ABD ve İran, ticari trafiğin sözleşme altına alınması ve Washington’ın korumalı geçiş için kendi fiyatını belirlemesiyle Hürmüz Boğazı üzerinde rekabet halinde yetki iddiasında bulunuyor. Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ise planlanan denizaltı doğalgaz bağlantısı yoluyla ayrı bir doğalgaz rotası geliştiriyor.
ABD, İran’ın nakliye şartlarını reddetmesiyle Hürmüz’ün kontrolünü iddia ediyor
ABD Başkanı Donald Trump, Washington’ın İran gemilerine uyguladığı ablukayı yeniden başlatacağını, Hürmüz Boğazı’nı açık tutacağını ve boğazdan geçen yabancı kargonun %20’sine eşit bir tazminat talep edeceğini söyledi.
Trump, ABD’nin ticari geçişi koruyacağını ve bunun maliyetinin tazmin edilmesi gerektiğini belirtti. İran, Washington’ın seyrüsefer şartlarını belirleme yetkisini reddetti ve boğazdan geçişi kontrol etme iddiasını sürdürdü.
Bu açıklama, pazar günkü kısa açıklamada belirtilen anlaşmazlığı değiştiriyor. İran, ticari gemilere yönelik yenilenen saldırıların ardından boğazı kapattığını ilan ederken, ABD de İran askeri ve kıyı hedeflerine yönelik saldırılarına yeniden başladı.
Washington daha önce İran’dan gemilerin her şeridi geçiş ücreti ödemeden kullanmasına izin vermesini talep etmişti. Trump’ın yeni önerisi, Amerika Birleşik Devletleri’ni kendi ödeme sisteminin arkasına yerleştiriyor, ancak herhangi bir tahsilat mekanizması, yasal dayanak veya uygulama prosedürü yayınlanmadı.
Ticari trafik baskı altında kalmaya devam ediyor. Gemiler boğazdan geçmeye devam ediyor, ancak yenilenen askeri çatışmalar, rekabet eden navigasyon talimatları ve müdahale tehdidi, her yolculuğun maliyetini ve riskini artırdı.
Türkiye, ithal ettiği petrol ve doğalgazın büyük bir kısmını Hürmüz Boğazı’ndan ziyade Rusya, Azerbaycan ve İran’dan gelen boru hatları aracılığıyla alıyor. Körfez trafiği daraldığında, daha yüksek ham petrol fiyatlarına, navlun ücretlerine ve sigorta primlerine maruz kalmaya devam ediyor.
Çatışma şimdi geçiş kurallarını kimin belirleyebileceği üzerine odaklanmış durumda. İran, kuzey kıyısındaki konumundan yetki iddiasında bulunurken, Washington, ABD askeri korumasının kendisine erişimi kontrol etme ve maliyeti karşılama hakkı verdiğini söylüyor.
Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti 101 kilometrelik doğalgaz boru hattını ilerletti
Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Türkiye’nin Akdeniz kıyılarını Kuzey Kıbrıs’a bağlayacak 101 kilometrelik çift yönlü doğalgaz boru hattı için bir mutabakat zaptı imzaladı.
Önerilen güzergah, Mersin ilindeki Anamur’dan Teknecik bölgesine kadar uzanacak ve yaklaşık 97 kilometre Akdeniz altından, dört kilometre de karadan geçecek.
Anlaşma, inşaat aşamasından ziyade planlama aşamasını başlatıyor. Kapasite, finansman, teknik tasarım ve teslimat takvimi henüz açıklanmadı.
Çift yönlü tasarım, KKTC enerji sistemini doğrudan Türkiye’nin doğalgaz şebekesine bağlayacak ve gerekli altyapı tamamlandığı takdirde doğalgaz her iki yönde de hareket etmesine olanak sağlayacak.
Proje, elektrik üretimini desteklemeyi ve Kıbrıs Türk tarafının ithal sıvı yakıtlara olan bağımlılığını azaltmayı amaçlıyor. Ayrıca, Türkiye ile KKTC arasında su boru hattı ile kurulan altyapı bağlantısını da derinleştirecek.
