“Nikos Sampson’un Anıları” ilk kez, Kıbrıs Cumhurbaşkanı Makarios’a karşı 15 Temmuz 1974 günü düzenlenen darbeden yedi yıl sonra, Atina’nın günlük gazetelerinden “Eleftheri Ora” da yayınlandı.
Dizi yazı olarak okurlarıyla buluşan anılar, başta Yunanistan ve Kıbrıs olmak üzere adada yaşananlara yakın ilgi duyan yabancı gazete muhabirleri ve araştırmacılar tarafından da büyük bir ilgiyle takip edildi.
Sampson’un anıları yayınlanırken, o dönem içerisinde Kıbrıs’ta görev yapan kimi Yunan askerleri ile darbeye tanıklık yapan başkaca okurlar da gazeteye mektuplar göndererek, kendi anıları ile yazı dizisine ek bilgiler sundular.
Kıbrıs Türk basınının önemli imzalarından, merhum Saffet Soykal, “Eleftheri Ora”daki bu anıları Türkçeye kazandıran kişi oldu.
1983 yılında, Kıbrıs Türk Enformasyon Dairesi Müdürü olan Sn. Oktay Öksüzoğlu, Sn. Soykal’ın çevrilerinin ilk halini Enformasyon Dairesi tarafından ve “Hizmete Özel” ibaresi ile – daha sonra kitaba dönüştürülmek üzere – Şubat 1983’te yayınlar.
Aradan, tam 40 yıl geçer…
40 yıl önce, “daha sonra kitaba dönüştürülmek üzere” dosyalarda tutulan bu anılar, geçtiğimiz ocak ayı içerisinde kitaplaştırılarak, KKTC Milli Arşiv ve Araştırma Dairesi” tarafından 541 sayfa olarak yayınlanarak, arşivlerimize kazandırılır.
KKTC Milli Arşiv ve Araştırma Dairesi Müdürü Sn. Ejdan Sadrazam, “Nikos Sampson’un Anıları” kitabına yazmış olduğu önsözünde, bu anıları neden yayınladıklarını, şu sözlerle özetler:
* * *
“KKTC Milli Arşiv ve Araştırma Dairesi, bilgi toplumunu güçlendirme misyonuyla sistematik bilimsel araştırmalarla derlenen yaşanmışlığın, nesnel bilgi ve belgelerini, dinamik ve dolaysız bir şekilde Manas Yayınları aracılığıyla halkımızla paylaşmayı ve görünmeyeni görünür kılmayı amaçlamaktadır.”
* * *
Kıbrıs Türk basınının son yarım yüzyılına kazandırmış olduğu binlerce köşe yazısı ve yine Kıbrıs’ın son yarım yüzyılı içerisinde yaşanan siyasi hareketlerine göz tanıklığı ile tanınan duayen gazeteci Sn. Akay Cemal, (bir gazeteci olarak Sampson’u da yakından tanıyan kişi olarak) bu kitaba yazdığı önsözünde – özetle – şu bilgileri paylaşır:
* * *
– “Zamanında “Mahi”, “Tharros” ve “Niki” gazetelerini yayınlayan Sampson, İngiliz sömürge döneminde masum kanı akıtmakla biliniyor. Çarşıda çoluk çocuklarıyla alışveriş yapan İngiliz kadınlarını kurşunlamak suretiyle öldürdükten sonra fotoğraflarını çekip gazetesinde yayınlamış, “Akritas Plânı”nın uygulamaya konulduğu 21 Aralık 1963’ün hemen akabinde emrindeki milis gücüyle Küçük Kaymaklı’ya saldırarak, çok sayıda masum soydaşımızı şehit etmişti. Sampson’un, savunmasız insanlara kurşun sıkması, onun ne denli kaypak ve korkak olduğunu göstermektedir.
Anılarında da işaret edildiği gibi, Nikos Sampson, dönemin Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Başpiskopos Makarios ile hiç barışık olmadı. Hani “ikisinin eti bir kazanda kaynamaz” derler ya, aynen öyle! Sampson, EOKA’nın lideri Grivas’ın damıydı ve hep öyle kaldı. Makarios’la yıldızı bir türlü barışmadı. Kitapta da vurgulandığı gibi, Makarios’un sola göz kırpması, özelde Sampson, genelde EOKA’yı çok tedirgin etmişti.
Nikos Sampson, dünya kamuoyunda daha çok “Yunan Cuntası” ile EOKA B’nin, Makarios’a karşı 15 Temmuz 1974’te gerçekleştirdiği darbe ile bilinir. Kıbrıs Radyosu’nda mikrofonu eline aldığında son derece mutluydu. Kıbrıs Rum halkına ilk konuşmasına, “Burası, Kıbrıs Helen Cumhuriyeti” diye başlamıştı. Ancak 5 gün sonra, umduğu dağlara kar yağacağını bilmiyordu. ENOSİS’in gerçekleşmesi için yanıp tutuşuyordu. Türk askerinin adaya çıkarma yaptığı 20 Temmuz 1974 sonrasında bile, Yunanistan’ın, Türkiye’ye savaş ilân edeceğini ve ENOSİS’in ilân edileceğini sayıklıyordu.
Kıbrıs Rum toplumu içinde bir döneme damgasını vuran EOKA’cı Nikos Sampson’un hatıralarının her kademede ilgiyle okunacağı ve gerekli derslerin çıkarılacağı inancındayız.
Bununla birlikte okullarımızda okutulması gereken Kıbrıslı Türklerin milli mücadelesini anlatan bir kitabın hâlâ daha yazılmamış olması da içimizde burukluk yaratmaktadır. Bu vesileyle bunu da bir not olarak, düşüyoruz.”
* * *
Kıssadan hissesi:
Anılar kitabının yazınsal arşivlerimize nasıl kazandırıldığına ilişkin bu ön bilgileri ve özellikle Nikos Sampson’un kimliğine dair anımsatmayı paylaştıktan sonra, şimdi söz, Nikos Sampson’da…
Neden?
Sn. Akay Cemal abimizin de dediği gibi çünkü:
– “Okullarımızda okutulması gereken Kıbrıslı Türklerin milli mücadelesini anlatan bir kitabın hâlâ daha yazılmamış olması, içimizde, burukluk yaratmaktadır.”
Pazartesi günkü köşemizde, devam etmek üzere…







Yorumlar kapalı.