Algı (perception); duyu organlarımıza gelen uyarıların, anlamlı hale getirilmesi sürecidir. Bu bağlamda, bilginin alınması, yorumlanması, seçilmesi ve düzenlenmesi algı anlamına gelmektedir. Algı, genellikle başka bir sözcük eşliğinde (algıda farklılık / seçicilik, algı yönetimi / operasyonu vb.) kullanılmakta olup, iki basamaklı bir süreçtir. Birinci basamak, kişinin gereksinim ve ilgi alanına bağlı olarak seçici dikkat. İkinci basamak ise, kişilerin duyu organları ile elde ettiği verilere belirli anlamlar yükledikleri organizasyon basamağıdır.
Algı ne ise gerçek odur. Önemli olan olaylar değil, onları nasıl algıladığımızdır. Algılarımız, içinde bulunduğumuz sosyal ortam, kültür, gelenek, yetiştiriliş tarzı ve kimlik yani kendimizi nasıl tanımladığımız ile şekillenir. Günümüzde çevremiz algılarımıza yönelik birçok bilgi kaynağı ile doludur. Algı aynı zamanda, duyulardan gelen girdiyi seçme, düzenleme ve yorumlama sürecidir.
Algı yönetimi
Son zamanlarda yazılı ve sözlü medya ile örgütlü davranış derslerinde sıkça kullanılan deyimlerden biri haline gelmiştir. Toplumların tutum, davranış, mantık ve duyguları algı yönetimi tarafından etkilenmekte ve şekillenmektedir. Bu nedenle de algı yönetimi, bir tür psikolojik operasyon olarak da isimlendirilebilir. Algı yönetimi stratejik iletişimin, kamu diplomasisinin, kısaca halkla ilişkilerin alt sınıflandırmasıdır.
İkna çabası, öncesinde ikna edilmek istenen kitlenin, psikolojik olarak bu yeni duruma alıştırılması gerekir. Algı yönetimi için sağlıklı stratejilerin üretilebilmesi amacıyla, ciddi büyüklükte harcamalar yapılmaktadır. Algı yönetimi teknikleri; başta askeri maksatlar, pazarlama ve reklamcılık sektörlerinde sıklıkla kullanılmaktadır.
Pazarlama ve marka uzmanları da, algı yönetim tekniğini kullanarak, tanıtımını yaptıkları ürünlerin, pazarda yer tutabilmesi veya daha fazla pay alabilmesi için, olumlu bir iklim oluşturmaya çalışmaktadırlar. Hisse senedi piyasalarında, hisse alım satım işlemlerinin algı yönetimi ile nasıl manipüle edildiğini, kısa süre içinde zirve yapan kâğıtların bir süre sonra nasıl dip yaptıklarına şahit oluyoruz ya da askeri maksatlar için; hem operasyonlara iç destek sağlamak, hem de düşmana karşı savaşta üstünlük elde etmek için kullanılmaktadır.
Algı yönetimi; özellikle yabancılarla sınırlı tanımlamaya karşın, iç algı yönetimine de katkısı olduğu aşikârdır. Bahsedilen bir örnekte, bir politika olarak, savaşta ölenlerin ABD’ye getirilmesinde, bayraklarla sarılı tabutlar uçaklardan toplu halde indirildikleri için, görüntüleme ya da fotoğraflama yasaktır. ABD Savunma Bakanlığı (US Department of Defense / DOD) algı yönetimini aynı zamanda, belirli bireylerde istediği davranışı kışkırtmak için, bir amaç olarak tanımlamaktadır.
Soğuk Savaş sırasında, Pentagon, Amerikan yanlısı gazetecileri yerel medyada Amerikan yanlısı makaleler yazmaları için Doğu Avrupa ülkeleri ve Rusya’ya göndermiştir. Benzer bir durum Irak’ta; ABD ordusunun Iraklı gazetelere, ABD askerleri tarafından yazılan makaleleri basmaları için gizlice ödeme yaptığı durumlar da meydana gelmiştir. Bu makaleler ABD’nin Irak’taki görünümünü arttırmaya yönelikti.
