Sanem Koç
  1. Haberler
  2. Yazarlar
  3. ‘Varlığım devlet tarafından görülsün’

‘Varlığım devlet tarafından görülsün’



Bu yaşanmış hikâyemizde evliliği süresince eşinden psikolojik şiddet gören direnişçi bir kadın var. Yazımızda gerçek isimleri değil rumuz kullandığımızdan, hikâyesini bizlerle paylaşan kişiden “Pelin” olarak bahsedeceğiz…
Ailesinin uygun gördüğü bir adamla evlendirilen Pelin, eşinin çalışma izniyle oturum alarak KKTC’de yaşamaya başladı. Evliliğinin ilk günlerinden psikolojik şiddet görmeye başlayan Pelin, kocasını terk etmek istese de, eşinin çalışma iznine bağlı olması nedeniyle yapamadı. Maddi zorluklar nedeniyle evlere temizliğe gitmeye başlayan Pelin, hem yaptığı işin zorluklarıyla mücadele ediyor, hem de oturma izniyle bireysel olarak kendi sigortasını yatıramamanın ağırlığını yaşıyor.
Devletten, kendi gibi oturma izinli kadınlar için bir düzenleme getirilmesini isteyen Pelin’in bu yaşanmış hikâyesini kendisinden dinleyelim:

 

Uygun görülen evlilik

“Ailem beni ilkokuldan sonra okula göndermedi, bir meslek edinmem için bir çaba da göstermedi. Mesleksiz ve eğitimsiz bir kadın olarak ailemin uygun gördüğü bir erkekle 20 yaşımdayken evlenerek adaya geldim. Eşimin çalışma izni olduğundan, ben de ondan dolayı oturma izni aldım. Eşimi çok iyi tanımıyordum, evlenmeden önce çok zaman geçirmemiştik. Aile yapılarımız benzer olduğundan ve iki tarafın da ailesi uygun gördüğünden evlenmemize karar verilmişti.
Evliliğimin daha ilk günlerinde sorunlar çıkmaya başlamıştı; hem maddi, hem de manevi sıkıntılarla yüzleşmeye başlamıştım. Ekonomik durumumuz çok iyi olmadığından, geçinebilmek için çalışmam gerekiyordu. Fakat eğitimim ve mesleğim olmadığından, bu şartlarda yapabileceğim şeyi yani gündelikçi olarak ev temizliğine gitmeye başladım. Parasal sorunlar yaşamakla birlikte, bir de sürekli olarak eşimin sözel şiddetine maruz kalıyordum.
Maddi durumumuzu düzeltene kadar çocuk yapmak istemiyordum fakat kocam istediği ve ona karşı gelemediğim için doğurmaya mecburdum. Bu konuda tercih şansım yoktu ve hayatım bu olumsuzluklar içindeyken, bir çocuğumuz oldu.

 

Beni terk edemezsin

Bir gün ağır hakaretlerle birlikte fiziksel şiddet de uygulayınca, o gün evi terk etmeye karar verdim fakat bunu gerçekleştiremedim. Bana kendisini terk edemeyeceğimi, ona muhtaç olduğumu, ondan ayrılma durumumda oturma iznimi kaybedeceğimi, bu durumda adayı 3 ay içinde terk etmem gerekeceğini veya cezaya düşeceğimi söyledi. Yani ya şiddete katlanmaya devam edecektim, ya da ülkeyi terk etmek gibi sonu belirsiz bir kuyuya düşecektim.
Mesleğim olmadığından geçimimi ev temizliğinden sağlıyordum. Maalesef ev temizliğine giderek çalışma izni ve sigorta hakkı elde edemediğimden, ekonomik açıdan çaresiz kalmıştım. Sonuç olarak devlet tarafından emeğim görülmediği ve benim durumumda olup, evlere temizliğe giden gündelikçi kadınlar için bir düzenleme yapılmadığı için çaresizdim. Bu şartlardan dolayı eve dönmek ve şiddete boyun eğmek zorunda kaldım.

