Ödül Muhtaroğlu
  1. Haberler
  2. Yazarlar
  3. Teşviklerde verimlilik şart

Teşviklerde verimlilik şart



Geçtiğimiz perşembe akşamı, Cumhuriyetçi Türk Partisi’nin düzenlediği “Teşviklerin Ekonomik Verimliliği ve Önemi” başlıklı panele, DPÖ eski Müsteşarı sıfatıyla, konuşmacı olarak katıldım. Panelde, akademisyenler İsmet Esenyel ve Yenal Süreç de konuşmacı olarak yer aldı. Moderatörlüğü de, akademisyen Berkan Tokar yaptı.
Özellikle, belirtmek istiyorum ki, gerek konuşmacıların sunumları, gerekse de katılımcıların ilgisi ve soru cevaplarla, yaklaşık 3 saat süren, çok verimli bir panel gerçekleşti.
Bende, bugünkü yazımda, teşvikler konusundaki panelde yaptığım konuşmamın içeriği ile ilgili özet bilgiler paylaşacağım.
Ülkemizde 3 çeşit yatırım teşviği uygulanmaktadır. Bunlardan en geniş olanı Devlet Planlama Örgütü tarafından uygulanmakta olan yatırım teşvikleridir.
DPÖ’nün uyguladığı teşvik sisteminde, otel yapımı, imalat sanayi, tarımsal sanayi yatırımları ve özel hastane alanlarında yatırım teşvikleri ve teşvik belgesi verilmektedir.
Yabancı öğrencilerin, KKTC üniversitelerini yoğun şekilde tercih etmesi ile birlikte, DPÖ tarafından öğrenci yurtlarına teşvik desteği verilmiş ve öğrencilerin barınma sorunu ortadan kaldırılmıştır. Fakat yurt sayısı ve kapasitesi artınca, bu alandaki teşvik uygulamaları önce bölge olarak sınırlanmış, 2018 itibarıyla da tamamen sonlandırılmıştır.
DPÖ Teşvik Yasası ve Tüzüğü; makine teçhizat, demirbaş, mefruşat, iş araçları ve inşaat malzemelerini vergi muafiyet ve indirimleri ile teşviklendirilirken; ham maddeler, sarf malzemeler, salon araçlar ve ikinci el makine ve araçlar teşvik dışı tutulmuştur. Bu teşviklerle ilgili olarak herhangi bir parasal kredi verilmemektedir.
Diğer teşvik uygulaması olan Turizm Bakanlığı’nın uyguladığı yatırım teşviklerinde ise, teşvik belgesi alan turizm tesislerine elde edecekleri kazançlardan, DPÖ’den farklı olarak, 10 yıl gelir ve kurumlar vergisi muafiyeti verilmekte, KDV muafiyeti verilmemektedir.
Ülkemizde, kendi yasaları olan yüksek öğretim kurumları bulunmaktadır. Bunlar dışındaki Yüksek Öğretim Kurumlarına, Yüksek Öğretim Mali Düzenleme Yasası uygulanmaktadır. Bu yasadaki teşviklerin bazılarına burada değinmek istiyorum. KDV muafiyeti hariç, DPÖ teşvik yasasındaki tüm vergi, resim, harçlar, gümrük vergisi ve fon muafiyetlerinden ve indirimlerden yararlanmaktadırlar.
Bunların yanında, en önemlisi de, yüksek öğretim kurumlarının, oluşan karları süresiz olarak gelir ve kurumlar vergisinden muaf tutulmaktadır. Bu teşvikler sadece yatırıma değil, işletme dönemindeki ihtiyaçlara, işlemlere ve yabancı öğretim üyeleri için yapılan harcamalarda, çeşitli muafiyetler şeklinde de uygulanmaktadır. Ayrıca, bunlar dışında daha birçok teşvik desteği de, sağlanmaktadır.
Yazımın sonunda, ülkemizde uygulanan ve yukarda bahsettiğim, özellikle yatırım teşvikleri ile ilgili olarak, bahse konu bu teşviklerin daha verimli uygulanması için, bazı öneriler sunmak istiyorum.
