yonetici
  1. Haberler
  2. Yazarlar
  3. Sürdürülebilir bir dünya

Sürdürülebilir bir dünya



Oldum olası “çevreye duyarlı” bir yaşam sürmeye çalıştım. Yaşadığımız, nefes aldığımız bu dünyanın taşının, toprağının, havasının temiz olmasıyla daha güzel yaşayacağımızı düşündüm hep. Çevreyi kirletmemeye özen gösterirken, duyarsız insanların doğaya bıraktıkları çöpleri de topladığım oldu zaman zaman. Hatta bunu bir spor aktivitesine çevirdiğim zamanlar da oldu.

Sürdürülebilir ve temiz bir dünya için temiz çevrenin önemine daha bir inanır oldum yaş aldıkça ve okudukça. Bu konuya hem temiz bir çevre yaratma ve daha sağlıklı bir yaşam sürme hakkıyla, hem de ekonomik anlamda bakabiliriz.

Çağımızın en büyük hastalıklarından biri olarak kanseri söyleyebiliriz. Peki kanserin etkenlerinin başında çevresel etkenlerin bulunduğunu biliyor muyuz? Bizim düşünmeden doğaya bıraktığımız atıklarımızın, toprağa kavuştuktan yıllar sonra bizlere nasıl döneceğinden haberimiz var mı?

O yüzden her yerde, her belde de, her köyde geri dönüşüm depolama alanları yapılmalı ve toplum bu konuda daha da bilinçlendirilmeli. Böyle olursa ancak hem temiz bir çevrenin bilincine varırız, hem de çöpü paraya dönüştürürüz.

Bu nasıl, nereden başlamalı?

İlk adıma evlerimizden başlayabiliriz. Evlerinizde mutfak ve banyonuza koyacağınız iki adet geri dönüşüm kutusu ile ambalaj atıklarınızı diğer atıklardan ayrı biriktirebilir ve ambalaj atıklarının geri dönüşümü için ilk adımı atabilirsiniz.

Ambalaj atıklarını temizleyerek geri dönüşüm kutusuna atın. Böylece sonraki aşamalarda bu atıkları taşıyanların, ayıranların ve geri dönüştürenlerin daha temiz bir ortamda ve daha düşük fireyle işlerini gerçekleştirmelerine yardımcı olursunuz.

Ambalaj atıklarının hacimlerini küçülterek biriktirebilirseniz evinizde hem daha az yer işgal ederler, hem de taşınmaları aşamasında daha az yakıt tüketilip daha verimli toplanmalarını sağlamış olursunuz.

Pet şişelerin üzerlerindeki etiketleri sökün, kapaklarını çıkarın. Ama onları birbirinden ayırdıktan sonra aynı kutu ya da poşetin içine atabilirsiniz.

Cam kavanoz ve şişelerinizi mutfakta ayrı bir köşede biriktirip, bir poşet içinde size en uygun atık cam kumbarasına götürebilirsiniz. Bu bağlamda her köşe başına çok kullanımlı kumbaralar yerleştirilmeli. Bu nokta da hükümet yetkililerine, yerel yönetimler idarecilerine, muhtarlara ve sivil toplum örgütlerine büyük görevler düşüyor. Birlikte hareket edilerek, istenilen her noktaya bu kumbaralar yerleştirilebilir.

Olayın bir de ekonomik tarafı var. Türkiye’den bir örnek verecek olursak, bir yılda 5 milyon kamyon dolusu çöp toplanıyor. Bu kamyonları uç uca eklerseniz dünyanın çevresini bir kez dolaşabilirsiniz. Türkiye Çevre Koruma ve Ambalaj Atıkları Değerlendirme Vakfı Genel Sekreteri Mete İmer, 1 Haziran 2018’de Hürriyet’e verdiği bir röportajında 13 yılda 5.5 milyon ton ambalaj atığı toplayarak Türkiye ekonomisine 31 milyar liralık katkı sağladıklarını söyledi. Peki biz Kıbrıs’ın kuzeyinde bu rakamı kaçta tuttuk?

