Nazım Beratlı
  1. Haberler
  2. Yazarlar
  3. Yüzüncu yılda

Yüzüncu yılda



Genç bir asistanken, bir gün Ankara’da ilk meclisin kapısının önünden geçiyordum. Şeytan dürttü, içeri girdim…  O günden beri, Mustafa Kemal hayranıyım. Ama hangi Mustafa Kemal?

O marangoz rendesi bile görmemiş kürsüde, o konuşmaları yapacak aklın sahibi! O yırtık yer halılı küçücük odada, o tahta iskemlede, filintası yanındaki duvara dayalı,  eski yazı masasının başında o büyük kararları veren Mustafa Kemal! Şimdi o odayı bir başçavuşa verseniz beğenmez, içeri adımını atmaz!

Ben, Mustafa Kemal’e hayranım evet…

Ankara’daki karargâhta, çaya şeker de  katabilmek için, Sivas’ta Halil Paşa’dan şahsen beş bin lira borç alan ve sonra santimine kadar şahsen ödeyen Mustafa Kemal’e, ben hayranım…

Öğrenciliğinde tatil günleri ziyarete gittiği, Ali Fuat’ın Kuzguncuk’taki evindeki dadıya, karşıdaki Dolmabahçe Sarayı’nı gösterip gösterip; “İyi bak, orayı en sonunda ben müze yapacam!” deyip deyip, zavallı dadının bir ömür boyu evde “Vallahi de yaptı, billahi de yaptı” demesine neden olan Mustafa Kemal’e… Sıra arkadaşı Ali Fuat’ın hatıralarında anlattığı gibi, daha orta okulda birgün imparatorluğun akibeti ile ilgili bir kompozisyon yazması istendiğinde, “Çağ imparatorluk devri değildir. Bu imparatorluğu dağıtıp, bir ulus devlet kurmalıyız” yazıp, az kalsın askeri okuldan tardedilecek olan, o Selânikli çocuğa hayranım ben…

O gün, iyi ki o meclisin merdivenlerindeki birkaç basamağı, üşenmeyip tırmanmışım… O halde o kararları veren adama hayran oldum, sonradan hakkında ne yazıldı ise okudum çünkü…

İstanbul’daki sevgilisi Corinne Hanım’a, Çanakkale cephesinden yazdığı, mektupta, “Corinne, bu savaşta ölürsem, beni unutma” diyen erkek adama…

Sofya’da aşkının dillere destan olduğu sevgilisi Miti Koraçeva’nın, onun ölümünden yıllar sonra, kendisinin öleceği günün sabahında, kız kardeşine “ Svetlena, dün gece rüyamda Kemal’i gördüm” dedirtebilen o adama, ben hayranım… Kırk yıl adını anmaya utanmış oysa!

Başkumandanlık Meydan Savaşı’nın akşamı, savaş meydanını gezerken, yerde yatan Yunan askeri ölülerine bakıp, “Zavallı yavrucaklar… Sizi buraya kim gönderdi? Analarınıza bunun hesabını kim verecek?” diyebilen o generale, ben hayranım …

Kendinden başka çok az kişinin inandığı, Afyon’un güneyinden kuzeye doğru taarruz ederek İzmir’i almak plânını uygulayıp, daha ilk darbede kendinden güçlü Yunan ordusunu dörde bölünce, kendinden yaşlı ve daha yüksek rütbeli, üstelik Harp Akademisinde de öğretmeni, Yakup Şevki Paşa’ya: “Sen bu millete Allahın bir lütfusun, emrini son kez dinlemeyecem, ver elini öpeyim” dedirten o strateji uzmanına, ben hayranım! Sakarya’da, elindeki en yüksek ve en stratejik tepeyi kaybedince, gene çok daha güçlü Yunan ordusu karşısında, “ Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. Asker tepede de savaşır, derenin içinde de savaşır, her yerde savaşır” emrini yayınlayarak, bir tek emirle koca bir savaşı kazanan generale, hayranım… Atina’daki karargâha, “Düşman bizim bilmediğimiz bir taktikle dövüşüyor, ordumuz belki Ankara’ya girer ama o saate kadar iskeleti kalır! İzin verin biz geri çekiliyoruz…” diye rapor yazdıran, “ Mustafa Kemal, çarıklı ordusu ile bizi yendi!” dedirten o paşaya, hayranım…

Başkuımandanlık Savaşı gecesi, çadırına getirilen esir düşmüş General Trikupis’e kahve söyleyip, teselli ederken, sormuş:

  • Neden teslim oldunuz general?
  • Piyademiz dağıldı, topçumuzu ezdiniz… Sonunda bir de baktım ki akşam güneşinde piyadenizin süngüleri parlıyor… Siz neredeydiniz paşam?
  • O süngülerin arasında… Ben komuta ediyordum…

Trikupis ölene kadar her 29 Ekimde Atina büyükelçiliğine gitti, resmi karşısında selam durdu…

Ben bu adama hayranım…

İzmir’e girer girmez, zamanın en ünlü oteli Kramer Palas’a gidip, garsondan bir duble rakı isteyen, tahta bir masayı pencere kenarına atıp, bir tutam beyaz leblebi ile rakısını içerken, garsona:

