Etrafta çok duyuyorum; “Adamın bana borcu var ödemez, mahkemeye verdim, mahkeme da bir şey yapmaz, mahkeme da onlardan yana, adam ayrı mercedesde, karısı da ayrı mercedeste gezmeler tozmalar, havuzlu villada otururlar, yemeler içmeler gırla.”
Bu ve benzeri konuşmalar yapanlara birkaç soru soruyorum ve gerçek ortaya çıkıyor.
Bizim memlekette, birçoğumuz, bir şirketin ortağı veya şirketin direktörü veya şirketin idarecisi ile şirketin ayrı kişiler, ayrı varlıklar olduğunu bilmiyoruz.
1974 Barış Harekâtı’ndan sonra, özellikle muhasebecilerin tavsiye ve önerileri ile piyasada iş yapmakta olan bir çok kişiye, limited şirketler kurduruldu. İş yapanlara neler denerek, limited şirket kurmaya razı ediliyorlardı? “Limited şirket kurmanız halinde, şahsi ve ailevi tüm giderlerinizi şirkete masraf olarak gösterebilir, kendinizi, karınızı, kızınızı, oğlunuzu şirkette çalışır gösterebilir ve böylelikle daha az verdi ödersiniz, hem de, işlerinizi şirket aracılığı ile yürütürsünüz ve şirket battığında, siz batmamış olursunuz, sadece şirket batmış olur.”
Bu tavsiye ve öneriler hakikatten işe yaradı ve ülkemizde belki de başka ülkelerle kıyas kabul edilemeyecek sayıda binlerce limited şirket kuruldu ve halen de kurulmaya devam etmektedir.
Binlerce limited şirket kuruldu ama kuranların hatırı sayılır bir kısmı, limited şirketin ne olduğunu bilmiyorlar. Birçok şirketin ortağı, direktörü ve sekreteri, bir limited şirketin nasıl sevk ve idare edileceğini, kararların nasıl alınabileceğini, şirketin hangi defterleri tutması gerektiğini dahi bilmiyorlar.
Muhasebeciler veya başkaları aracılığı ile şirket adına, fatura ve makbuz defterleri bastırılıp, şirketlere gönderiliyor, şirket adına bankalarda cari hesaplar açılıyor, şirket adına çek hesapları açılıyor.
Birçok kişi, şahsen tanıdığı, Ahmet’in veya Mehmet’in veya Hasan’ın dükkanına gidiyor, Ahmet’ten veya Mehmet’ten veya Hasan’dan mal aldığını veya şahsen onlarla bir iş yaptığını zannediyor ancak gerçek durum bu olmuyor. Meğer Ahmet, Mehmet veya Hasan zannettiği kişi, limited şirket imiş. Yapılan alışverişlerle, işlerle veya sözleşmelerle ilgili faturalar, makbuzlar şirketin faturaları veya makbuzları olduğu veya yapılan sözleşmelerin altına atılan imzalar şirket adına atıldığı halde, bunun farkına varılmıyor.
Bunların yanı sıra, mal ve hizmet satan birçok kişi veya şirket, sattığı malı veya hizmeti kime sattığını bilmiyor, satın alanın adını nasıl biliyorsa faturaya o ismi yazıyor.
Bir başka gerçek, şirket adına hizmet veya mal satan birçok iş sahibi de aslında şirket adına bu işleri yaptığının farkında değildir. Şirketin faturasını kesiyor, makbuzunu veriyor, imzayı şirket adına atıyor ancak, bu işleri şahsen kendi adına yaptığını zannediyor.
Satılan hizmetlerin ve malların karşılıkları ödendiği müddetçe ve karşılıkları ödenen mallar teslim edildiği ve hizmetler de verildiği müddetçe, yukarıdaki keşmekeşliklerin bir önemi olmuyor. Hasan olmamış da Hasan limited olmuş, Mehmet olmamış da Mehmet limited olmuş, bu durum fark edilmiyor.
Ne zaman fark ediliyor? Satılan mal bozuk çıkınca, taahhüt edilen hizmet verilmeyince, satılan malın ve verilen hizmetin karşılığı ödenmeyince ortaya çıkıyor. Bunlar ortaya çıkınca, dava açmak için bir avukata gidiyorsunuz. “Ahmet’e dükkanı kiraladık, kiraları ödemiyor.” Avukat kira sözleşmesine bakıyor, Ahmet kiracı değil, kiracı, bilmem ne limited. Bilmem ne limited de batak. Avukat, mal sahibine ne kadar da, kiracının Ahmet olmadığını anlatmaya çalışsa, mal sahibini ikna edemez. Avukat bilmem ne limited aleyhine kira davası açıyor, hüküm alıyor ancak, bilmem ne limited’den kiraları tahsil edemiyor. Mal sahibi de, Ahmet, mercedeste gezer da, mahkeme de bir şey yapamaz diye söylenip duruyor. Bu haftalık bu konu ile ilgili bu kadar yazıyorum. Gelecek hafta bu konuya devam edeceğim.
Yorumlar kapalı.