Bilindiği üzere ekonomide yıllardır süregelen “üret-kullan-at” modeli yavaş yavaş yerini “sürdürülebilir üretim-sürdürülebilir tüketim-geri dönüşüm” süreçlerini izleyen döngüsel ekonomi modeline bırakıyor. Döngüsel ekonomide ürünlerin ve malzemelerin kullanılabilirliğinin mümkün olan en uzun süre korunması amaçlanıyor. Bilim insanları 30 yıl içinde okyanuslarda balıktan daha fazla plastik olacağını söylüyor. 1950’lerden bu yana 9 milyar ton plastik üretildiğini belirtirken, toplam plastik atık miktarının 2050’ye kadar 12 milyar tona ulaşması öngörülüyor. Sorun sadece plastik de değil. Dünya Bankası’nın yayınladığı raporuna göre, 2012’de dünya şehirleri yılda yaklaşık 1.3 milyar ton katı atık üretiyordu. Bu miktarın 2025 yılına kadar 2.2 milyar tona çıkması bekleniyor. Yani üretilmekte olan kentsel atık miktarı, kentleşme oranından daha da büyük. Tehlikenin farkında mıyız?

Yine İmer’in açıklamalarına dönecek olursak, 2005’ten beri geçerli olan yönetmeliğe göre, piyasaya sürülen ambalaj tonajının belli bir oranını bir sonraki yıl toplayıp geri dönüştürme hedefi var. Türkiye’de yüzde 25’lerden başladı, yüzde 52’ye ulaştı. Hedef Avrupa Birliği’ndeki yüzde 60 oranını yakalamak.

**

Bir Anekdot…

Tutuklu servisinde bir hasta yatmıştı. “Amerikalılar beni öldürecek!” diyordu. Bu hezeyan doğrultusunda Amerikalı sandığı birini yaralamıştı. Tedavisini düzenledik. Ertesi gün servise geldiğimde öğrendim ki sabah erken saatte nöbetçi sağlık memuruna saldırmış ve iyice hırpalamış. Hastayı çağırdım. “Dün bana inanmadın doktor, sabah FBI ajanı odama geldi. Elindeki zehirli iğne ile beni öldürmek istedi,” dedi. “Yanılıyorsun, o sağlıkçı,” dedim. “Hayır!” dedi. “Esas sen yanılıyorsun. Kazağında FBI yazıyordu!”

Meğer bizim sağlık memuru sabah tedavisi için hasta koğuşuna girerken önlüğünü giymemiş.  Üzerindeki FBI marka kazakla ortada dolaştığını gören hasta da saldırmış ona.

(PSİKİYATRİST DR. LÂTİF RUHŞAT ALPKAN / BAKIRKÖY AKIL HASTANESİ’NDEN ANILAR, Okuyan Us Yayınları, Ekim 2014, s.129)

***

Bir Söz…

“Aşk sesini duyurabilmektir önce. Ve duyduklarına da katlanabilmektir.”

(Nabi RESULOĞLU)

***

Okuduklarımdan…

Sanatçı dediğin, yüreğinin ibresi sevinçten çok hüzne, gündüzden çok geceye, kolektif kimliklerin güvencesinden ziyade bireysel sergüzeştlerde yitip gitmeye, bahardansa güze ayarlı kişi midir? Şayet öyleyse, doğuştan mıdır bu haller, yoksa sonradan mı gelir insana? Yaşadıkça, zaman geçtikçe, peyderpey… Mutlu şair var mıdır sahi? Hani şair olup da güle oynaya şıkıdım ve doygun bir hayat süren var mıdır? Olabilir mi?

Patti Smith’in otobiyografik kitabını henüz bitirdim. Çok da sevdim. Birçok insan onu hep müzisyen yanıyla tanısa da burada şairliği çıkmış ön plana. Kelimelere olan tutkusu, notalara sevdasından daha derin aslında… Yaratıcılığa, yalnızlığa, arayışa, yeniliğe, gençliğe, aşka ve bir o kadar hüzne adanmış bir kitap bu. Gençlik sevgilisi, ömür boyu kopamadığı bir başka sanatçıyı da anlatıyor uzun uzun. Çılgın, girişken, sanatkâr, ama son tahlilde kendini yok etmeye meyyal bir erkeği sevmenin külfeti, ağırlığı, güzelliği dökülüyor sayfalarından.