Kendilerine uygun bir değişikliğe yönlendirmek yani duygularını, amaçlarını ve nesnel düşüncelerini etkilemek amacıyla, seçili bilgi ve göstergelerin, nasıl verildiğini ya da reddedildiğini açıklayan eylemlerdir. Bilgi savaşının önemli bir parçası ve bir inandırma tekniğidir. Bu nedenle, algı yönetimi sanatı ve bilimi, işletmelerin potansiyel olarak veya mevcut çalışanlar, hissedarlar, tüketiciler ve genel olarak toplum için, kendi paydaşlarına nasıl olumlu bir izlenim yarattıklarıyla ilgilidir. Bu nedenle kuruluşlar, paydaşları tarafından iyi algılanmalarını sağlamalıdır.
ALGI YÖNETİM SÜRECİ
Örgütlerin belirlemiş oldukları, politikaların, stratejilerin, programların ve modellerin, bireyler üzerinde nasıl bir algı yarattığının anlaşılması, yaratılan algının denetlenmesi, belirlenmiş hedefler doğrultusunda, hedef kitlenin algılarının biçimlendirilmesi, yönlendirilmesi ve yaratılan algının sürdürülmesi gibi adımları içermektedir. Geçmiş dönemde toplum mühendisliği ya da psikolojik savaş, psikolojik harekât gibi, kavramlarla ifade edilen algı yönetimi, günümüzde toplumsal zekâ ve politik zekâ gibi, kavramlar etrafında şekillenmiştir.
Politik zekâ; başkalarının zayıflıklarını, güvensizliklerini, benzer ve farklı yönlerini keşfederek, kendi kullanım araçlarına dönüştürme sanatıdır. Algı yönetimi günümüzde, siyasal uygulamaların vazgeçilmezi haline gelmiştir. Uluslar, hükümetler, kuruluşlar ve askeri kurumlar tarafından sıklıkla kullanılan algı yönetimi; insanları istenilen düşünceye ve davranışa, yönlendirebilmeyi amaçlamaktadır.
İlk kez, ABD Savunma Bakanlığı (US Department of Defense / DOD) tarafından tanımlanıp kullanılmıştır. Tanımlamaya göre; haber alma sistemleri ve liderlerin resmi öngörülerini, dış ilişkileri ve resmi eylemlerini etkilemenin yanında toplumların duygularını ve heveslerini etkilemek düşüncesiyle yapılan yayınlar ya da seçilen bilgiler ve göstergeleri kabul etmeme eylemidir.
Düşük yoğunluklu çatışma eylem planına göre de stratejik etki, özel planlar ve psikolojik operasyon sözcükleri ile eş anlamlı kullanılmaktadır. Düşük yoğunluklu savaş ya da düşük yoğunluklu çatışma (Low-Intenstiy Warfare, ya da Low-Intensity Conflict), esas olarak ABD’nin üçüncü dünya ülkelerine karşı geliştirdiği eylem yöntemidir. Düşük yoğunluklu çatışma hali, genellikle düzenli bir ordu ile düzensiz silahlı militanlar (terör örgütü, çete, göstericiler vb.) arasında gerçekleşen silahlı bir çatışmadır. Ayrıca, iki tanınmış devletin orduları arasında gerçekleşen ve savaş olmadan şiddet içeren çatışmaları tanımlamak için de kullanılmaktadır.
Bu anlamda savaş söz konusu değildir. Birinci Dünya Savaşı’ndan itibaren silahlı olarak uygulanan savaş yöntemleri, silahlı savaşın yanı sıra silahsız bir yöntem olarak, algı yönetimi şeklinde, düşman veya dost ülkelerin halklarının tutum ve davranışlarını değiştirmek için kullanılmaya başlanmıştır.
Kavramın özelliği; bir enformasyon savaşı yani, bilgi ve bilgilendirme üzerine gerçekleşen, bir güç kavgası olması ve uygulamaya geçildiğinde, hedef toplum tarafından benimsenen bazı sözcüklerin anlam değişikliğine uğramasıdır. Kısacası, inandırma-değişim-etki ilişkisi ile algılama yetisi ve sevginin kazanıldığı, sözcüklerin bilindik anlamından uzaklaştırıldığı ve çok çetin bir haberleşme savaşının yaşandığı süreci özümlemesidir.