Planlanan güzergah, Türkiye ile KKTC arasında ilk doğrudan denizaltı doğalgaz bağlantısını oluşturacak ve Boğaziçi Haberlerinin mutabakat zaptıyla ilgili haberlerinde incelenen enerji ve altyapı ilişkisini genişletecek.
GKRY Dışişleri Bakanlığı, mutabakat zaptını, uluslararası alanda tanınan devletin egemenlik haklarını ihlal ettiği ve kuzeyi Türkiye ile daha da bütünleştirdiği gerekçesiyle reddetti. Türk ve Kıbrıs Türk yetkilileri projeyi enerji güvenliği ve ekonomik kalkınma girişimi olarak sundular.
Stratejik bakış açısı
Hürmüz ve Türkiye-KKTC doğalgaz boru hattı, enerji güvenliği sorununun farklı aşamalarında yer alıyor. Körfez’de, gemilerin hareket edip edemeyeceğini, hangi rotaları izleyeceklerini ve ne kadar ödemeleri gerekebileceğini askeri güç belirliyor.
Önerilen boru hattı, tartışmalı deniz geçişi yerine sabit altyapı üzerinden tedariki ele alıyor. İnşaat takvimi olmayan bir mutabakat zaptı olarak kalıyor, ancak planlanan rota, KKTC enerji sistemini Türkiye’nin gaz şebekesinin içine yerleştirecek.
İran, Körfez’de savaş yayılırken Hürmüz Boğazı’nı kapatıyor
İran İslam Devrim Muhafızları, ticari bir gemiye yapılan saldırının ardından Hürmüz Boğazı’nı ikinci bir duyuruya kadar kapalı ilan etti; bu sırada ABD, İran askeri ve kıyı hedeflerine karşı bir dizi saldırı daha başlattı.
İran daha sonra Bahreyn, Kuveyt, Katar, Umman ve Ürdün de dahil olmak üzere ABD askeri operasyonlarına ev sahipliği yapan veya destekleyen bölgesel devletlere füze ve insansız hava araçlarıyla ateş açtı. Saldırılar, İran ve Amerika Birleşik Devletleri merkezli çatışmayı daha geniş bir Körfez güvenlik krizine dönüştürdü.
Bu tırmanış, bir gün önce görüşülen diplomatik yolu sekteye uğrattı. Türkiye, İran ve Amerika Birleşik Devletleri’nin güvenli ticari geçiş konusunda hâlâ bir anlaşmaya varabileceğini söylerken, Umman, Fransa ve Birleşik Krallık da boğazdan geçişle ilgili ayrı girişimlerde bulunuyordu.
Bu temaslar, askeri operasyonlar yeniden başlamadan önce üzerinde anlaşmaya varılmış kurallar ortaya koymadı. İran, gemilerin kendi kuvvetleri tarafından verilen rotalara ve talimatlara uyması gerektiğini söylüyor. Washington ise gemilerin, Umman’a daha yakın rotalar da dahil olmak üzere uluslararası su yolunu kullanma hakkını koruduğunu savunuyor.
Türkiye, petrol ve doğalgazının büyük bir kısmını Hürmüz Boğazı’ndan ziyade Rusya, Azerbaycan ve İran’dan gelen boru hatları aracılığıyla alıyor. Boğazdan geçiş kısıtlı kalırsa, Türkiye daha yüksek küresel enerji fiyatlarına, nakliye ücretlerine ve sigorta primlerine maruz kalmaya devam edecek.
Kriz ayrıca Türkiye’nin bölgesel bir enerji merkezi olma hedefine de baskı uyguluyor. Daha önceki Bosphorus News haberlerinde, BOTAŞ-Bulgargaz doğalgaz anlaşmasının askıya alınmasının bu stratejinin ticari temelleri konusunda nasıl sorular ortaya çıkardığı incelenmişti.
Yorumlar kapalı.