Baudelaire için çokça kullanılan bir söz vardır: “Şairlerin laneti.” Lanetli şair olarak görülür hep o, belki de tüm şairler öyledir ya. Dehadır. Kimse onun gibi yazmamıştır, ne daha evvel ne daha sonra. Kimse kelimelerle öylesine sevişmemiştir, yüreğini feda edip ilham perisine. Gençliğinde hayat kadınlarıyla beraber olmuş, bunlardan biriyle daha ciddi bir birliktelik içine girmiş ve frengi kapmıştı. Hastalığı ilerledikçe şiirlerini de etkiledi. Ve ruh halini… Koyvermişliğini. Öfke nöbetlerini. Haşhaş bağımlısıydı. Kızgın ve kırgındı birçok şeye, en çok da üvey babasına.

Edgar Allan Poe… O çok sevdiğiniz; çizimleri, şiirleri ve hikayeleriyle hiç kimseciklere benzemeyen, hâlâ günümüz sanatçılarına yol gösteren, labirent ruhlu adam… Alkol bağımlısıydı. Öylesine içerdi, ölümüne içerdi. Baudelaire’e göre tam da böyle “gamsızca kayabildiği” için, uzaklaşabildiği için gerçeklik denilen canavarın tahakkümünden, yazabilmişti bu kadar iyi ve derinden. Sanatının yaşaması için onun kendisini öldürmesi gerekiyordu; adım adım, azar azar. Şair dediğin her gün biraz daha intihar eden insan mıdır? Baudelaire nasıl Edgar Allan Poe’ya saygı duyduysa, Verlaine de Baudelaire’e hayrandı bir o kadar.

Paul Verlaine… Batı şiirinin asi, delişmen oğlu. Ne var ki içki, özellikle o dönem moda olan apsent hayatını da, karakterini de zedeledi. İçince tahammül edilmez olur, etrafa saldırır, hoyratlaşırdı. Sözlü ve fiziksel şiddete başvururdu. Bugün edebiyat dünyasının saygıyla andığı sanatçı aslında karısını ve çocuğunu döven biriydi.

Ve Rimbaud… En genç, en dâhi, en güzel, en parıltılı ışık… O da bir başka lanetliydi aslında. Üstelik Verlaine ile önce arkadaş, sonra çift olmaları ondaki deliliği daha da pekiştirdi. Eline çakı ya da bıçak alır, şair dostunun kollarını, bacaklarını, avuçlarını çizerdi kanatıncaya kadar. “Ben lanetliyim, biliyorsun” diye ilerler bir şiiri. Sonunda bir gün Verlaine, gene içip kabalaştığı bir noktada, Rimbaud’yu bileğinden vurdu. Ardından hapse atıldı. Hayatının bundan sonraki kısmı pişmanlıkla kendini sorgulayarak geçti.

Gerard de Nerval…1855 senesinde teyzesine o akşam onu beklememesini, zira gecenin siyah ve beyaz olacağını söyleyen; geride dolaylı, imalı bir veda notu bırakan, sonra da kendisini bir pencere demirine asıveren şair, yazar, çılgın, iflah olmaz romantik…

Rus şiirinin en önemli kalemlerinden, gür sesli Sergey Yesenin. 1925’te şair dostuna mektup bırakarak bileklerini kesti. O mektubun muhatabı olan ve onu çok seven, lakin intihar etmesine çok kızan, içerleyen, sonra da aynı şeyi silahla kendisi tekrarlayan Mayakovski…

Çocuklarının yanına süt bıraktıktan sonra, odalarının kapısını bantlayan, kafasını fırından içeri sokarak yaşamına son veren Amerikalı şair, feminist, güzel Sylvia Plath… Ve onu tez konusu olarak inceleyip, daha sonra kendisi de intihar eden Nilgün Marmara… Şairlerin laneti…

Mutlu şair var mıdır sahi? Olabilir mi?

(ŞEMSPARAE / ELİF ŞAFAK, Doğan Kitap, Haziran 2012, s. 153-155)

Sürdürülebilir bir dünya
+ -

Yorumlar kapalı.