Sudan’da son otuz yıldır dini yasaklar ve şeriat kuralları uygulanmaktaydı. Son zamanlarda ise kadınlar üzerinde uygulanan baskının azaldığı bir dönem görmekteyiz. Sudanlı kadınların yıllar boyu verdiği mücadele müspet bir şekilde sonuçlanmıştır. Diktatör Ömer el-Beşir döneminde şeriatçı kurallarla baskılanan kadınlar, kendilerinin büyük rol oynadığı gösteriler sonrası el-Beşir yönetiminin yıkılmasıyla birlikte talep ettikleri haklara kavuşmaya başlamıştır.
Kadınların toplumsal yaşamda ve aile içindeki konumu, ikinci plandaydı. Cinsiyet eşitliğinden bahsetmek ise imkânsızdı. Sözü edilen son otuz yılda kadınların sokakta satış yapmaları, eşleri ya da akrabaları olmayan erkeklerle arkadaş olmaları, saçlarını örtmemeleri ve pantolon giymeleri suç sayılmıştı. Bahsi geçen suçları işleyen kadınlar tutuklanıyor ve aynı zamanda kırbaçlama, idam cezası gibi cezalarla karşılaşıyordu. Kadınlar sünnet ediliyor ve bu insan onuruna yakışmayan durum bir takım dini ve kültürel gerekçelere dayandırılıyordu. Kadının kamusal alandaki varlığı da yok sayılmıştı. Sudan kadınları ise çağdaşlaşmanın, eşitliğin ve söz sahibi olmanın gerekliliğini savunup bir hareket başlatmışlardı. 2019 yılında başlayan El-Beşir karşıtı eylemlerde, 22 yaşında olan Alaa Salah bir arabanın üstünde, kitleye okuduğu şiirle hareketin simgesi hâline gelmişti. Bu meyanda kadınlara uygulanan zinaya karşı kırbaç, sünnet, din değiştirmenin yasak olması, seyahat etmek için izin almasını gerektiren yasalar, yeni reform paketiyle rafa kaldırılmıştır. Kadınlar artık özgürce seyahat edebilecekler en önemlisi de eşlerinin izinlerinin alınması gerekmeyecektir. Alaa Salah isimli genç kadın, seçme ve seçilme hakkı üzerine Birleşmiş Milletler’de Kadın, Barış ve Güvenlik üzerine yapılan toplantıda yaptığı konuşmada, “Meclis içerisinde yüzde elli ile temsil edilmek istiyoruz” diye açıklamada bulunmuştu. Sudan’da kadınlar toplumsal hayatın içerisinde bir misyon üstlenebilmek ve özgürlüklerinin kısıtlanmaması için hâlâ mücadele vermektedirler. Sudan’da eski Devlet Başkanı Ömer el-Beşir ve destekçilerinin 1989 yılında darbe yaparak iktidara gelmekle suçlandığı dava başlamıştır. El Beşir’in ise ölüm cezası alabileceği konuşulmaktadır. Hartum hükümeti el-Beşir’i, 2000’li yıllarda Darfur bölgesinde yaşananlardan dolayı da Lahey merkezli Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne (UCM) teslim edeceğini taahhüt etmektedir. El-Beşir UCM tarafından, “soykırım, savaş suçu ve insanlığa karşı suç” işlemekle suçlanmaktadır.
Bilindiği gibi tarih boyu birçok darbe ve devrim örneklerine rastlanmıştır. Özellikle darbe ve devrim olarak ayırmamın sebebi ise çok nettir. Ömer el-Beşir’in 1989’daki eyleminin bir darbe olduğu ve özellikle kadınlara yönelik baskıcı bir yönetim uyguladığını söylemiştik. Ancak Atatürk’ü örnek vermemiz gerekirse, Türk kadınlarının ne kadar şanslı olduğu görülecektir. Cumhuriyet rejiminin kabul edildiği andan itibaren egemenlik hakkı kayıtsız ve şartsız millete verilmiştir. Türkiye Cumhuriyeti demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk devletidir. Bireylerin temel hak ve özgürlükleri anayasal bir koruma altındadır. Kadın erkek ayrımı olmadan herkesin eşit oy hakkı bulunmaktadır. Yine suçlar ve cezalar konusunda da kadın ya da erkeklere göre bir cezalandırma sisteminden bahsedemeyiz. Türkiye’de ilk kez kadınlar siyasi hayata 1923’te adım atmıştı. Kadınların eşit derecede eğitim alabilmeleri, seçme ve seçilebilmeleri, boşanma ve velayet hakkı, mallar üzerinde tasarrufta bulunabilme hakkı ve kendi soyadını kullanabilmesi gibi daha birçok düzenleme yapılmıştı. Atatürk devrimlerinin en çok da kadınlara yaradığı bir gerçektir. Daha insanca, daha özgür, daha adil ve daha eşit bir alanda yaşayabilme fırsatı yakalayabildik. Şimdi sıra Alaa Salah ve Sudan’ın diğer cesur kadınlarında…
AV.Dr.Saniye Albaş
Diğer Yazıları
Köşe Yazarı







Yorumlar kapalı.