Öfke, toplumda itibarını en erken kaybeden duygulardan biridir. Henüz adını ağzımıza almadan, sanki ortalığa bir tehlike saçacakmış gibi tedirgin oluruz. Kırılganlık makbuldür, hüzün romantize edilir, ama öfke hep sorun olarak kalır. Oysa belki de öfke, uzun süredir bastırılmış değerlerimizin mesajıdır.
Bir ahlaki sınır aşılmıştır, bir değer ihlal edilmiştir ya da içsel bir engellenme yaşanıyordur. Öfke bu anlamda bir saldırı değil, bir uyarıdır. “Burada benim için önemli bir şey var” diyen bir iç alarmdır. Ne var ki biz bu alarmın mesajını anlamak yerine ya kabloyu keseriz, ya da yangın çıkarıp geçmesini bekleriz.
Çoğumuz öfkeyle iki uç arasında gidip geliriz: Ya bastırırız ya patlatırız. Bastırılan öfke sessizdir ama içten içe yakar; pasif agresif davranışlara, kendine yönelmiş kızgınlığa ya da ilişkilerde görünmez mesafelere dönüşür. Patlatılan öfke ise kısa bir rahatlama sağlar ama arkasından utanç ve suçluluk getirir. Döngü tam da burada başlar. Sorun öfke değildir; ona yer açmayı bilmemektir.
Öfke yalnızca zihinsel bir mesele değildir. Bedende birikir, kaslarda tutulur, nefeste sıkışır. Bu yüzden öfkeyi sadece zihinle susturmak işe yaramaz. Yazmak, ses çıkarmak, bağırmak, yastığa vurmak ya da bedensel olarak dışa vurmak öfkenin işlenmesinin en sağlıklı yolları arasındadır. Çünkü bu güçlü enerji içeride tutuldukça büyür, dışarı çıktıkça çözülür. Ancak birine yöneltilen öfke sağlıklı değil, işlenmemiş öfkedir; öfke birine yöneltilmediğinde işlenmeye başlar.
Öfke mantıkla işlenmediği gibi, zamanı da kendine göredir. Trafikte, bir bakışta ya da bir cümlede aniden yükselen öfkenin çoğu zaman bugünkü olayla ilgisi yoktur. Beden, geçmişte yarım kalmış bir sahneyi tamamlamaya çalışır. Travma dediğimiz şey de tam olarak budur: Şimdiki zamanda değil, eski bir anın içinde tepki vermek.
Bu nedenle depresyonla çalışan birçok terapist şunu bilmelidir: Bir kişinin depresyondan çıkmasının en hızlı yollarından biri, kendi öfkesine yeniden erişebilmesidir. Çünkü depresyon çoğu zaman işlenmesine izin verilmemiş öfkenin donmuş halidir. Kişi öfkelenmeye kendine izin verdiğinde, enerji yeniden hareket etmeye başlar.
Öfkeyi bu kadar korkutucu kılan bir diğer şey, onun bizi ele geçireceği inancıdır. Sanki bir kez kapıyı açarsak bir daha kapanmayacakmış gibi. Oysa öfke de diğer duygular gibi gelir ve geçer, ama onu yargıladığımızda kalıcılaşır. Kendinize sorun; “Öfkemi bastırmadan ama kimseye zarar vermeden yaşayabilmek için neye ihtiyacım var?”. Cevap basit ama zordur: Bu duyguyla güvenli bir ilişki kurmaya. Çünkü gerçek güç, öfkeyi yok etmekte değil, onun içinden geçebilme cesaretindedir.
Öfkelendiğimizde karşı tarafa yönelmek zorunda değiliz. Bazen yapılabilecek en olgun şey, “Şu an çok öfkeliyim ve kısa bir mesafeye ihtiyacım var” diyerek alan istemektir. Bu uzaklaşma kaçmak değil, düzenlemektir. İnsan öfkesini işlemeyi öğrendiğinde; kararsızlığın yerini dürüstlük, pasifliğin yerini netlik, duygusal donukluğun yerini coşku ve yaratıcılık almaya başlar. Belki de bu yüzden öfke bu kadar rahatsız edicidir: Bizi başkalarına değil, kendimize yaklaştırır. Ve insanın en zor baktığı yer, çoğu zaman tam da orasıdır.
Burcu Kuter
Diğer Yazıları
Köşe Yazarı







Yorumlar kapalı.