Gıdalarda ve yemlerde oluşan, aspergillusflavus veya aspergillusparasiticus küflerinin meydana getirdiği toksik maddeler, aflatoksin adını alıyor. Küfün adıyla, zehir anlamına gelen toksin kelimelerinin birleşiminden oluşan aflatoksin kelimesi, hem gıda güvenliği belgelerinde hem de tarım ve hayvancılık dökümanlarında sıklıkla karşımıza çıkıyor. Mikotoksinler arasında kategorize edilen aflatoksin, gıdalarda meydana gelir veya yemler aracılığıyla gıdalara geçerek insan sağlığı için olumsuz etki oluşturur
Aflatoksin çeşitleri
Dört çeşit aflatoksinden bahsediliyor. B1, B2, G1 ve G2 çeşitleri bulunuyor ancak toksik etki gösterenlerin yalnızca B1 ve G1 olduğu bilinmektedir. Ayrıca süt ürünlerine M1 ve M2 formunda aflatoksinlere de rastlanır.
-Aflatoksin B1: Aflatoksin çeşitleri arasında, en yüksek toksik etkiye sahip olan çeşit B1 oluyor. Güçlü bir kanserojen olan B1, yer fıstığı, pamuk tohumu küspesi, mısır ve diğer tahıllarda bulunabilir. Bu nedenle çoğunlukla hayvan yemlerinde karşımıza çıkmaktadır. İnsanlarda görülen karaciğer kanserinde önemli rol üstlendiğine belirtilmektedir. Beslenme aracılığıyla insanlara ulaşan aflatoksin B1, temel gıdalarda bile görülebilir. Özellikle sıcak ve nemli ortamlarda varlık gösterir. Hayvan yemlerinde yüksek oranda AflatoksinB1 bulunması yavruları zehirleyebildiği gibi maddenin sütte geçmesine da neden olur.
-Aflatoksin G1: Laboratuvar ortamında, UV ışığı altında test edildiğinde yeşil floresan vermesiyle B1’den ayrışır. B toksinlerinden farklı olarak bileşenleri arasında lakton bulunan G1 türü toksinler, biyolojik aktiviteden daha nadiren sorumlu tutulur. Yani toksik olsa da aflatoksin zehirlenmelerinde daha nadiren G1 türüyle karşılaşılmaktadır.
Aflatoksin zehirlenmesi
Akut ve kronik toksisiteye neden gösterilen aflatoksinin en zehirleyici türü B1 olarak belirtilmiştir. Hayvanların birçoğu ve insanlar B1 temasından etkilenebilir. Duyarlılık genç hayvanlarda daha çok görülür. Ayrıca toksik etki, tüketim miktarına, beslenmeye, temas sıklığına, hayvanın cinsine, yaşına, cinsiyetine, genel sağlık durumuna bağlı olarak değişebilir. Aflatoksin zehirlenmesine en duyarlı hayvanlar, civcivler, piliçler ve ördek yavrularıdır. Arından hindi yavruları, sülün palazı, tavuk ve bıldırcınlar gelir. Domuzlar, sığır ve koyunlar, alabalıklar, köpekler de aflatoksine duyarlılık gösterir.
Aflatoksin belirtileri
Aflatoksine maruz kalmak hem insanlarda hem de hayvanlarda belli başlı belirtilere neden olur. Hafif seyredebilen semptomlar olduğu gibi bazı vakalarda ani ölüm gelişebilir.
Hayvanlarda Aflatoksin Belirtileri: Yüksek dozda akut aflatoksin zehirlenmesinin hayvanlarda görülen klinik bulguları şöyle sıralanıyor:
-İştahta azalma
-Kilo kaybı
-Nörolojik anomali
-Ağız salgısında sarılık
-Kasılmalar
-Ölüm
Ölen hayvanlara yapılan otopside, karaciğerin renginin açıldığı, ileri vakalarda tamamen renksiz hale geldiği, yağlandığı görülür. Ayrıca vücut boşluklarında sıvı birikir. Böbrek ve bağırsaklarda kanama oluşabilir.
İnsanlarda Aflatoksin Belirtileri: İnsanlarda yaşanan aflatoksin zehirlenmelerinde görülen belirtiler ise şöyledir:
-Ayaklarda ödem ve şişkinlik
-Karın ağrısı
-Şişkinlik
-Kusma
-Karaciğerde büyüme
-Akciğerde ödem
-Kalp yetmezliği
-Karaciğerde nekroz ve yağlanma
-Hipoglisemi
-Ölüm
Dünyada görülen vakarın birçoğu tedavi edilerek normal yaşamına geri döner. Ölümün yoğun temas halinde ve nadiren yaşandığını belirtilmiştir.
Uzun süreli, düşük dozlarda temas ise kronik etki oluşturur. Kronik durumda, karkasın sarardığı, karaciğerde siroz oluşturduğu, karaciğer kanseri meydana geldiği belirtilmiştir. İnsanlarda da karaciğer kanseri oluşumunun aflatoksin ile ilişkili olduğu belirtilmiştir.
(Devam edecek)
Günlükler 16-12-23 “ZIRAAT” klasöründe







Yorumlar kapalı.