Nazım Beratlı
  1. Haberler
  2. Yazarlar
  3. Biz Kıbrıslı Türkler- 6

Biz Kıbrıslı Türkler- 6



B-İkinci Dalga:
Öyle anlaşılıyor ki, XVl. yy sonlarından itibaren, yüz yıl süreyle Kıbrıs'a düzenli olarak büyük miktarda
göçmen gönderilmesi, devam etmemiştir. XVII. yy sonunda, Karlofça Antlaşması'nın ilk defa toprak kaybı ile
sonuçlanması, Osmanlı'yı tarımsal üretimi artırma önlemleri almaya itmiş, bu da göçebelerin iskân ile
sağlanmaya çalışılmıştır. (Bu amaçla Kıbrıs'ın da ilk akla gelen yerlerden olmasına bakılırsa, adanın o güne
kadar tam anlamı ile verimliliği sağlayacak oranda iskân edilemediği anlaşılmaktadır.)
Ünlü Rakkâ İskânı ile birlikte, Kıbrıs'a doğrudan doğruya da, ayrıca Yörük İskân edildiği anlaşılmaktadır. Bu
dönemle ilgili olarak, “Yörüklerin asıl vatanları olan İç İl sancağında iskân edilmeleri, şekavetle meşgul
olanların, Kıbrıs adasına sürgün edilip, kalebent edilmelerine dair”, “Yörüklerin Kıbrıs’a sürgün edildiklerine
dair” sayısız ferman bulunmaktadır.
XVlI. yy, Kıbrıs'a yoğun bir Türkmen/Yörük sürgününün yaşandığı yüzyıldır. 1702 yılında, Niğde, Bor,
Ürgüp, Ereğli, Güngördü, Delili ve Kırıntılı'da yaşayan kimi Yörük obaları, Rakkâ'ya sürgün edilip de orada
yaşamayı reddedince, gemilere bindirilip, Kıbrıs'a gönderilirler. Bunların hangi obalar olduklarını, bilemiyoruz.
Gemilere, Ayaş'tan bindirilmişler.
1713'te yeni bir dalga adaya çıkar: Şamlu, Karahacılı, Eski-yörük, Gediklü, Toslaklı, Kiselioğlu (Ketişoğlu
diye anan kaynaklar da var), Patralı, Cerid, Saçıkara, Sendil, ve Solaklı obalarından oluşan bu insanlar, yine
Rakkâ'dan kaçıp gelmiş oymakların, ele geçirilebilen üyeleridirler. Toplam, 2468 hanenin göçürülmesi planlanır.
1727'de bilinen son önemli dalga gelir. Bu kez, Şeyhlü, Hardal, Paşmaklı, Yazılu, Hacıisalı, Tataroğlu
(Orhonlu'ya göre, Tırtıloğlu), Kaçar (bazı kaynaklara göre Kaçar Halil) ve Horzum oymak ve obalarından, yeni
Rakkâ kaçkınları.
Bunlardan, gemi reislerini öldürüp, gerisin geri Anadolu'ya çıkanlar, Şeyhlü ve Kiselioğlu yörükleridir.
Sürgün, 1741'e kadar sürer.
Elbette bütün bunlara daha 1570'li yıllarda, isyan ettiği için aday sürülen “Bozdoğan Taifesi'nden, Köseli
aşiretine bağlı Ramazan nam kimesne ile başına topladığı kırk-elli haneyi” de eklemezsek, Yörük Sürgünü
bahsimiz, eksik kalır.
Görüldüğü üzere, Kıbrıs'a sürülen insanların genel özelliği, Anadolu'da hüküm sürmekte ya da sürememekte
olan egemen Osmanlı kültürü ile hiçbir biçimde uyum ve uzlaşma sağlayamamış olmasıdır. İlk dalgayı ele
alırsak, Karaman yöresinin nüfus yapısının özelliklerini, ele almış olmakla birlikte, sürgünden sadece bir asır
önce, Fatih'in sadrazamı Rum Mehmet Paşa’'nın bu bölgede katliam yaptıktan sonra, “Hünkârın geçen sene
Mora'da yaptığının intikamını aldım.” dediğini, bu bölge insanının, onun ardından Cem Sultan'ın peşine
takılarak, bir kez daha, Yavuz'un İran seferi esnasında, bir daha; Kanunî döneminde Şehzade Bayezid'i
destekledikleri için tekrardan kırıma uğramış bir bölge olduğunu, en son da atalarımız adaya geldikten sonra,
Kuyucu Murat Paşa marifetiyle, kuyulara doldurulanlar arasında bulunduklarını, tekrarlayalım.
Dolayısıyla, ilk dalga da dahil olmak üzere adaya sürülenler, Osmanlı toplum düzenine başkaldırmış, başka bir
kültürü, yoğun olarak Asya'dan taşıdıkları göçebe kültürünü sürdüren insanlardı dendiği zaman, öyle görülüyor
ki buna karşı çıkmak, çok da kolay değildir.
Bugün, Kıbrıslı Türk Kültürü ile diğer Türk Kültürleri arasındaki görece farkları gizlemeye ya da abartmaya
çalışmadan önce, bu gerçeğin teslim edilmesi gereklidir.
Atalarımız, Osmanlı toplum düzeni için fazla Türk olduklarından dolayı, adaya sürülmüşlerdir.
C- Kıbrıslı Türkler'in ataları adada nerelere yerleştirildiler?
Göçürülme ve iskân fiilinin görülen nedeninin, boş ve işlenmeyen toprakların mamur hale getirilip işlenmesi
ve katma değer yaratılması olduğunu bilince, bu insanların, Kıbrıs'ta boş kalmış olan topraklara
yerleştirildiklerini de anlamak, çok zor olmaz. Adanın fethini takiben nerelerin boş kalmış olabileceği sorusu ise,
çok kolay yanıtlanabilecek bir sorudur: Anadolu'dan göçürülen Türkmen kökenli reayanın iskân edildiği
bölgelerin, sahipleri tarafından terk edilen eski Lâtin toprak ile kraliyet ve manastır arazileri olduğu, ortadadır.
Gazioğlu, Mesarya'da ve Mezoto bölgesinde (Larnaka bölgesinde, Lâtin döneminde baronluk merkezi olan bir
köyden adını alan bölge) 76 köyün bütünü ile boşalmış olduğunu yazmaktadır. Anadolu'dan getirilen nüfus,
buralara iskân edildi.

Biz Kıbrıslı Türkler- 6
+ -

Yorumlar kapalı.