 

Yasa yok, bir şey yapamayız

Zamanında Sosyal Sigortalar Dairesi’ne gidip;‘Ev temizliğine gidiyorum ve işimle ilgili yasal süreçlerin başlatılmasını istiyorum’ diyerek görüşme yaptım. Fakat bana kendi sigortamı yatıramayacağımı, çalışma iznim olmadığından öyle bir hakkım olmadığı ve hatta eşimden kaynaklı çalışma iznine bağlı çalışmamın da yasal olmadığı söylendi. Bunun üzerine bu şekilde çalışan birçok kadın olduğunu ve bu kadınların durumunun ne olacağını sordum. Cevap olarak ‘Yasa yok, biz bir şey yapamayız. Oturma izni altında çalışmak yasak’ dendi. Anlaşıldığı üzere benimle aynı durumda olan birçok emekçi kadının varlığı yok sayılıyordu. Evi geçindirmekte, çocuklarıma bakmakta yarattığım ekonomik katkı büyük olduğu halde, sanki bir değeri yok gibiydi.
Sonuç olarak birçok insan günübirlik, haftalık gibi farklı sıklıklarda temizlik hizmeti alıyor. Bu bilinen bir ihtiyaç. Fakat varlığı kabul edilen bu ihtiyacı karşılayan emekçi kadınlar için bir yasa düzenlemesi yapmaya ihtiyaç duyulmuyor. Hiçbir iş güvenliğimiz yok. Emeğimizin karşılığını almada bir sıkıntı yaşasak, gidebileceğimiz bir merci yok. Sağlığıma bir şey olduğunda, Allah korusun pencereyi temizlerken düşsem sigortam yok, hiçbir yasal hakkım yok.

 

Ölüm riski var

İnsan ev temizliği yaparken fiziksel ve psikolojik olarak gerçekten çok yıpranıyor. Fiziksel olarak zaten güç isteyen ve bir süreden sonra yapılamayacak bir iş. Çalışırken, zaman içinde; kireçlenme, kas ağrıları, bel ağrıları, fıtık gibi rahatsızlar yaşayabiliyor ve artık temizlik işi yapamayacak hale geliyorsunuz. Ve bu yıpranmayla beraber iş hayatınız bitiyor. Anlaşılacağı üzere yıpranma payı yüksek ve aynı zamanda ölüm riski olan bir iş yapıyorum (özellikle pencere silerken).
Psikolojik olarak da ayrıca yıpratan bir iş. Çünkü genel olarak insanların aşağı gördüğü, küçümseyici davranışlarda bulunduğu bir iş. Bazıları evini temizlettiği kişiden iğreniyor. Hatta temizliğe gittiğim bir kadın vardı, temizlikçi kadınlar için ayrı tabak, bardak, fincan tutuyordu yani kendi kullanmıyordu onları. Tiksiniyordu ve ben kendimi çok kötü hissediyordum, sanki hastalıklıymışım gibi. Bazen hoş olmayan tekliflerle de karşılaşıyordum. Hiç ummadığım kişiler bile zor şartlarda çalışmamı fırsata çevirip, yararlanabileceklerini düşünebiliyordu. Bu durumlarda kapıyı çarpıp gidiyordum.

 

Varlığım devlet tarafından görülsün

Ülkede bu şekilde gündelikçi olarak çalışan kadınların varlığı kabul edilip, bunlara yönelik yasa hazırlanmalı. Devlet tarafından emeğimin yok sayılmamasını, görülmesini istiyorum. Bu işin birçok riski var ama aksi bir durum oluştuğunda yapabileceğimiz bir şey yok. Kendi sigortamızı yatırmamıza imkan sağlanmalı, bu konuda çalışma yapılmalı.
Benim durumumda olanlar temizlik şirketlerine yönlendiriliyorlar ama şartlar ve koşullar o kadar zor ki… Yıpranma payı yüksek ve ölüm riski olan bu iş için gereken ekonomik karşılık veriliyor mu? Maalesef cevabı hayır. Bu yıpratıcı işin karşılığı olan ücret ödenmiyor. Hatta deneme süresi adı altında 2-3 ay çalıştırıp, sigorta yatırmayıp, deneme süreci bitince de işten çıkartıp, aynı sistemle çalıştırmaya devam edenler bile oluyor.
  

