Türk filmlerinin adaya gelmeye başlamasıyla birlikte, sinema olayı halkımızda çok köklü bir kültür ve gelenek oluşturur. “Kapalı toplum” konumunda olan Kıbrıslı Türkler, üzerinde yaşadıkları küçük adada, dış dünyayı ve yabancı kültürleri karanlık salonlarda, beyaz perdeden tanır. O beyaz perde, Türk halkının dünyaya, değişik kültürlere ve coğrafyalara açılan büyülü penceresidir artık…
Sinema tutkusu, kısa sürede yaşamın vazgeçilmezlerinden biri olur. Sinema duyarlılığı Kıbrıs Türk halkında bir yaşam biçimine dönüşür… Özellikle Yeşilçam filmleri, yıllar boyunca Kıbrıslılara Türkiye’yi, Anadolu’yu, İstanbul’u tanıtır. Sevginin ve coşkunun kaynağı olur.
Dublaj filmler, tiyatronun Türkçeyi en güzel konuşan seslendirme sanatçıları tarafından, güzel Türkçenin şölenine dönüştürülür… Kıbrıslı Türklerin Türkçesinin şekillenmesine katkı koyan bir dil şölendir bu… Aktör Ferdi Tayfur, Halide Pişkin, Adalet Cimcoz, Jeyan Mahfi Ayral, Talat Artemel, Hayri Esen, Reşit Gürzap, Abdurrahman Palay, Cahit Irgat, Müşfik Kenter ve Haldun Ergüvenç gibi sanatçıların sesinden konuşmaktadır beyaz perdedeki kadınlı erkekli kahramanlar… Ve o profesyonel seslerde, Türkçe’nin en güzel, en doğru tonları çınlamaktadır…
Kıbrıs insanının yaşam serüveninde; bilincini, kimliğini ve kültürünü geliştirmesinde, Yeşilçam ve Hollywood filmlerinin yadsınmaz yeri var. Sinema, kapalı bir toplumun dünyaya açılan penceresi özelliğini yıllar boyu korur…
***
1963 Aralık ayında başlayan toplumlararası olaylarda, Kıbrıslı Türkler kuşatma altındaki gettolarında “açık hava hapishanesi” yaşamına girerler… İşte o uzun ve kâbuslu dönemde sinema halkın tek eğlencesine ve yaşama tutunabilme gerekçesine dönüşür… Sinema salonları toplumca buluşulan yerlerdir… O mütevazı, derme çatma salonlar çileli insanların birlikte ağlayıp birlikte güldükleri mekânlardır… Siyasal, sosyal ve kültürel toplantılar ve hatta düğünler bile sinema salonlarına taşınır… Sıcak çatışmalar nedeniyle köylerini terk edip Lefkoşa’ya gelen yüzlerce insanın ilk barındırıldıkları yerler de yine kapalı sinema salonlarıdır… Güreş sporunun moda olduğu günlerde, salonların sahnesi ringe dönüşür… Özellikle yazlık sinemalarda ünlü güreşçilerin katılımıyla güreş turnuvaları düzenlenir…
***
1968’den sonra galalar için Yeşilçam’ın en ünlü yıldızlarının ülkeye davet edilmeye başlanması sinema coşkusuna apayrı bir renk katar… O dönemde Kıbrıs’ta ağırlanan yıldızlar arasında Göksel Arsoy, Orhan Günşiray, Ekrem Bora, Hülya Koçyiğit, Muhterem Nur, Çolpan İlhan, Suphi Kaner, Necdet Tosun, Mualla Sürer gibiler vardır…
Ne ki halk; 80’li yıllarda dünyaya, umutlara ve büyüye açılan bu penceresini hiç istemeden kapatmak zorunda kalır. Çünkü, sinema kurumunu ayakta tutan ailelere ters gelen gelişmeler başlamıştır. Sinema yapımcıları hızla yaygınlaşan televizyona ve videoya kendilerince rekabete kalkışınca ortaya çıkan manzara hiç de hoş değildi…
Sinema olayı bir zevksizlik ve istismar gösterisine dönüşür… Pornografi ve fantastik ucuz yapımlar, iler-tutar yanı olmayan spagetti westernler, şiddet yüklü Hong Kong yapımı Kung Fu filmleri beyaz perdeyi işgal edince, herkes evine kapanıp televizyon izlemeyi yeğler.
15 yıl süreyle sinemalara kilit vurulur… Salonla ambar olarak kullanılır…
***
1995 kışı, Kıbrıslı Türklerin eski sevgiliyle yeniden buluştuğu mevsim olacaktır. Meral Tekin Birinci Vakfı adına Lefkoşa’daki Mısırlızade Sineması’nda sinema coşkusu yeniden tetiklenir… Ertan Birinci’nin Mısırlızade Ailesi’nden kiraladığı “Mısırlızade Sineması”nda, Hollywood yapımı “Taş Devri” filmiyle sinema tutkusunun yeniden tetiklenmesine imza atılır… Sinemanın açılış töreninde Yeşilçam’ın ünlü yıldızı Hülya Koçyiğit’in de bulunması, yeni dönemin ilk gösterisine ilgiyi daha bir artırır…
Birinci Ailesi’nin arkasından İbrahim Hayrettin’in çocukları Denner Ailesi ile sinema geleneğinin yabancısı olmayan Özer Boyacı’nın bu alana yaptıkları yatırımlar sayesinde Lefkoşa’dan sonra Gazimağusa ve Girne de sinema coşkusuyla tanışmış olur.
***
Kuşku yoktur ki, bu sayılı satırlar, Kıbrıs Türk halkının bir dönemine damgasını vuran olağanüstü sinema tutkusunun boyutlarını anlatabilmeye yeterli değil… Buradaki sayılı satırlarım, kitaplara konu olabilecek o büyük sevdanın, Kıbrıslı Türklerin sinema sevdasının mütevazı önsözünden başka bir şey olamaz…
Kıbrıs Türk halkının tarih olan sinema sevdasına dair, “Kıbrıs Türk Toplumunda Sinema Olayı”, “Sinema Albenisi” ve “Kıbrıs’ın Orta Yeri Sinema” adlı 3 kitap yazdım… Sayısız sinema yazısına ve televizyon – radyo programına imza attım… Yine de tarih olan bu sevdayı yeterince anlatabildiğimi sanmıyorum….
Bugünkü sinema durumuna, “dönemini kapatmış toplumsal bir fenomen” olarak bakabiliriz…
Yorumlar kapalı.