Olgun Beyoğlu
  1. Haberler
  2. Yazarlar
  3. Bilanço makyajı (Window Dressing) 2

Bilanço makyajı (Window Dressing) 2



Bilanço makyajı konusunda geçen hafta başladığım yazımın ilk bölümü ile bu bölümün bütünlüğünü sağlama adına değindiğim bazı hususlara bu kez yasalarımızda ifade edildiği şekliyle özetle yeniden değinip, bilanço makyajı konusunda örnekler vermeye çalışacağım.

Bilanço, işletmelerin envanterinde gösterilen kıymetlerin, sınıflandırılmış ve karşılıklı olarak değerleri itibarıyla düzenlenmiş özetidir.

Bilanço aktif ve pasif olmak üzere iki tabloyu içerir. Aktif tablosunda mevcutlar ile alacaklar ve varsa zarar; pasif tablosunda ise, borçlar gösterilir.

Bilançonun aktif toplamı ile borçlar arasındaki fark, girişimcinin işletmeye koyduğu varlığını yani öz sermayeyi oluşturur. Öz sermaye pasif tablosuna kaydedilir ve bu suretle aktif ve pasif tablolarının toplamları denkleşir. İhtiyatlar ve kar ayrı gösterilseler dahi, öz sermayenin parçaları sayılırlar.

Bilanço makyajı nasıl yapılır?

Bilanço makyajı pek çok değişik yöntem ve kayıtlar kullanılarak yapılabilir. Bir önceki yazımda da belirttiğim gibi, bunları yıl sonunda yapmak yerine, yıl içinde yapmış olduğumuz işlemleri genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri doğrultusunda yapmak hem işin uzmanlarını, hem de işletmenin muhasebe bölümünde çalışanların işlerini kolaylaştıracaktır. Anlatayım;

1. İşletme bilançonun aktif kaleminde, duran varlıklar başlığı altında yer alan bir yıldan uzun vadeli bir alacağı, kısa vadeli olarak değerlendirip dönen varlıklar başlığı altında yer alan alacaklar hesabına aldığımız zaman işletmenin mali yapısı daha güçlü görünecektir.

2. Sermaye artırımı yapmak yoluyla, işletme bilançonun pasif tarafının yabancı kaynaklar bölümünde yer alan ortaklara borçlar hesabındaki tutarı, ödenmiş sermaye hesabına aktardığımız zaman, işletmenin finansal yapısı daha sağlam bir görüntüye kavuşacaktır.

3. İşletmeler, ortaklarından veya ortaklar ile ilişkisi olan kişilerden doğrudan ve dolaylı olarak borçlanarak bu fonları faaliyetlerinde kullanabilirler. Bunda herhangi bir sakınca yoktur. Ancak işletmelerin aralarında vasıtalı ve/veya vasıtasız veya devamlı ve sıkı bir ticari ilişki bulduğu gerçek ve/veya tüzel kişilerden yaptıkları borçlanmalar, işletmede devamlı olarak kullanılır ve bu borçlanmalarla işletmenin öz sermayesi arasındaki oran, benzeri işletmelerdekine kıyasla açıkça bir fazlalık gösterir ise, bu borçlanmalar 24/1982 sayılı Gelir Vergisi Yasası’na göre örtülü sermaye kabul edilir. Yine Gelir Vergisi Yasası’na göre bunlar için yapılan ödemeler veya hesaplanan faizler örtülü sermaye kabul edildiğinden gider yazılamaz.

İşletmede kullandırılan borçların örtülü sermaye olarak değerlendirilmesi durumunda kur farkı hariç, örtülü sermaye üzerinden, faiz ve benzeri ödemeler ve hesaplanan tutarlar uygulamada gerek borç alan ve gerekse borç veren bakımından, örtülü sermaye işlemlerinin gerçekleştiği hesap döneminin son günü itibariyle kar payı olarak değerlendirilmektedir.

Şirkete borç verip faiz alan ortağın, ticari, tarımsal veya mesleki faaliyeti dışında, nakdi sermaye veya para ile temsil edilebilen değerlerden oluşan sermaye dolayısıyla elde ettiği; faiz, kar payı, temettü, kira ve benzeri gelirleri 24/1982 sayılı Gelir Vergisi Yasası’na göre taşınır mal sermaye iradı olarak kabul edildiğinden, izleyen yılın nisan ayı içinde Vergi Dairesine beyan edilerek vergisinin ödenmesi gerekmektedir.

Genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine göre bir işletmeye düzenli olarak ortaktan para girişi var ise bu durum o işletmede kayıt dışı yani faturasız satış olduğunun belirtisi kabul edilip vergi memurları haklı olarak bu hususa yoğunlaşır. Vergi memurlarında böyle bir kanaat hasıl olur ise, şirket ortaklarını hemen izlemeye alırlar ve araştırmaya başlarlar. İşletmeye verilen borç paraların kaynağı nedir? İşletme ortaklarının başka gelirleri var mı? Tasarruf ya da gelirleri ile verdikleri borçları açıklayabiliyor iseler herhangi bir sorun yoktur. Açıklayamaz iseler, hem işletme hem de ortaklar için yeni ve zorlu bir sürecin başlayacağından hiç kimsenin şüphesi olmasın.

