(Geçen haftadan devam)
Ekonomik takvim bir ülkenin ekonomisini etkileyen, önemli tüm olayları ve açıklamaları kapsar.
Piyasalarda yaşanan hareketlerin altında nelerin yattığını anlamak için ekonomik takvime göz atmak gerekir.
Önemli ekonomik göstergeler
Bir ülke ekonomisi çözümlemesi yapılırken makroekonomik göstergeler kullanılır. Bunlar;
1) Gayrisafiyurtiçi hâsıla(GSYH)
Gayrisafi yurt içi hâsıla bir ülke ekonomisinde, belirli bir dönem içerisinde üretilen mal ve hizmetlerin toplam değerini anlatır.
GSYH her 3 ayda bir hesaplanır ve Türkiye de Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanır.
GSYH = tüketim + yatırım + kamu harcamaları + dış ticaret açığı/fazlasından oluşur.
GSYH ile gayrisafi milli hâsıla (GSMH) ikiz kardeşlerdir. Bu iki kavramı bir başka yazımda karşılaştırmaya çalışacağım.
2) Büyüme
Ülke ekonomisinde üretilen mal ve hizmetlerin toplam değerindeki artış büyümeyi ifade eder.
Fiyat değişimlerinden arındırılarak açıklanan büyümeye reel büyüme, fiyat artışları da dahil edilerek hesaplanan büyümeye ise saymaca (nominal) büyüme denir.
Büyüme hükümetlerin en önemli hedefidir.
3)İşsizlik
Bir ekonomide iş gücüne katılanlar içerisinde işsiz olanları belirten orana işsizlik oranı denir.
İş gücü, hâlihazırda çalışanlar ve aktif olarak iş arayanlardan oluşur.
Yani herhangi bir işe sahip olmamasına rağmen iş aramayan kişiler işsiz olarak değerlendirilmez.
Bu yüzden açıklanan işsizlik oranı gerçek işsizliğin daha altındadır.
Büyüme verisi ile işsizlik verisi ters orantılıdır.
Büyümenin yüksek olduğu dönemlerde işsizlik düşerken, ekonominin küçüldüğü dönemlerde işsizlik yükselir.
4) Tüketici fiyat endeksi(TÜFE)
Tüketici enflasyonu tüketici fiyatları genel düzeyindeki yükselmeyi ifade eder.
Her ayın ilk haftasında; ülkemizde KKTC İstatistik Kurumu, Türkiye’de ise Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanır.
TÜFE bir sepet üzerinden hesaplanır.
Enflasyon sepeti tüketicilerin kullandıkları mal ve hizmetlerin ağırlıklarından oluşur ve bu sepetteki ürünlerin toplam fiyatının artışı enflasyon olarak adlandırılır.
Sepetteki ağırlıklar belli dönemlerde yeniden belirlenir.
5) Üretici fiyat endeksi (ÜFE)
ÜFE, üretici fiyatları genel düzeyindeki yükselmeyi ifade eder.
Üreticilerin kullandığı ürünlerden oluşturulan bir sepetteki fiyat değişimleri ile hesaplanır.
Döviz kurundaki değişimlere duyarlılığı yüksektir. Üretici enflasyonu önümüzdeki aylara ilişkin TÜFE verisi için öncü göstergedir.
Üretici fiyatlarının tüketici fiyatlarından hızlı yükselmesi, bu fiyat değişimlerinin önümüzdeki dönemde tüketiciye yansıtılacağı beklentisini beraberinde getirir.
6) Cari işlemler dengesi
Mal ve hizmet dışsatımından elde edilen gelir ile mal ve hizmet dışalımından oluşan gider arasındaki farka cari transferlerin eklenmesi ya da çıkarılmasıyla ortaya çıkan değer cari işlemler dengesi olarak ifade edilir.
Aylık olarak açıklanır ve bu rakam eksi ise cari açık, artı ise cari fazla olarak adlandırılır.
KKTC her zaman cari açık veren ülkeler arasında yer alır.
Cari açığın yüksek olması dış finansman gereksinimi doğurduğundan kırılganlık düzeyini artırır ancak büyümeyi de beraberinde getirir.
Cari açık GSYH ile orantılandırıldığında daha anlamlı bir veri olur.
7) Bütçe dengesi
Kamu kesimi gelirleri ile giderleri arasındaki fark bütçe dengesi olarak tanımlanır.
Bu hesaplama sonucu çıkan rakam eksi ise bütçe açığı, artı ise bütçe fazlası olarak adlandırılır.
Bütçe dengesi aylık olarak açıklanır ve cari dengede olduğu gibi eğer bütçe açık veriyorsa bu bir dış finansman gereksinimi doğuracak ve kırılganlığı artıracaktır.
Bütçe dengesi GSYH’ye oranlanarak değerlendirilir. Ekonomi yazınında hem cari açık hem bütçe açığı verilmesi çifte açık olarak adlandırılır.
KKTC çifte açık veren ülkeler kümesinde yer alır.
8) Tüketici güven endeksi
Tüketicilerin kısa vadeli dönemde ekonomiye olan güvenini ölçmek amacıyla oluşturulan endekstir. Aylık olarak açıklanır.
Tüketicilerin, mevcut ve kısa vadeli ekonomi hakkındaki düşüncelerini ve belirli ürünlerin yakın bir gelecekte satın alınıp alınamayacağını sorgulayan anketler ile hesaplanır.
Büyüme verisi için öncü göstergelerden biridir.
Tüketici güveninin yükselmesi yakın dönemde harcamalarda artış beklentisi oluşturur.
Sonuç olarak yaşanan depremin tüm bu göstergeleri olumsuz etkilemesi kaçınılmaz görülmektedir.
Tanrı yar ve yardımcımız olsun.
Yorumlar kapalı.