“KESİK KANATLI KUŞLAR”
Ve Bedia BALSES…
Kıbrıs Türk Edebiyatı’nda “Öykü Yazarı Kadınlar” konusu araştırılıp irdelendiği zaman, eldeki kaynaklara göre bir kadın imzasıyla yayınlanan ilk öykü (ortaya yeni bir bilgi – belge çıkmadığı sürece) 1943 tarihlidir.
22-24 Haziran 1943 tarihli Söz gazetesinde yer alan “Sukût” başlıklı öykü, öğretmen, Vecihe Hulûsi Hacıbulgur Hanımefendi’ye ait öyküdür.
Bu tarihten (1943) günümüze (2023) yapmış olduğum bir araştırmamda ise (kendi belgelerimle) “Öykü Yazarı Kadınlar”ımızın varlığı, 26 isimden ibarettir.
80 yılda, 26 imza…
Bugün, Kültür – Sanat sayfamıza konuk olan değerli sanatçımız Sn. Bedia BALSES de işte bu “Öykü Yazarı Kadınlar”ımızın 80 yıllık edebiyat yolculuğu içerisinde kendini kanıtlamış, edebi çalışmaları ile yazınsal tarihimize adını kazımış önemli bir değerimizdir.
“Kesik Kanatlı
Kuşlar”
Balses’in, 2017 yılında yayınladığı ilk öykü kitabı “Kesik Kanatlı Kuşlar” adını taşır. Yazarımızın biyografisi şöyle:
“1971, Larnaka doğumludur. Mormenekşe Kadınlar Birliği, YEKSAD (Yeniboğaziçi Kültür Sanat Derneği), KIBATEK (Kıbrıs Balkanlar Avrasya Türk Edebiyatları Kurumu), MOR-DER (Mormenekşe Kültür Sanat Spor Derneği), DAÜ-BİRSEN kurucu üyesi olup yönetim kurullarında görev aldı.
KKTC’nin ilk uluslararası Slowfood birliği olan Slowfood Salamis’in kurucu başkanlığını yaptı. Mormenekşe İlkokulu Okul Aile Birliği’nde Başkanlık, Asbaşkanlık dahil 10 yıl yönetim kurulunda görev aldı. DAÜ-DER (kurucu üye) ve DAÜ-KOOP üyesidir.
Uluslararası Yeniboğaziçi Pulya Festivali Komitesi’nde Kültür-Sanat Komite Başkanlığı ve üyeliği görevlerinde bulundu. Yeniboğaziçi Belediyesi’nin ‘sakin şehir’ olmasında görev yapan koordinasyon ekibinde aktif rol üstlendi. Bu çalışmanın ardından Yeniboğaziçi Belediyesi Kıbrıs’ın ilk ‘sakin şehri’ oldu. Görev aldığı cittaslow komitesi 2014 yılı 14 Mart Tıp Bayramı kapsamında Tabipler Birliği tarafından ödüllendirildi.
Yurt içi ve Türkiye’de ülkemizi temsilen sanat etkinliklerine ve festivallere katıldı. Şiirleri Kurultay Akbay, Dr. Arif Albayrak, Halil Akansel, Mustafa Tozakı ve İbrahim Sayın tarafından bestelendi. “Can Yoldaşın” isimli şiiri MAKAMER (Mağusa Kadın Merkezi Derneği) projesi olarak bestelenerek “25 Kasım – Kadına Şiddete Hayır Günü” kapsamında halkla buluştu.
2004 yılında düzenli olarak Yenidüzen Gazetesi Sanat ekinde şiir ve yazılar yazdı; 2005-2007 yılları arasında aynı gazetede köşe yazarlığı yaptı. 2007- 2009 yılları arasında KIBRIS Gazetesi’nde kültür sanat yazarı olarak sayfalar hazırladı.
2015 yılında Khora Yayınlarından “Sızıntı” isimli şiir kitabı ve 2017 yılında “Kesik Kanatlı Kuşlar” isimli öykü kitabı yayımlanmıştır.
Evli ve iki erkek çocuk sahibi olup Doğu Akdeniz Üniversitesi’nde 1991 tarihinden itibaren memur kadrosunda görev almaktadır. Havadis Gazetesi’nin 2009 yılında yayın hayatına başladığı tarihten itibaren ‘Havadis Sanat’ adlı sayfada yazılarına devam etmektedir.
Kıbrıs Sanatçı ve Yazarlar Birliği üyesidir.”
Toplumsal bellekte
şiirin rolü…
FEVZİOĞLU: Şiirin, yazıldığı ülkenin belleğini oluşturmadaki rolünü sen nasıl açıklarsın?