Bakanlar Kurulu kararı ile İskele, Güzelyurt, Lefke  ilçeleri ve Geçitkale bölgesi kalkınmada öncelikli bölge ilan edilmiştir.
DPÖ teşvik sisteminde, kalkınmada öncelikli bölgelerdeki yatırım indirimi ( vergi muafiyeti) yüzde 200, diğer bölgelerde ise yüzde 100 oranında uygulanmaktadır. Bu oranlar, enflasyonun yüzde 100’lerde olduğu, 2000 yılında belirlendiği gerçeği ortada durmaktadır. Çok uzun  yıllardır, ortalama yüzde 10-20 düzeylerinde kayda geçen enflasyon ve buna bağlı şekillenen ekonomik göstergeler göz önünde bulundurulduğunda, bu oranların düşürülmesiyle, devletin vergi kaybının azalacağı çıkarımı yapılabilmektedir.
Öte yandan, Gelir Vergisi Yasası’ndaki Yatırım İndirimi oranları da, yüzde 50’den yüzde 20’ye düşürülmüştür. Teşvik yasasındaki yatırım indirimi oranları da, bu doğrultuda ve buna uygun olarak düşürülmelidir.
DPÖ Teşvik Yasasına göre, İthal edilecek makine ve teçhizat ile döşeme, demirbaş ve inşaat malzemelerinde şayet teşvikli yatırımlar söz konusu ise, gümrük ve fon muafiyeti ve Katma Değer Vergisi muafiyeti (KDV) oranı yüzde 0 (sıfır) uygulanmaktadır. Ancak, yerli üretimi destekleme maksadıyla yapılan düzenleme uyarınca, alüminyum, PVC, mobilya, ahşap ürünler, mermer, doğaltaş v.b içerikli malzemelerin ithal edilmesi durumunda, gümrük ve fon muafiyeti verilmemekte, KDV oranı da yüzde 0 olarak hesaplanmamakta ve KDV yasasındaki normal oran uygulanmaktadır. Ancak, bu ürünlerin yerli olanları kullanılırsa KDV muafiyeti uygulaması devam edecektir.
Özellikle, teşvikten yararlanacak tüm yatırımlarda, yerel ürün kullanımını ve yerel personel istihdamını destekleyecek adımlar atılmalı ve mevcut yasa ve tüzüklerde gerekli değişiklikler yapılmalıdır. Geçmişte, yerel ürün kullanımı için bazı tedbirler alınmış ve tüzük değişiklikleri yapılmıştır. Bunların çeşitlerinin çoğaltılması ve istihdam için de benzer değişiklikler yapılması şarttır. Ayrıca, yatırım teşviklerinde, Yüksek Öğretim ve Turizm Bakanlığı teşviklerinin dışında tutulan, yüzde 0 KDV uygulaması (KDV muafiyeti), DPÖ teşviklerinden de kaldırılmalıdır.
Yatırım teşviklerinin tek merkezden,  tek yasa altında ve DPÖ tarafından verilmesi, projelerin işleyiş ve kontrolüne fayda sağlamasının yanı sıra, teşviklerin daha etkin ve verimli kullanılmasına da yol açacaktır.
Tüm yatırım teşvikleri sürekli olmamalı,  süreç içerisinde ülke ihtiyaçları ve ekonomik konjonktür gözetilerek değişip, güncellenebilmelidir.
Kendi ayakları üzerinde duran ekonomi yaratma hedefinde, ülkedeki teşvikler hayati önemdedir. Bu teşviklerin ve vergi muafiyetlerinin doğru alanlarda kullanılması, ülkenin üretimini, kalkınmasını, ihracatını, istihdamını ve milli gelirini artırmaktadır. Bu bağlamda, teşviklerin yukarıda sunduğum veya sunulacak başka öneriler çerçevesinde, verimli bir hale getirilmesi elzemdir.

 

Teşviklerde verimlilik şart
+ -

Yorumlar kapalı.