Olgun Beyoğlu
  1. Haberler
  2. Yazarlar
  3. Çözümlemeli düşünme

Çözümlemeli düşünme



   Düşünme belleğimizin sınırsız bir yeteneğidir.
   Bu yetenek doğumla gelişmeye başlar. Doğrudan ya da dolaylı öğrenme yoluyla ilerler.
   Bazı kişiler Tanrı’nın bahşettiği bu yeteneği çok az kullanırlar.
   Düşünmekten ya da belleğini yormaktan kaçınırlar.
   Bazı kişiler de düşünmeye gerekli önemi vermezler ve gelişigüzel yaşarlar.
   Bazı kişiler ise kendine özgü yöntemlerle düşünürler.
   Bu durumlar düşünmenin niteliğini etkiler.
   Kendi haline bırakılmış, amaçsız, dağınık, eksik, hatalı ve sıradan düşünmeye neden olurlar.
   Genellikle düşünmenin niteliği ile bireyin yaşam düzeyi, ürettikleri ve çalışmaları ile yakından ilişkilidir.
   Düşüncenin niteliksiz olması zaman ve gelir kaybına neden olur.
   Nitelikli ve özgün düşünceler ise bireyin başarılı olmasını sağlar.
   Bu bakımdan düzenli bir eğitim zorunludur.
   Kısaca bireysel gelişme, öğrenme, ilerleme ve geleceğe yön vermenin yolu nitelikli bir düşünme öğreniminden geçer.
   Düşünme; bilgileri anlama, birleştirme, sorgulama ve yeni bilgiler üretme sürecinin temelini oluşturur.
   Bireyin öğrenme ve gelişmesine katkı sağlar.
   Ayrıca sorun çözme, zihinsel bağımsızlığı geliştirme, etkili karar alma ve geleceğe yön verme açısından da gereklidir.
   Bireyin bağımsız karar vermesi, farklı bakış açısı oluşturması, bilimsel tutum ve davranışlar kazanması için düşünme becerilerini geliştirmesi gerekmektedir.
   Düşünme ruhbilimsel gelişime de katkı sağlar ve bireyin başarılı olmasına katkıda bulunur.
   Ayrıca bireyin demokratik yaşama katılması ve uygulayım bilimsel gelişmelere uyum sağlaması için de gerekli olmaktadır.
   Bu nedenlerden dolayı yalnızca bilgi aktarmak yerine, nitelikli düşünme, bilgiye ulaşma, öğrenme, değerlendirme ve sorgulama becerilerini de geliştirmeye gereksinim vardır.

 

Çözümlemeli düşünme
 

   Okuduğum bazı makalelerde çözümlemeli düşünme sözcüğü yerine çözümlemeli düşünce sözcüğü kullanılmıştır.
   Çözümlemeli düşünce yazılımı yanlıştır.
   Düşünme ve düşünce arasında fark vardır.
   -Düşünme, yüklem, yani bir iş, bir eylem oluşturur.
   -Düşünce ise, nesne, yani öznenin yaptığı iş ya da eylemden etkilenen ögedir.
   Başka bir deyişle; düşünme süreç iken, bu süreç sonucunda ortaya çıkardığımız ürün düşüncedir.
   Çözümlemeli sözcüğünün eş anlamlısı analitik sözcüğüdür.
   Analitik sözcüğü dilimize Fransızcadan geçmiştir.
   Ben bu yazımda Türk Dil Kurumu’nun Türkçe’deki yabancı sözcüklere karşılık bulma çabasına katkıda bulunmak amacıyla analitik sözcüğü yerine çözümlemeli sözcüğünü kullandım.
   Çözümlemeli düşünme, sorunları çözerken dizgesel bir yol izleyebilme yeteneğidir.
   Sosyal ve çalışma yaşamını etkileyen bir düşünme yapısı olan bu beceriye sahip bireyler, bir sorunu tümdengelim yöntemi ile alt başlıklara ayırarak, soruna neden olabilecek her bir olasılığı değerlendirir ve eldeki verilerle birleştirip çözüme ulaşırlar.
   Çözümlemeli beceriler, bireyin çözümlemeli düşünme yoluyla verileri toplamasına, düzenlemesine, görselleştirmesine ve değerlendirmesine olanak sağlar.
   Çözümlemeli düşünme becerisi gelişmiş bireyler, doğru düşünme ve bir yargıya varmayı gerektiren konularda diğer bireylere karşın daha başarılıdırlar.
   Sorgulayıcı yönleri gelişmiş olduğu için, doğruluğu kanıtlanmamış bilgileri düşünmeden inanmazlar.
   Merak duyguları kuvvetli olan bu kişiler, aynı zamanda olayların bir sonraki aşamasını öngörmede de başarılıdırlar.
   Yaratıcı yanıtları ve akıllıca ortaya koyabilecekleri çözümleri vardır.
   Bu yönüyle sosyal yaşamda olduğu gibi bilimsel yaşam ve çalışma yaşamında da diğerlerinden ayrışarak öne çıkmayı başarırlar.
   Tutarlı akıl yürütmeyi başarılı kullanan bu bireyler, çok daha az hata yaparlar ve karşılaştıkları güçlükler karşısında daha dirençli olurlar.
   Araştırmacı yönleri kuvvetlidir, araştırmaları sonucunda elde ettikleri verileri başarıyla çözümleyerek öngörülerde bulunur ve sorunların çözümüne katkıda bulunurlar.
   Karmaşık sorunların üstesinden gelme konusunda başarılı olan çözümlemeli düşünürler, çalışma arkadaşları içerisinde lider olarak öne çıkmayı başarırlar.
   Yeniliğe açıktırlar.
   Çalışma arkadaşlarının yeni fikirleri benimsemelerine ve ileri görüşlü olmaları için cesaret toplamalarına yardımcı olurlar.
   Çözümlemeli düşünme yeteneği bireye, öngörülü olma özelliği kazandırır.
   Çözümlemeli düşünme becerisi gelişmiş bireyler, sonucu öngörmede başarılıdırlar.
   Bu yönüyle ürün ya da hizmet üretirken geliştirme aşamasında en doğru tasarımı yapabilirler.
   Neyin öncelikli olduğunu iyi bilirler.
   Sıralama yaparken çalışma arkadaşlarına yol gösterme konusunda öncülük ederler.
   Sorunlar karşısında ümitsizliğe kapılmak yerine olumsuzluklar ve başarısızlıkları birer öğrenme fırsatı olarak görürler.
   Var olan sorunun çözümü için geçmişte öğrendikleri ile yeni öğrendiklerini bireşimleyerek sorunun özüne inerler ve akla en uygun çözümü üretirler.
   Çözümlemeli düşünmeyi karşılaşılan sorunlarda uygularken kullanılan yöntemleri vardır. 
   Karşılaştığı her bir durum, olay ya da olguya yaklaşımında her zaman kuşkucudur.
   Üzerinde düşünmeden kolay kolay kabul etmez, doğrulayıcı kanıtlar görmek ister.
   Araştırmalar yapar, inceler, ulaştığı verileri sınıflandırarak birleştirip çözüme ulaşır.
   Sonuç olarak, çözümlemeli düşünme, sorgulama ve sorun çözme becerileri örgün eğitim dizgesinin olduğu kadar kurumsal eğitimin de bir parçası haline getirilmelidir.
   Bu bağlamda gelecekte karşılaşacakları sorunları çözebilen, kendi kararlarını alabilen, çözümlemeli düşünebilen bireyler olma yolunda çalışanlar eğitilmelidir.
  

Çözümlemeli düşünme
+ -

Yorumlar kapalı.