Prof.Dr.Oğuz Karakartal
  1. Haberler
  2. Yazarlar
  3. “ORTHOGRAPHİAM”

“ORTHOGRAPHİAM”



Barok döneminin uluslararası üne sahip bir bestecisi; G. Frideic Handel
 

   Mart ve Nisan ayları, kültür ve sanat dünyasında, doğum veya ölüm tarihlerine göre üç büyük müzik insanın ruhlarının haklı fırtınalarının estiği aylardır. Bach (d. Mart 1685), Handel (ö.14 Nisan1759) ve Brahms (ö.Nisan 1897). İnsanoğlu, kendisine onlarca sanat eseri bırakmış olan ve bugün de zevkle dinlenen, konser programlarına alınan bu müzisyenleri n büyük bir coşkuyla anmaktadır.

   Tabii ki her birinin yeri ve müziğe kattıkları değerler farklıdır. Biz de şu günlerde, dünyada bir “Handel çılgınlığı” yaşandığı ve ölüm yıldönümü de Mart ayında için, çalışmamızda, kısaca bu önemli besteciyi ele almakta yarar gördük.
 

Hayatı ve iz bırakan eserleri
 

   İnsanoğluna, sayılması zor bir eser kataloğu bırakan ve araştırmacıların ifadesiyle, “insan sesiyle yapılabilecek” tüm beste formatlarını sağlığında gerçekleştirmiş olan Hendel, J. S. Bach ile birlikte “barok dönemin en kusursuz” bestecilerinden birisi olarak kabul edilmektedir.

   23 Şubat 1685 tarihinde Almanya’nın Halle şehrinde doğmuş ve bundan tam 263 yıl önce aramızdan ayrılmıştır. Birçok bestecinin aksine, müzisyen bir aileden gelmemiştir. Babası, oğlunun hukuk okumasını isteyen bir doktordu.

   Müzikle yakından ilgilenmeye başlaması,1694 de F.W. Zachow’dan org ve kompozisyon dersleri alması ve klavsen, keman, obua çalmayı öğrenmesiyle başlamıştır. 1703-1706 yıllarında çalıştığı Hamburg opera orkestrasında kemancı olarak çalışmaya başlamış ve “Almira” operasıyla ilk ses getiren başarısını kazanmıştır.

   Bestelediği 42 operadan ilk dördünü de bu şehirde sahneye koymuştur. Ama besteciliğinin asıl temellerini, 4 yıl kaldığı İtalya’da atar.  Roma ve Floransa’da yaşayan, Medici ve Ottoboni gibi zengin sanatsever  ailelerinin desteğiyle çalışan Handel, hayran olduğu İtalyan usulü operaları incelemiştir.

   Corelli ve Scarlatti gibi tanınmış İtalyan bestecilerle tanışan ve çalışan Hendel’in 1709 da sahnelediği “Agrippina” İtalya’da tanınmasını sağlamıştır.

   Hendel 1710 yılında İngiltere’ye gitmiş ve Londra’ya yerleşmiştir. 1727 de İngiliz vatandaşı olmuş ve Alman ismi olan “Georg Friedrich Handel” ismini de İngiliz diline uygun olarak “George Frideric Handel” olarak değiştirmiştir. Ürettiği eserler sayesinde, Handel’e, hem Saray, hem İngiliz müzik camiası ve hem de İngiliz halkı sahip çıkmış ve bir İngiliz olarak kabul etmişlerdir.

   İngiltere’de, sanatsever bir Lord olan Burlington’un hamiliğinde çalışmaya başlayan Handel, İngiliz barok müziğinin formatlarını, özellikle Henry Purcell’in geliştirdiği koral formatları yakından incelemiştir.

   Bu çalışmaların yanında “Te Deum” ve “Jubilate” gibi dinsel besteler yapmış, Londra için oratoryolar bestelemiştir.1713’de Kraliçe Anne için bir “Kaside” yazarak besteler  ve Saray  tarafından  maaşa bağlanır. 1714’e kraliçenin ölümüyle Hannover’deki eski patronu I. George kral olur. 1712’de İngiltere’ye döndüğü için kendisine kırgın olan yeni kralın gönlünü almak için meşhur “Su Müziği” grosso konçertosunu besteler.

