Atina Kasos’a dönüşe hazırlanıyor, Türkiye’den izin istenmeyeceğini söylüyor…
Yunanistan, Yunanistan ile Kıbrıs arasındaki elektrik bağlantısında çalışmaların 2026 içinde yeniden başlayabileceğini ve kablonun döşenmesi için Türkiye’den izin istemeyeceğini açıkladı.
Dışişleri Bakanı George Gerapetritis, Parapolitika radyosuna yaptığı açıklamada takvimin projeyi yürüten şirkete bağlı olduğunu söyledi. Gerapetritis’e göre uluslararası hukuk Türkiye’nin iznini gerektirmiyor; araştırma ve kablo gemilerine ilişkin bildirimler de izin talebi değil, seyir güvenliği amacı taşıyor.
Açıklamalar Great Sea Interconnector (GSI) projesini, Temmuz 2024’te Kasos ve Karpathos çevresindeki araştırmalar sırasında Türkiye ile Yunanistan’ı karşı karşıya getiren deniz yetki alanı dosyasına yeniden taşıdı.
Yunan basını salı günü adaların doğusunda yapılması planlanan araştırmalar için yeni bir Navigational Telex (NAVTEX) hazırlığının başladığını ve duyurunun yayımlanmasından önce Dışişleri Bakanlığı’nın son onayının beklendiğini yazdı. NG Worker’ın Ievoli Relume yerine kullanılabileceği belirtiliyor. Ancak haber yayına hazırlanırken ne yeni NAVTEX ne de gemi görevlendirmesi resmi olarak doğrulanmıştı.
Bu hazırlık, Yunanistan ve Kıbrıs Cumhuriyeti’nin ağustos ayında Kasos çevresindeki deniz araştırmalarına yeniden dönme planının devamı. Türkiye ile Yunanistan bölgedeki kıta sahanlığı sınırları konusunda farklı görüşlere sahip.
Türkiye, kendi kıta sahanlığı içinde gördüğü alanlardaki çalışmaların Türk makamlarıyla koordinasyon gerektirdiğini savunuyor. Yunanistan ise kablo projesi açısından bu görüşü kabul etmiyor.
Yeni NAVTEX’in koordinatları ve tarihleri yayımlanmadığı için Kasos’taki çalışma henüz hazırlık aşamasında. Araştırma gemileri bölgeye dönmüş değil.
Yunanistan’ın pozisyonu
Uluslararası Hukuk Vurgusu: Yunanistan, Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (UNCLOS) kapsamında, deniz altından geçecek bu tarz bir kablo projesi için üçüncü bir ülkenin (Türkiye) rızasına ihtiyaç olmadığını ve izin talep edilmeyeceğini savunmaktadır.
Navtex Bildirimleri: Atina yönetimi, yapılacak olası Navtex bildirimlerinin bir “izin alma” prosedürü olmadığını, yalnızca deniz trafiğinin güvenliğini sağlama amacı taşıdığını belirtmektedir.
Senaryolara Hazırlık: Gerapetritis, çalışmalar başladığında Türkiye’den gelebilecek diplomatik ya da sahada yaşanabilecek her türlü tepkiye (en hafifinden en yoğununa kadar) hazır olduklarını ifade etmiştir.
Türkiye’nin karşı argümanı ve durumu
Egemenlik Hakları: Türkiye, Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne taraf değildir ve kendi kıta sahanlığı ile ilan ettiği deniz yetki alanlarında yürütülecek araştırma, haritalandırma veya kablo döşeme faaliyetleri için “Türk onayı” ve önceden koordinasyon şartını aramaktadır.
Oldubittiye İzin Verilmeme Resti: Ankara, projenin Doğu Akdeniz’deki hak ve çıkarlarını görmezden gelen bir “oldubittiye” getirilmesine karşı çıkmakta, geçmişte (örneğin 2024 yazında Kasos adası açıklarında) benzer araştırmalar yapan gemilerin karşısına savaş gemileri çıkararak fiziki ve diplomatik müdahalelerde bulunmuştur.
Projenin mevcut durumu ve önemi
Fransız Yatırımcı Desteği: Fransız altyapı yatırım şirketi Meridiam’ın projenin ana hissedarı olması ve Fransız Nexans firmasıyla yapılan anlaşmalar, projeye yeni bir finansal ve diplomatik ivme kazandırmıştır. Avrupa ve ABD Desteği: Avrupa Birliği tarafından yaklaşık 650 milyon euro fonla desteklenen proje, Kıbrıs’ın enerji izolasyonunu sonlandırmayı ve ilerleyen aşamalarda elektrik hattını İsrail’e kadar uzatmayı hedeflemektedir.
Dip Not: Doğu Akdeniz’de Türkiye ile Yunanistan arasındaki deniz yetki alanları ve seyir duyurusu yetkisine ilişkin görüş ayrılığı, karşılıklı NAVTEX bildirimleriyle yeniden gündeme geldi.
Türkiye, Antalya NAVTEX İstasyonu üzerinden yayımladığı duyuruda, R/V TÜBİTAK MARMARA araştırma gemisinin 1-15 Eylül 2026 tarihleri arasında Kızılhisar (Meis) Adası’nın güneyinde bilimsel araştırma yapacağını bildirdi.
Yunanistan ise karşı bir NAVTEX yayımlayarak Antalya İstasyonu’nun söz konusu bölge için duyuru yapma yetkisine sahip olmadığını ileri sürdü. Atina ayrıca araştırma sahasının Yunan kıta sahanlığı içinde bulunduğunu savundu.
NOT: NAVTEX duyuru sistemi esas olarak denizcilere seyir güvenliğiyle ilgili bilgi vermek için kullanılsa da bölgede süregelen gayri hukuki maximalist siyasi Yunan talepleri nedeniyle bu tür duyurular diplomatik ve hukuki anlam da taşıyor.
Yorumlar kapalı.