Mecliste iken bir gün kürsüde bu adanın bu gününün aksine, tarihteki zengin düşünce yapısından bahsediyordum. UBP sıralarından bir lâf atıldı:
“Onlar Rum”…
Bilgisi yok belli ki! Ama milletvekili!
Oysa bahsettiğim düşünür henüz Rum değildi, çünkü daha Bizans yok! Zaten Yunanistan’da bile adı Rum diye geçmez… Ama dedim ki:
“Ayasofya Katedrali ne kadar bizimse, Hirokitya da o kadar bizimdir… Yoksa sizin bu kafanız ile Rumlar haklı çıkar. Adanın yer altı onların, yer üstünün yarısını da biz ele geçirmişiz mi demek istiyorsun? Onlar yerli biz misafir?”
Kendine göre öneli bir milletvekili idi bu arkadaş ama belli Kıbrıs Tarihi bilmiyor…
Stoacılık’ın kurucusu
Antik çağın en önemli felsefe okullarından biri olan Stoacılık, düşüncesinin kurucusu Zenon, bir Kıbrıslı’dır. Kendisi, bugün Larnaca’nın bulunduğu yerde olan, Citium’da doğmuş, daha sonra Atina’da ünlenmiş; Sir Harry Luke’un deyimiyle, “yarı Grek, yarı Finikeli; adanın çok kültürlü yapısına uygun” birisidir. Zaten Atina’daki lâkabı da “Kıbrıs’tan gelmiş, Küçük Fenikeli’dir…”
Zenon, MÖ 336’da bugünkü Larnaka’da doğdu. Sonradan kurucusu olduğu düşünsel sistem, Hristiyanlığın doğuşuna kadar, bütün Orta – Doğu’da egemen oldu. Ama Zenon’un asıl meşhur olduğu yer, Roma’dır. Stoacılık’ın kelime anlamı, Zenon’un Atina’da oturduğu mahalleden gelir. Atina Çarşısı’nın kuzeyini işgal etmiş olan bu alandaki konutlar, Truva’dan kalma olduğu söylenen fresklerle kaplı olduğundan, mahalle uzaktan boyanmış gibi görünmekteydi. Stoa, boyalı demektir. Sir Harry Luke, Zenon’un felsefi okulunun bu denli etkili olmasının nedenini, kişiliği gibi düşüncesinin de doğu ile batının bir harmanı olmasıyla izah eder. Bu niteliğin ise doğduğu şehir ve büyüdüğü ülkenin de yapısı olmasına, dikkati çeker.
Luke, bir yazarın “büyük Kıbrıslılar tarihi, Zenon ile başlayıp biter” dediğini belirtip, bu görüşe katılmadığını ima eder. Fakat Zenon’un bütün zamanlar boyunca yaşamış en değerli Kıbrıslı olduğunu da belirtmeden geçemez. Zenon’un yaşamının büyük bölümünün ada dışında geçtiğini vurgulayan bir başka yazardan söz ederken de ondan sonra Kıbrıslı düşünürlerin hiçbirinin, adanın yerel (aslında mültikültürel) yapısından esinlenemediklerini kaydeder.
Stoacılık nedir?
Ana ilkeleri Zenon tarafından ortaya konmuş bulunan Stoacı felsefe, sonradan çağlar boyunca geliştirilmiştir. Bu bakımdan düşünce okulunun erken çağı, geç çağı, Roma’daki stoacılık ve Hristiyanlığa etkileri, ayrı ayrı ele alınıp işlenmesi gereken, kapsamlı konulardır. Ancak, bu çalışmanın sınırları içinde, Zenon’un düşüncesini izah etmeye kalkarsak, onun en temel ilkesinin, doğaya uygun davranmak olduğunu söyleyebiliriz. Zenon’a göre, gerçek maddedir. Maddenin en önemli örneği ise doğanın kendisidir. Bu bakımdan gerçeğe uygun olmak için, insan doğaya uyumlu olmalıdır. Bu en büyük bilgeliktir. Bilgelik ise mutluluğun ta kendisidir. Doğa, en doğruyu seçer, sabırla bekler, en ölçülü biçimde ve en adilane kurallarla bölüştürür. Mutlu ve erdemli olmak için, doğa gibi davranılmalı, doğruyu seçmeli, sabırla katlanmasını bilmeli, ölçülü olmalı ve adil bölüşülmelidir.
Hristiyanlığın doğuşunda savaşmak zorunda kaldığı felsefenin, stoacılık olduğunu kaydetmek, bu düşünce okulunun, ilk çağın başat felsefesi olduğunu göstermeye, yeter.
Stoacılar
Ünlü Stoacılar arasında, ilk çağın en büyük hekimi Seneca, (Büyük İskender’e “gölge etme, başka ihsan istemem” diyen) ünlü filozof Sinoplu Diojen, Epiktetos, Lıkyalı Kleantes ve Kilikyalı Khrysippos, İmparator Marcus Aurelius ve Romalı büyük hatip Çiçero sayılabilir.
Henüz bırakın altını, üstünü de bilmiyoruz ama okullara düzgün bir Kıbrıs Tarihi dersi koymayı da reddediyoruz, cehaletimizden…
Yorumlar kapalı.