Artık çalışamıyorum

Hiçbir yasal hakkım (sigorta, emeklilik) olmadan senelerim gitti. Ve bu süreçte fiziksel olarak bedenim ve psikolojim çok yıprandı. Şu anda bel ağrısı, boyunda düzleşme, kas ağrısı gibi birçok ağrım var. İlaçlarla ayakta duruyorum ki yaşım çok yok. Artık çalışamıyorum ve eşime bağlı yaşamak zorundayım. Para kazanırken evde az da olsa söz hakkım oluyordu. Şimdi ise hiçbir değerim, söz hakkım yok ve eşim tarafından daha fazla psikolojik şiddet görmeye başladım.
İyisiyle, kötüsüyle geçen 20 senelik çalışma hayatımda eğer sosyal haklarım olmuş olsaydı ne eşime boyun eğerdim, ne de 3 çocuk doğurmak zorunda kalırdım. Ya da devlet benim gibi mesleği olmayan kadınlar için eğitimler düzenlese, bizleri meslek sahibi yaparak ekonomiye katkı sağlamamızı sağlayacak imkanlar sağlasa, şimdi hayatım çok daha farklı olurdu”.

 

**

 

ÖNERİ KUTUSU

‘Vatandaş olmayan kadınların çıkmazı’

Av. Cansu Nazlı, şiddete uğrayan bir kimsenin vatandaş olsun yahut olmasın, polise başvurarak şiddet uygulayan aleyhinde şikayette bulunması mümkündür. Ancak pratikte karşılaşılacak sorunlar çoğu kez, bu olayda olduğu gibi, vatandaş olmayan kadınları çıkmaza sokmaktadır.
Kişiler çalışma izni ile çalıştığı durumda, patronu tarafından şiddete uğradığı zaman bu konuda polise şikayetçi olduğu takdirde işinden kovulacağı, dolayısıyla çalışma izninden de olacağı korkusuyla polise gitmekten çekinmektedir.
Benzer bir durum, olayda anlatıldığı gibi, eşinin çalışma izni ile oturma izni sahibi olan kadınlar için de geçerlidir. Kadın eşi tarafından şiddete uğradığı yönünde şikayette bulunması halinde eşine açılacak bir ceza davasında mahkûmiyet edilmesi, eşin sınırdışı edilmesi yanında kadının oturma iznini kaybetmesine de neden olacaktır. Bu sebeple vatandaş olmayan pek çok kadın mevcut düzeni bozulmaması için şiddet gördüğü evliliğe devam etmek durumunda kalabiliyor.
Bu durumda vatandaş olmasa dahi kadınların kendilerine şiddet uygulayan eş aleyhinde koruma emri çıkarılması için Aile Mahkemesi’ne başvurması da mümkündür. Aile Mahkemesi’nden alınan koruma emri, cezai bir hüküm olmadığından geçici bir süre de olsa, şiddet uygulayan kimsenin kadından uzak durması sağlanabilir.
Ancak burada, olayda anlatıldığı gibi sosyal bir sorun söz konusudur. Göçmen kadınların yaşadığı bu özel mağduriyetin giderilebilmesi için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Muhaceret Dairesi’nin bağlı olduğu İçişleri Bakanlığı’nın bu konuda önlemler öngören düzenlemelerde bulunması elzemdir. Zira çalışma veya oturma iznini kaybetme tehdidi, göçmen kadınların uğradığı ayrımcılık ve şiddetten kurtulmak için adım atmalarını hukuksal olarak değilse bile sosyal ve ekonomik olarak engelleyecek mahiyettedir”.

‘Varlığım devlet tarafından görülsün’
+ -

Yorumlar kapalı.