Olgun Beyoğlu
  1. Haberler
  2. Yazarlar
  3. Kredi risk pirimi

Kredi risk pirimi



   Piyasalarda önemli bir risk öğesi olan kredi riski, borçlunun bilinçli ya da bilinçsiz olarak yükümlülüğünü yerine getirmemesidir.
   1980’li yıllardan başlayarak tezgah üstü piyasaların (over the counter – otc) çok hızlı bir şekilde gelişmesi, bu piyasalarda işlem gören finansal araçların yüksek oranda kredi riski ile karşı karşıya kalmasına neden olmuştur.
   Piyasalarda işlem yapanlar kredi riskini yönetmek için;
   -Teminatlandırma,
   – Varlığa dayalı menkul kıymetlendirme ve
   – Sigortalama
   gibi geleneksel korunma yöntemlerini kullanmışlardır.
   Zaman içinde geleneksel yöntemlerin dışında kredi türevi adı verilen yeni korunma yöntemleri ortaya çıkmıştır.
   Kredi türevlerinden biri olan Kredi Temerrüt Takası (Credit Default Swap – CDS), karşılaşılan kredi riskini korumak amacıyla 1994 yılında JP Morgan Bankası tarafından geliştirilmiştir.
   Kredi temerrüt takası, koruma alan tarafın bir referans varlığının temerrüde düşme riskini belirli bir prim karşılığında koruma satan tarafa devredildiği sözleşmedir.
   Bu bağlamda referans varlık denince; banka kredisi, ülke kredisi, tahvil gibi bir finansal varlık olabileceği gibi bu finansal varlıklardan oluşan bir para cüzdanı da anlaşılmalıdır.
   Kredi temerrüt takası sözleşmesi ile belirli bir şirket ya da bir ülkeye krediye karşı korunma sağlanmaktadır.
   Kredi olayı, kredi temerrüt takası sözleşmelerinde temerrüt durumlarını anlatmak için kullanılmakta olup; iflas, kredi notunun düşmesi, ödeme reddi gibi durumlar buna örnek olarak gösterilebilir.
   Kredi temerrüt takası sözleşmesinde tanımlanan bir kredi olayının ortaya çıkması durumunda koruma satan taraf, koruma alan tarafın zararını karşılamakla yükümlü olmaktadır.
   Kredi temerrüt takası sözleşmeleri süre olarak on yıla kadar vadelerde yapılabileceği gibi genellikle beş yıl vadeli sözleşmeler yeğlenmektedir.
   Koruma alan taraf sözleşme vadesine ya da bir kredi olayının ortaya çıkmasına kadar devresel dönemlerde koruma satıcısına prim ödemesi yapmaktadır.
   Düzenlenmiş bir piyasası olmamasına karşın tezgah üstü piyasalarda işlem gören kredi temerrüt takası sözleşmeleri Eurobondlar için de alınıp satılabilmekte ve korunma amacına ek olarak düşüntülü olarak da kullanılabilmektedir.
   Bilindiği üzere Eurobond, devlet ya da şirketlerin, kendi ülkeleri dışında kaynak sağlamak amacıyla, uluslararası piyasalarda yabancı para birimleri üzerinden satışa sundukları, genellikle uzun vadeli borçlanma aracıdır.
   Uluslararası yatırımcılar bir ülkeye doğrudan yatırımlar ve para cüzdanı yatırımları olmak üzere iki şekilde yatırım yapmaktadır. Dolayısıyla bu yatırımcıların yatırım kararlarında ülke kredi riski önem taşımaktadır.
   Günümüzde ülkelerin kredi temerrüt takası primleri ülke kredi riskinin ölçümünde kullanılmaktadır.
   Ülkenin finansal durumuna ilişkin her olumlu ya da olumsuz bir bilgi ülke kredi temerrüt takası primine yansımaktadır.
   Olumlu bir bilgi ülkenin kredi temerrüt takası primini düşürürken, olumsuz bir bilgi artırmaktadır. Bu bağlamda;  ülkedeki ekonomik ve finansal bir bozulma ya da siyasi bir çalkantı, ülke kredi riskini artıracaktır.
   Kredi riskinin artması ise risk primini artırarak uluslararası yatırımcıların ülkeden çıkmasına ve ülkede likidite sorununun artmasına neden olabilmektedir.
   Küreselleşme ile artan uluslararası sermaye akımları finansal bütünleşmeyi de arttırarak bazı riskler oluşturmaktadır.
   Türkiye’de kredi temerrüt takası priminin değeri hem yurtiçi hem de yurtdışı öğelerin etkisi ile özellikle son yıllarda yükselme eğilimi içinde olup bu durum yabancı yatırım ve borçlanma anlamında olumsuz değişime neden olmaktadır.
   Göz ardı edilmemesi gereken nokta ise içsel öğelere karşı önlem alına bilirken, dışsal öğelere karşı koruma pek olası olamamaktadır.
   Türkiye’de yaşanan iç ve dış siyasi gelişmeler ile etkisi yavaşlamasına karşın devam eden Covid-19 salgını; kredi temerrüt takası priminin de içinde bulunduğu pek çok ekonomik göstergeyi olumsuz yönde etkilemektedir.
   Bir başka yönü ile kredi temerrüt takası priminin değerinin yüksek olması ekonomik büyümeyi de etkilediği tartışılan konular arasındadır.
   Bu bağlamda yüksek kredi temerrüt takası primi her ne kadar olumsuz bir durum olarak görünse de Türkiye’nin açıklanan büyüme rakamlarına bakıldığında büyümeyi etkileme derecesinin düşük olduğu görülmektedir.
  

Kredi risk pirimi
+ -

Yorumlar kapalı.