4. İşletme, kendi ortakları, ortaklıklarının ilgili bulunduğu gerçek ve tüzel kişiler, yönetimi, denetlenmesi veya sermayesi bakımlarından vasıtalı ve/veya vasıtasız olarak bağlı bulunduğu veya nüfuzu altında bulundurduğu gerçek ve tüzel kişiler ile olan ilişkilerinde benzerlerine göre, göze çarpacak derecede yüksek veya düşük faiz ve komisyonlarla ödünç para alır veya verirse, yüksek veya düşük fiyatlar üzerinden veya bedelsiz olarak alım, satım işlemlerinde bulunursa, yüksek veya düşük bedeller üzerinden kiralama veya kiraya verme işlemlerinde bulunursa , işletme, ortaklarından veya bunların eşleri ile usul ve füruundan (ana, baba, nene-dede vs. ecdat anlamına gelen usul (üstsoy) ile çocuk ve torunlar ile onların çocukları vs. anlamına gelen fürudan (altsoy) oluşur. Bir diğer deyişle kişinin soy ağacındaki yeri) ve üçüncü derece dahil üçüncü dereceye kadar kan ve sıhrî hısımlarından (evlilik bağından doğan ve eşin kan hısımlarıyla diğer eşin akrabalığı) işletmenin direktörler kurulu başkan veya üyesi/üyeleri, şirket sekreteri, müdürü veya üst yönetimde bulunanlara, benzerlerine göre göze çarpacak derecede yüksek aylık, ikramiye, ücret verir veya benzeri ödemelerde bulunursa veya gerçekten herhangi bir görev yapmamakla beraber yapar gösterilerek benzeri ödemelerde bulunulursa, işletme kazancı kısmen veya tamamen örtülü olarak dağıtılmış sayılır ki bunlar işletme kazancından indirilemez.

5. Kasa hesabında şişkinlik her zaman göze batar. Şişkinlik içinin para dolu olduğu anlamına gelmez. Kasayı şişkin tutmak yıl sonu faaliyet raporu gönderdiğiniz başta Vergi Dairesi olmak üzere, kredi ilişkisi içinde bulunduğunuz banka veya bankaları ve hissedarı/hissedarları rahatsız eder. İşletme bu yöntemle bankaya yatırılarak elde edilecek faiz gelirinden mahrum kalınır. Kasa hesabının eksi bakiye vermesi ise, hiçbir şart altında mümkün değildir.

6. İşletmenin alacak özelliğini kaybetmiş ve artık tahsilinin şüpheli olduğu değerlendirilen alacaklar için gerekli karşılıklar ayrılarak vergi mevzuatının gösterdiği şekilde işlem yapılması yoluna gidilmelidir.

7. Ortaklar işletmeden borç para alıyor ise burada bir sorun var demektir. Böyle bir durumda işletme sahipleri işletmenin hesabını kendi şahsi hesabı gibi görüyor ve kullanıyor demektir. Böyle bir durumun varlığı işletmenin faaliyetlerini sürdürmek için aldığı krediyi ortaklar kullanıyor demektir. Bu tür bir hesabın işletme bilançosunda görünmemesi gerekir ve hiç hoş karşılanmaz. İşletme bir taraftan bankadan aldığı kredi nedeniyle bankaya faiz öderken, öte yandan ortakların işletmeden kullandığı krediye doğal olarak faiz yürütecektir. Yürütülen faiz işletme için gelir sayılacağından bunun üzerinden Vergi Dairesine de vergisi ödenecektir. İşletmede böyle bir durum var ise sağlıklı bir bilanço için ortaklardan tahsil edilip ortaklardan alacaklar hesabının kapatılması gerekmektedir.

8. İçinde bulunduğumuz bilgi işlem çağında işletme stoklarının anlık takip edilmesi kolaylaşmıştır. Şayet işletmenin deposunda temin şartlarına da bağlı olarak, işletmenin altı aylık satışlarını karşılayan miktardan fazla mal ve/veya hammadde stoku var ise burada durup düşünülmesi gerekmektedir. Çünkü işletmenin yıllık stok devir hızı, sektörün yıllık devir hızından düşük demektir. Bu durumda verimli çalıştırılmayan bir sermaye söz konusudur. Keza, uzun süre depoda bekletilmesi nedeniyle işe yaramaz hale gelen mallar için de KDV indirimi yapılamayacaktır.

9. Duran varlıklara uygulanan amortismanların doğru hesap edilip edilmediğini, kiralanan taşınmazlara uygulanacak özel maliyetlerin kira süresine yayılmak suretiyle amortismana tabi olacağını, satın alınan taşınmazlar ise maliyet bedeli ile değerlendirileceğinden satın alma bedeli dışında kalan giderlerin de maliyete ilave edilip edilmediğini kontrol etmek gerekmektedir.

10. Bir yıldan az vadeli döviz borçlarımızın kur faklarını hesaplayıp aldığımız kredi miktarına ilave edip, finansman gideri hesabına atmamız gerekir.

Bilanço makyajı (Window Dressing) 2
+ -

Yorumlar kapalı.