacaklar, çocuk sahibi dullar vergiden muaf tutulacaklar ve vergi, gelir devam ettiği sürece 45 yaşına kadar devam edecekti. Teklife göre, elde edilecek gelir ise, çok çocuklu ailelere verilecekti. Bu teklif de, basında ve mecliste çok tartışılmış olmasına rağmen kabul edilmemişti.
Sonuçta, Süleyman Sırrı Bey’in yoğun uğraşlarına ve yapılan bütün tartışmalara rağmen, 40’lı yılların sonuna doğru gelindiğinde, Türkiye, “Bekarlık Vergisi” adı altında bir vergi ve bu vergiyi düzenleyen bir kanunun bulunmadığı görülmektedir. “Bekarlık Vergisi” adı altında bir kanunun Meclis tarafından kabul edilmeyeceğini anlayan kanun koyucu, bu isim altında bir kanun çıkarmakta ısrar etmektense, bir yerde, yine toplumdaki bekâr sayısını azaltmak ve çocuk sayısının artmasını teşvik etmek amacıyla, Gelir Vergisi Kanunundan hareket etmeyi uygun görmüş ve 1949 yılında Gelir Vergisi Kanununa getirdiği “Bekarlık Zammı” başlıklı bir düzenlemeyle sorunu çözümlemeye çalışmıştır. Getirilen düzenlemeye göre, “gelir vergisi alınırken, bekarlardan 5 kat fazla alınacak, buna karşın çocuğu olanlardan, çocuk sayısına göre indirime gidilecektir”. Getirilen bu düzenleme, her ne kadar bekarların doğrudan bir vergilendirmeye tabi olacağını söylemiyorsa da, bir yandan bekarların ödeyecekleri gelir vergisini 5 kat “zamlı” olarak ödemelerini öngörerek “bekarları cezalandırdığı”, diğer yandan evlenip çocuk sahibi olmayı özendirdiği için Süleyman Sırrı Bey’i herhalde epey rahatlatmıştır!







Yorumlar kapalı.