Kıbrıslı Türklerin onur kaynaklarından biri olan Prof. Dr. Derviş Manizade, 1975 basımı “Kıbrıs – Dün Bugün Yarın” adlı kitabında, günümüzden 111 yıl geriye giderek, tarihsel süreç içerisinde Kıbrıslı Türklerin “okul eğitimi” konusuna değinir ve Bartın doğumlu “Müçteba Öktem” Bey’den söz eder:
Bartın Üniversitesi, Türk Dili Bölümü okutmanlarından Sn. Can Şen de “Kıbrıs Türk Eğitim Tarihinde Bartınlı Bir Öğretmen: Müçteba Öktem” başlıklı makalesinde, şu bilgileri verir:
– “Kıbrıs Türk toplumunun en yüksek eğitim kurumu olan Lefkoşa Türk Lisesi, 1862’de rüştiye olarak kurulmuş ve 1897’de beş senelik ve sonrasında yedi senelik olmak üzere idadiye çevrilmiştir. Lisenin bu yedi senelik idadi dönemi içerisinde Müçteba Öktem, Eskişehir İdadisi Müdürlüğü görevinde iken 10 Ekim 1912’de okulun müdürlüğüne atanır.”
* * *
Neymiş tarih?
10 Ekim 1912.
Günümüzden, 111 sene evvel!
* * *
Günümüzden 111 sene evvel Kıbrıslı Türklerin okul eğitimi için görevlendirilen Müçteba Öktem Bey, aynı zamanda öğrencisi de olan Prof. Dr. Derviş Manizade’ye, yıllar sonra şu bilgileri verir:
– “Ben, okul müdürü olarak Osmanlı hükümeti Maarif Nezareti tarafından gönderilmiştim. Beraberimde tabiat hocası olarak Muhiddin Bey adında biri de vardı.
Lefkoşa’da mahkemenin bulunduğu yerden birkaç yüz metre kadar uzakta, Ayasofya’nın yakınında küçük bir okul vardı. Kıbrıs İslâm İdadisi bu idi. Biz bunu sonradan lise yaptık. Ben evvelce olduğu gibi, buradaki eğitimi yarım bırakmadım.
Hocası olmayan derslere kendim girmek suretiyle, öğretmen eksikliğini tamamlamaya çalıştım. Fizik, Riyaziye (Matematik. BF) dersleri verdim. Zaman oldu Arapça, Farsça ve hatta Edebiyat derslerine de girdim. Mektebi 22 talebe ile almıştım. 1924’te, 235 talebe ile bıraktım.
Tamamen Osmanlı Devleti’nin Anadolu tedrisatını aynen tatbik ettim.
Kitaplar Türkiye’den geliyordu. Birinci Cihan Harbi sırasında bile dolaylı yollardan, yine Türkiye’den kitap getirttim. Hem hocaydım hem hoca yetiştiriyordum.
Kabiliyetli olan talebelerimi ayırır, onlar üzerinde fazla meşgul olur ve hoca olarak yetiştirip Lefke, Konedra, Vali, Galatya, Evdim, Luricana gibi büyük kasaba ve köylere gönderiyordum.”
* * *
Henüz, Türkiye Cumhuriyeti kurulmamıştır…
Ne diyor Müçteba Öktem Bey?
– “Kıbrıs’a; Osmanlı hükümeti Maarif Nezareti tarafından gönderilmiştim. Beraberimde tabiat hocası olarak Muhiddin Bey adında biri de vardı.”
* * *
Müçteba Bey, 12 yıllık görev süresi sonrası ülkesine döndüğünde Kurtuluş Savaşı sona ermiş, Türkiye Cumhuriyeti kurulmuş ve doğumunun ilk yaşını kutlamaya hazırlanmaktadır…
Ve Cumhuriyet, henüz iki yaşını bile geride bırakmadan, 10 Temmuz 1925 günü Lefkoşa’da şehbenderlik (Konsolosluk. BF) açılır.
Aynı yıl (1925), Kıbrıs Türk Lisesi ile Viktorya Kız Lisesi’ne Türkiye’den Kâzım Nami (Duru) Bey’le Suad Said Hanım, müdür olarak atanırlar…
* * *
Atatürk Türkiye’sinin Kıbrıs’taki ilk büyükelçisi olan Ali Asaf Bey, 24 Nisan 1927 tarihli ve “Kıbrıslı Türklerin Vaziyet-i Hazırası” başlıklı ilk raporunda ada genelinde Türklere ilişkin olarak gözlemlediği tüm konuları ele alırken, özellikle “okul eğitimi” sorunlarına geniş yer verir…
* * *
Ve sonra; “Osmanlı Hükümeti Maarif Nezareti”nde olduğu gibi, “Türkiye Cumhuriyeti”nin ilk yıllarından başlamak üzere de Kıbrıs’a çok değerli öğretmenler gönderilmeye, devam eder…
Başta; Hasan Behçet Bey’in 1969 basımı “Kıbrıs Türk Maarif Tarihi” (1571-1968) kitabından hareketle, sonraki yıllarda yazılan ve yayınlanan “okul eğitimi” konulu diğer kitaplarımız incelendiği zaman, yaklaşık yarım asır boyunca Türkiye’den gelen öğretmenlerin sosyal yaşam tarihimizi ne denli olumlu etkiledikleri, ne kadar çok değerli izler bıraktıkları, (içerisinde edebiyatımızın gelişmesi de olmak üzere) aydınlanma sürecimize nasıl ciddi katkılar ve devinimler kazandırdıkları açıkça görülmekte, aradan geçen yıllara karşın hâlâ, büyük bir saygı duyulmaktadır.
* * *
Kıssadan hissesi:
Bugün için, bir başka yazı hazırlamıştım.
Ancak, facebook’ta, Türkiye’den ülkemize “öğretmen!”olarak geldiği öğrenilen genç bir kadının kullanmakta olduğu aracı içerisinden çektiği, paylaştığı ve Kıbrıslı Türkler adına kullandığı sözlerini izleyip dinleyince, bu yazımın kendisi, kendini yazdırdı!
Ayrıntılarına girmeyeceğim…
Facebook’tan bulunur, izlenir…
Hani, paylaşımını yapan, “öğretmen” ya!
Eski bir sözümüz vardır, der ki:
-”Kendisi muhtac-ı himmet bir dede, nerde kaldı gayrıya himmet ede!”
Türk Dil Kurumu, bu söze, şu açıklığı getirir:
-“Kendisi yardım bekler hâldedir. Bir başka kimseye yardımda bulunması mümkün değildir, düşünülemez bile.”
Konumuz, “aydınlatıcı öğretmenler” idi değil mi?
Müçteba Öktem’lerden, Kâzım Nami Duru’lardan, Suad Said Hanım’lardan, İbrahim Burdurlu’lardan…
Nereden, nereye…







Yorumlar kapalı.