Günümüzde medya yoluyla bireylere kolayca ulaşılabilmesi, hedef alınan toplum bireylerini etkilemeyi kolaylaşmaktadır. Bu durum aynı zamanda, yeni bir dünya düzeni ve kansız bir savaş yönteminin de göstergesidir. Algı yönetimi, var olan ya da yeni oluşturulan bir düşüncenin kitlelere kabul ettirilmesi ana fikrine dayandığından, medya, siyasetçiler, çok uluslu şirketler, kurum ve kuruluşlar, önceden kurgulanmış bir düşünce doğrultusunda insanların özgürlüğünü sınırlayarak, yaşayış tarzlarını, düşüncelerini ve hatta inançlarını hedef alarak, günden güne artan bir biçimde, insanlar üzerinde oyunlar oynamaktadır.
Algı yönetimi kim tarafından uygulanırsa uygulansın, oluşumunda en büyük görev medyaya düşmektedir çünkü medya olmadan istenilen yönde ve büyük bir topluluğu etkileyebilecek bir algı oluşturmak, olanaksız değil ama çok zordur. Medya; düşüncenin yayınlanması ve yayımlanması konusunda büyük bir kolaylık sağlıyor ve algı yönetimi de bir anda kolaylaşıyor.
Algı yönetimi süreci, beynin sağ tarafına yönelik çalışmaları içermektedir. Beynin sağ tarafı soyut düşünceye yöneliktir ve algı yönetiminde en önemli kanal olan duygular buraya yüklenmektedir. Verileri bilinçaltına işlemek suretiyle, zaman içinde duyguları ve alışkanlıkları, değiştirmek mümkün olabilmektedir. Algı yönetiminde; doğrudan algı yönetimi, dolaylı algı yönetimi ve karışık algı yönetimi gibi üç farklı yöntem kullanılabilmektedir.
Eğer oluşturulacak yönteme güveniliyorsa, doğrudan hedefe varmayı amaçlayan doğrudan algı yönetimi yeğlenmekte. Yok, eğer oluşturulacak yönteme güvenilmiyor ise daha zayıf ve içinde yanlış içeren bir yöntemi, kitlelere sunmak mantıklı olacağından dolaylı algı yönetimi yeğlenmektedir. Karışık algı yönetimi ise, doğrudan ve dolaylı algı yönetiminin birlikte uygulanmasıdır. Bu yöntemde önce amaçlanmayan algı oluşturulmakta ve aynı anda iki amaç birlikte sağlanmaktadır. İstenilmeyen yanlış olarak kabul edilip, istenilen doğrulanmaktadır.
Propaganda ve algı yönetimi arasındaki fark
Propaganda sözcüğünün sözlük anlamı; bir öğreti, düşünce veya inancı, başkalarına tanıtmak, benimsetmek ve yaymak amacıyla, söz, yazı gibi yollarla gerçekleştirilen, çalışma ve yayma olarak tanımlanmaktadır. Bir diğer tanıma göre de propaganda; telkin ve ilgili psikolojik teknikler aracılığıyla, fikirleri ve değerleri değiştirmek ve sonuçta kararlaştırılmış bir çizgiye paralel olarak, davranışları değiştirmek amacıyla sembollerin az ya da çok, planlı ve sistematik olarak kullanılmasıdır.
Propaganda tek taraflı mesajın iletildiği bir beyin yıkama faaliyetidir. Propaganda ilk ortaya çıktığında, yazılı, sözlü ve resimli şekillerde ifade edilirken, yazının, sözün ve görüntünün yayılmasına olanak sağlayan teknolojik buluşlar sayesinde propagandaya sınırsız bir yayılma olanağı bulmuştur.
Propagandayı bir siyaset aleti, toplumu kontrol altında tutabilme gücü olarak görebiliriz. Propagandanın işlevi sadece düşünceleri dönüştürmek değil, kitleleri cezbederek onları yönlendirmek ve böylece, bireylerin uygun görülen düşünce tarzını, benimsemelerini sağlamaktır.
Propaganda gizli ya da aleni olarak yapılabilmektedir. Gizli propagandada hedef, kaynak ve özellikler gizlenirken, aleni propagandada açık olarak yapılır. Bir başka tanıma göre; gizli propaganda, siyah propaganda olarak, aleni propaganda ise beyaz propaganda olarak da ifade edilmektedir. Bu tanımlamadan yola çıkarak, propagandayı üç sınıfa ayırabiliriz.