BALSES: Tarih yazıcılarının taraflı olduğunu da düşünecek olursak, sanat eserlerinin ülke belleği için ne kadar kıymetli olduğunu daha iyi kavrayabiliriz. Şiir, geçmişi ve bugünü geleceğe aktarmak için en etkili yollardan bir tanesidir.
Anıların, acıların, göçlerin, aşkların, toplumsal belleğe aktarılması bu gücün yansıması ile olur. Kâh ezgi ile kâh söz ile gerçekleşen bu aktarım zamanın hafızasında hangi eserlerin yer bulacağına, hangi isimleri saklayacağına da karar verir.
İktidarların, siyasi çıkarların, kişisel hırsların, dayatmaların ve sanatı da içine almaya çalışan bir çarkın adaletli bir şekilde yer bulması toplumsal bellekle olabilir. İyiyi, güzeli, saklanmaya değeri dönemsel gücü elinde tutanlar değil, toplum belleği yaratır. Hangi eseri nasıl saklayacağına yine toplum belleği karar verir. Acıda, sevdada, kavgada, mücadelede yaşayan şiir yeniden kendini doğurur. Zaman geçse bile eskimez. Bence pek çok edebiyat dergisi, yayını veya dönemsel olarak ortaya çıkarılan edebiyat otoriteleri “kendine benzeyeni” içine almak gibi bir yaklaşım sergiler. Bu da “kendi gibi olmayanı” dışlama ve şairler için “kendi dilinden uzaklaşma” tehlikesi taşır. Çalışmak, okumak, araştırmak, yaratmak ama yapay değil, kendi dilinin, kendi şiirinin izinde giderek…
Şiir okullara,
evlere, siyasete girmeli…
FEVZİOĞLU: Ülkedeki şiirle (edebiyatla) ilgili sanatçılar tarafından oluşturulmuş kuruluşların sanatı geliştirmek adına yapılan çalışmaları yorumlar mısınız?
BALSES: Ülkemizde her konuda olduğu gibi kültür-sanat adı altında da pek çok kurum ve kuruluş vardır. Düzey olarak çok iyi olanlar olduğu gibi, düzeyi düşük çalışmalara da rastlamak mümkündür. Üyesi olduğum “Sanatçı ve Yazarlar Birliği” birbirinden kıymetli sanatçıların bir araya geldiği, kaliteli çalışmaların yapıldığı bir birlik olsa da bunun dar bir çevre ile kısıtlı olması insanlarla arasında bir sert çizgiye neden olmaktadır. Benim gençliğimde “Mağusa Sanat Derneği” adı altında yapılan müthiş çalışmalar vardı. Orada kıymetli sohbetler, şiir yarışmaları, halka ulaşabilen entelektüel çalışmalar yapılıyordu. Hepimiz bir atölyede çalışır gibi çalıştık ve çok şey öğrendik orada. Ön yargısız, kutuplaşma olmadan, çocukların, gençlerin düşünce dünyalarına ulaşabilecek çalışmalara ihtiyacımız olduğunuz düşünüyorum. Bir üst dil kaygısı ile hareket eden sanat anlayışı ile sanatçılar sadece kendilerini okur, kendilerini yorumlar ve kendilerini geliştirir. Benim düşünceme göre o ülkede yaşayan insanların düzeyi sanatın gelişimine etki eder. Şiirin okullara, evlere, sohbetlere, siyasete girebilmesi ülkenin düşünsel dünyasındaki gelişme ile mümkün olabilir.
Eski nedir
yeni nedir?
FEVZİOĞLU: İkinci yeni akımından sonra gelişen şiirin bir üst dil kurma çabası ile yapay bir şiire evrildiği eleştirilerine, katılıyor musunuz?