  • Kral Konstantin İzmir’e geldiğinde, otelinize gelmiş miydi?
  • Evet paşam…
  • Peki böyle pencere kenarına oturup, körfeze bakarak bir tutam beyaz leblebi ile bir yudum rakı da içmiş miydi?
  • Hayır paşam…
  • Peki keşke sorsaydınız, İzmir Körfezi’ne bakarak, bir yudum rakı içmenin zevkini bilmeyen adam, İzmir’i alıp da ne yapacakmış?” Diyen o adama, ben hayranım…

Muş’ta Rus ordusu önünde geri çekilirken, öncüyü, yancıları ve ana kuvvetleri gönderdikten sonra, “Peki ardcı hangi birlik olacak paşam?” diye soran yaverine:

– “Ardcı karargâhtır Cevat… Biziz… Komutan önden çekilirse, askeri kim toparlayacak yolda? Biz arkadan, vuruşa vuruşa gideriz…” diyen komutana hayranım ben…

İsmet paşa’nın bir yerlerde anlattığı gibi, 1924 Anayasası’nı yazarken, bir gece Çankaya’daki odasının penceresindeki perde, rüzgârla sallanınca, tabancasını çeken ve balkona yürüyen o erkek adama hayranım…

Çanakkale’de kendi birliklerinin öldürdüğü ANZAK askerlerinin mezarları başında:

“ Avustralyalı, Yeni Zelanda’lı anneler… Çocuklarınız çok uzak diyarlardan gelip, buralarda öldüler… Sonsuza kadar burada, bizim olan topraklarda, bizim ölülerimizle, kucak kucağa yatacaklar. Huzur içinde! Çünkü onlar artık, bizim de çocuklarımızdırlar…” diyebildiği için Sydney’e heykeli dikilen o generale hayranlık duyuyorum ben…

Dünya tarihindeki en büyük birkaç ustasından biri olduğu halde, “Savaş bağımsızlık için değilse, bir cinayettir…” diyen o kumandana, hayranım…

Aleyhine yazılmış olan Armostrong’un Bozkurt isimli kitabının Türkiye’te girişini yasaklatınca hükümet, özel olarak getirtip, okuttuktan sonra, “ Eee ne var? İçkici, demiş; çapkın demiş… Bir daha yazacağında gelsin de bilmediği ayrıntıları da ben anlatayım kendisine…” diyebilen, o entelektüel generale hayranım…

Sağa sola, hayatta yapmadığı saldırganlık abidesi heykellerini dikeceğinize, varsa bizim bilmediğimiz başka üstün vasıfları, onları anlatsanız ya!

Talât Paşa’nın kendisinden “Bizim deli” diye bahsettiğini kendi anlatıyor örneğin! Onu anlatın… Yakup Cemil’in Enver’i vurup, onu başkomutan yapmaya kalktığı için kurşuna dizildiğini neden anlatmıyorsunuz meselâ?

Fikriye’ye olan aşkını? Neden gizli ayıp bir şey gibi utangaçlıkla gizliyorsunuz? Neyzen Tevfik’le rakı içme yarışmasına girdiğini… Neyzen dedik, aklıma geldi! Hadi bir anekdot ile bitireyim de yazı hüzünlü kalmasın:

Neyzen Tevfik, Yenicamii’nin avlusunda, köpeklere sarılır, onlarla uyurmuş. Bir gece Atatürk demiş ki;

  • “Çağırın şunu da hem ney çalsın, sohbet edelim, hem de içelim…”

Polis bunu köpeklerin koynundan alıp, Florya köşkünde, cumhurbaşkanının sofrasına oturtmuş. Birkaç tek atmışlar. Atatürk buna sormuş:

  • Zaman nasıl da değişti Neyzen, görüyor musun?

Neyzen deli bir herif:

  • Ne değişti paşa? Demiş. Hamam ayni, tellâklar değişti…

Atatürk çok sinirlenmiş:

  • Defollll… diye, bağırmış gözüm seni görmesin…

Neyzen korkusundan bir fırlamış, bir koşuda ta Yenicami’ye gelip, köpeklerin koynuna girmiş, uyuyacak ama titremekden uyuyamıyor. Öte yandan da Atatürk Florya’da sinirden kıvranıyor:

  • Gidin bu herifi getirin tekrar, demiş… Neyzen gene mevcutlu olarak, karşısına getirilince:
  • Hiç mi bir şey değişmedi be? Demiş… Neyzen, korkudan tir tir titriyor:
  • Değişti paşam, demiş… Eskiden sormadan asarlardı, şimdi zat-ı devletlileru, önce sorup, sonra asıyorsunuz…

Atatürk’ü almış bir gülme… Bütün siniri geçmiş:

  • Otur ulan karşıma, sabaha kadar hem çal, hem içelim…demiş…

Ha, ben bu adama hayranım! Sizin hayran olduğunuz hangisi, heykelciler?

 

 

Yüzüncu yılda
+ -

Yorumlar kapalı.