Beyaz propaganda; doğru olan bilgilerin yayılması, gri propaganda; doğruluğu kanıtlanmamış savların yayılması, siyah propaganda ise yalan ve yanlış bilgilerin yayılması ve bunu uygulayanın kimliğinin bilinmemesidir. Propaganda eyleminde sembol ve simgelerin önemli bir yeri vardır. Sözcükler, sloganlar, efsaneler, atasözleri, bayraklar, flamalar, marşlar, üniformalar ve amblem sıklıkla kullanılan araçların başında gelmektedir.
Bu noktada propaganda ile algı yönetimi arasındaki temel farka gelince; propaganda kendini anlatma, olanı kendi anlatımına göre kavratma, kendi söz verisini duyurma iken, algı yönetimi da bunu yapabilmek için düşmana karşı ahlaki veya gayriahlaki kanıt üretme, yöntem geliştirme ve karşıtındakini yıpratacak unsurlara başvurma olarak açıklanabilir.
Sloganlar
Bir düşünceyi yaymak, bir eylemi desteklemek için ortaya atılan, kısa ve çarpıcı sözler, slogandır. Her bir slogan bir fikrin, bir düşüncenin özetidir.
Sloganlar satırlar dolusu metinlerden daha etkilidir. Belleğimizde daha kalıcıdır.
Algı operasyonu (perseption operation)
Günümüzde bir algı operasyonu lafıdır gidiyor. Kendisine algı operasyonu yapıldığını, başarısızlığında; kendi eksiklerinin, hatalarının, yanlışlarının bulunduğunu söyleyen neredeyse hiç kimse yok gibi. Bir suçlu ve sorumlu varsa o da algı operasyonudur. Birtakım güçlerin bu gibi kişileri sürekli olarak engellemeye, durdurmaya çalıştığına, ayrıca enerjisinin önemli bir bölümünü algı operasyonuna karşı savaşım vermekte harcadığını söylemeyen yok gibi.
İngilizce karşılığı perception management, yani algı yönetimi olan algı operasyonu deyimi, tercihen iş dünyası tarafından kullanılmakta olup, psikolojik yönlendirme sürecini anlatmaktadır. Yaşadığımız süreç içinde dünyada operasyon olarak ifade edilebilecek pek çok eylem söz konusudur. Bireylerin; görme, bilme, anlama, inanma, fikir söyleme yetisini inkâr eden algı operasyonu suçlamasıdır.
Türk Dil Kurumu, operasyon sözcüğünü; dizi eylem ve ameliyat olarak tanımlamaktadır. Özetle algı yönetimi kavramı kapsamında her an ameliyatlar yapılmakta olup, bu ameliyatlar anlamı itibariyle iyileştirmeye dönük bir nitelik taşımamaktadır. Pek çok yönden algı yönetimi; gerçeğin gösterimini, operasyonları örtbas etmeyi, aldatmayı ve psikolojik operasyonları birleştirmektedir.
Psikolojik operasyon
Yabancı hedef kitlenin duygularını, hedeflerini, mantıklı düşünme yetisi ile yabancı devletler, kuruluşlar, gruplar ve bireylerin tutumlarını etkilemek üzere seçili mesajlar gönderilerek uygulanan planlanmış operasyonlardır. Psikolojik operasyonların amacı onu uygulayanın çıkarlarına uygun bir şekilde tutum ve davranışların değişmesidir. Psikolojik operasyon veya bir başka kullanımı ile psikolojik savaş, sadece savaşın kazanılmasının değil, aynı zamanda savaş sonrasında barışın kazanılmasının da yöntemlerinden birisidir.
Bu doğrultuda algılamanın gerçekleşmesi için bir uyarıcının belirli bir eşiği aşması, bireyin beklentileri ve isteklerinin algılanan uyarıcı ile ilgili olması gerekmektedir. Neyin nasıl algılandığı, bireyin ihtiyaç ve beklentileri ile doğru orantılıdır, medya bilgiyi depolayan ve aktaran araçlar olarak tanımlanır.
Algı yönetimi çerçevesinde ele alındığında medya bilginin üretildiği, abartıldığı ve çarpıtıldığı bir araç olmaktadır. Yapılan araştırmalara göre, bir yalanı ne kadar duyulursa, o kadar inanılır gelmeye başlar. Bir kişiyi ne kadar sık görürseniz, o kadar güvenilir bulmaya ve sevmeye başlarsınız.
Son Söz: Yanlış bilginin pek çok kişi tarafından kabul edilmesi onu doğru yapmaz!







Yorumlar kapalı.