   Bu mükemmel eser yeni kral için Thames Nehri’nde verilen bir partide çalınır. Çok geçmeden Kraliyet Müzik Akademisi Başkanlığı’na getirilir. Bu görevi sırasında, artık İtalyan formatı altında bestelenen operaların modasının geçtiğini ve İngilizce eserler bestelenmesi gerektiğini savunur.

   Bu dönemde ilk İngilizce oratoryosu olan Esther ile Acis ve Galatea operalarını besteler bunları Jül Sezar operası izler. Kral II. George’un taç giyme töreninde seslendirilen Zadokthe Priestanthemi ise günümüzde de taç giyme törenlerinde çalınmaktadır.

   Ama bu İngilizce oratoryolar içinde en çok beğenilen ve etkisini bugün dahi sürdüren bestesi ilk defa 1742 yılında Dublin’de sahneye konan “Mesih” oratoryosu olmuştur. Bu eserin ikinci bölümünde yer alan “Hallelujah” korosu tarihe geçmiştir.

   Eserin ilk çalınışı sırasında korodan çok etkilenen kral II. George’un ayağa fırlamasından sonra, eser, bugün dahi, dinleyicilerin ayağa kalkarak dinledikleri tek klâsik müzik eseridir. Bu eserleri, Hendel’i, Henry Purcell’in ardından, İngiliz barok müziğini yeniden şekillendiren bir besteci olarak kabul edilmesini sağladı.

   Aslında, onun Alman kökenli İngiliz vatandaşı bir besteci olması hiç önemli değildi, Zira o, eserleriyle hep uluslar üstü bir besteci olarak kabul edildi.
 

Son yılları
 

   Hendel, müziği, yaşam tarzı ve karakter özellikleri bakımından aynı yıl doğduğu Bach ile çok sık karşılaştırılmıştır. Ama insanı şaşırtan ortak özellik,  her ikisinin de aynı doktor tarafından ameliyat edilmek suretiyle kör olmaları ve hayatlarının son yıllarını birer görmez olarak geçirmeleri olmuştur.

   Bach 65yaşında iken, kendi geliştirdiği yeni bir yöntemle ameliyatlar yapan göz doktoru John Taylor tarafından bir katarakt ameliyat geçirmiştir. Ameliyat sonrası Bach görmeye başlamış, doktoru böbürlenmiş ve gazeteler bile bu başarılı ameliyatı haber yapmıştır.

   Ama çok kısa bir süre sonra Bach tekrar görmemeye başlamış ve kör olmuştur. Bach’ın ameliyatından 8 yıl sonra, bu sefer de Handel aynı doktor tarafından ameliyat edilmiş ve o da kör olmuştur. Dr. Taylor, çağının iki büyük müzisyenini kör etmekle ünlenmiştir!

   Bach’ın dini duyguları çok güçlü idi. Kaderine katlandı ve evinde aynı odada kısıtlı hareket ederek de olsa çalışmaya devam etti. İki defa evlenmişti ve 20 çocuğu vardı. Çocuklarının yardımlarıyla, görmediği yıllarda da çalıştı ve eserle verdi.

   Yemeğe, içmeye ve resim koleksiyonuna çok meraklı olan Handel ise hiç evlenmemiş hatta bilindiği kadarıyla, bir ilişki bile yaşamamıştı. Kör olduktan sonra belli bir süre konserlerine devam etmeye çalıştı. Hafızasına güveniyor ve doğaçlama çalıyordu.

   Ama 79 yaşına geliyordu ve hareketleri ağırlaşmıştı. Bu çalışmaları da doğal olarak pek uzun sürmedi ve inzivaya çekilen bu büyük besteci, arkasında 40’dan fazla opera, 30’dan fazla oratoryo, 15 anthem 100’den fazla kantat, başta Su Müziği olmak üzere 6 konçerto grosso ve oda müziği sonatı bırakarak 14 Nisan 1759’da bu dünyadan göçtü. Muhteşem cenaze törenine 3.000 den fazla insan katıldı ve Westminster Mezarlığına gömüldü. Saygıyla anıyorum.
 

“ORTHOGRAPHİAM”
+ -

Yorumlar kapalı.