BALSES: Edebiyat geçmişimiz, Türkiye edebiyatından çokça etkilenmiş, akımlarını ve sanatçılarını takip etmiş, etkisinde ürünler vermiştir. Bu akımları temsil eden çok kıymetli sanatçılar halen eserleri ile bizimle yaşıyorlar. Bu akımlar içerisindeki sanatçıların şiir anlayışları birbirinden farklı olsa da yeni akıma göre diğeri “eski” kalsa, yaşayan çoğu eserleri ile aslında eskimediklerine şahit olmaktayız. Geçenlerde Doğu Akdeniz Üniversitesi öğrencileri ile gerçekleştirilen bir şiir etkinliğinde üniversiteli öğrencilerin seçtiği şiirlerin büyük bir çoğunluğu Nazım Hikmet, Orhan Veli Kanık, Attila İlhan gibi isimlerdi. Kendi şiirimi ikinci yeni akımına yakın bulsam da kendinden öncekileri “reddeden”, “küçümseyen” veya “eskiten” bir anlayışı çok yanlış buldum. Bunun edebiyatı değil, kendi yazdığını büyütmek, önemsetmek olduğunu düşündüm. Zaman ilerlerken “yeni” olan bir şey kalmayacağı ve her şeyin yenileneceğini düşünecek olursak, bugünün yenisi yarının eskisi olacaktır. Edebiyatı bin bir çiçekli bir bahçeye benzetecek olursak, bütünü yaratanın, rengini, kokusunu verenin aynı olmadığını ve her akımın ve sanatçının bu bahçede yer alarak bu bütünü oluşturduğu görürüz. Okunduğu zaman geriye tek bir kelime bile kalınmayan, anlamdan, duygudan yoksun şiir benim anlayışıma göre değil. Ben “eski” zamanın ruhu, duygusunun korunması taraftarıyım. Farklı, anlaşılmaz, yapay bir dile evrilen şiir benden çok uzak.
FEVZİOĞLU: Şiir-zaman- toplum belleği üçleminden ne anlıyorsunuz?
BALSES: Bugün, yarının dünü değil midir? Yarın hep olacak, şiir hep var olacak. İnsanlık şiirler yazmaya, okumaya devam edecek. Meydanlarda marşlar, şiirler olacak. Bir insan âşık olduğunda yüreği bir şiirle kanayacak. Özgürlük mücadelelerinde, insanlık onurunun anlatısında, insanın, kavganın, aşkın, acının olduğu yerde hep şiir olacak. Biz geçeceğiz, şiirimizin kalacağını umut edeceğiz ve geriye saklanmaya değenler kalacak. Bu, insana müthiş bir iç rahatlığı veriyor.
Geldiğimiz nokta
oldukça düşündürücüdür…
FEVZİOĞLU: Ülkemizdeki eğitim sisteminin sanatla-edebiyatla olan bağını nasıl karşılarsın ve bu konuda öğretmenlerin rolü hakkındaki düşünceleriniz nedir, nelerdir?
BALSES: Eğitimin ülkemizdeki içler acısı halini bizzat yaşamak suretiyle tanık oluyoruz. Her geçen yılı daha bir kaygılı, daha bir endişeli şekilde yaşıyoruz. Sadece pandemi döneminin kaybettirdikleri değil, eğitim sisteminin içindeki yokluklar da gençlerin geleceklerine dinamit yerleştiriyor. Gençler, okullardan beklenen eğitimi alamamakla birlikte git gide sanattan da uzaklaşıyorlar. Belli okullarda canla-başla çalışan müthiş öğretmenler var. Bu öğretmenlerin çok da fazla olduğunu düşünmüyorum. Bu öğretmenlerden Dervişe Güneyyeli Kutlu, Beste Sakallı, Fatoş Avcısoyu Ruso, Eylem Avcı Alnur ilk aklıma gelenler. Bu güzel öğretmenlerin öğrencilerin yetişmesi, gelişmesi için ne denli büyük bir emek sarf ettiğine bizzat tanık olmaktayım.
Kültür-sanat davetlerinde okullara konuk olduğumuz zaman en büyük eksikliğin, çocukların akademik yaşamlarının içinde sanata dair yer olmamasını öğrenmek oldu. Çocuklar özel derslere, sınavlara koşuştururken sanat dersleri veya sanatsal etkinlikler önemsiz bir ayrıntı olarak kalmaktadır. Ayrıca bu ülkede yaşayan çocuklar kendi sanatçılarını tanımıyorlar, haberdar değiller. Kıbrıs Edebiyatı dersi olmasına karşın belli başlı isimler haricinde öğrencilerin konuyla ilgili bilgileri az. Bu yöndeki araştırmalar, projeler, ödevler yetersiz. Kendi ülkesini tanımayan, tarihini, sanatını bilmeyen kişiler ülkeleri ile ilgili söz söyleme yetilerine ulaşamazlar. Sanat; yetkinlik, derinlik, dünyayı anlayabilme, kavrayabilme şansı verir insana. Çocukların, gençlerin hayatlarında bu yetkinlik az. Evlerde ve okullarda bu eğitim, nerdeyse hiç yok.
Fiziki olarak yetersiz okullar, çağı yakalayamamış devlet kurumları, araştırmadan, sorgulamadan uzak, ezbere dayalı eğitim sistemi ile geldiğimiz nokta ise oldukça düşündürücüdür…







Yorumlar kapalı.