Bülent Fevzioğlu
  1. Haberler
  2. Yazarlar
  3. Kıbrıs’ta Depremler Tarihçesi…

Kıbrıs’ta Depremler Tarihçesi…



   Kimi olaylarla ilgili olarak bilgi, belge, arşiv saklamak ve dosyalamak, yararlıdır…
   Yararlıdır; çünkü sonraki yıllar içerisinde benzerleriyle yeniden karşılaştığımız zaman nereden gelerek nereye gittiğimiz sorusuna dair çalışma masamıza oturduğumuz anda, bizlere, tarihsel hafızamızı yenileme olanağını sağlar…
   Dört gün önce, Türkiye’mizde, bir yeni deprem yaşandı…
   Acılarımız, kayıplarımız büyüktür…
   Hayatlarını yitiren kardeşlerimize Tanrı’dan rahmet, yaralılarımıza acil şifalar dileriz…
   Acın acımız, yaran yaramız, kayıpların kayıplarımızdır Türkiye’m…
                                                     ***
   Eski bir söz var, denir ki:
   – “Türkiye halkı hapşırsa, Kıbrıslı Türkler nezle olur…”
   Aynıyla vaki…
   Yüzyıllardan gelen sosyal, siyasal, ekonomik ve kültürel tarihimizin kan – can bağıdır bu… Depremlere gelince…
   Türkiye’mizde yaşanan çoğu depremin can, mal ve yıkımı değilse bile, sarsıntıları ta buralarda, Kıbrıs’ta da yaşanır, hissedilir hep…
   Aynen, dört gün öncenin sabaha uzanan ilk saatlerinde, olduğu gibi…
   Bir kez daha geçmiş olsun, Türkiye’m…
                                                 ***
   Sarsıntısını derinden hissettiğimiz bu son depremle birlikte, üzerinde doğup büyüdüğüm Kıbrıs’ın, gelip geçmiş deprem tarihlerini düşündüm…
   Yazıma başlarken daha, ilk cümlemde değindim ya…
   – “Kimi olaylarla ilgili olarak bilgi, belge, arşiv saklamak ve dosyalamak, yararlıdır…”
   Kıbrıs adası, yalnızca Türkiye fay hattı üzerinden değil, genel bölge coğrafyası da olmak üzere, aslında, yüzyıllardan beri hep tetik ucunda ve hep, her an kırılma – parçalanma ve göğsünde konakladığı Akdeniz sularına gömülebilmenin en ince – en zayıf ipliği ucundadır…
   Şimdi, arşiv dosyalarımdan not düşebildiğim kadarıyla, Kıbrıs’ta depremler tarihçesini şöyle bir, anımsayalım…
                                                                   ***
   26 Mart 2016 tarihli “Ada Haber”in YDÜ – Deprem ve Zemin Araştırma ve Değerlendirme Merkezi Müdürü Prof. Dr. Cavit Atalar’la yaptığı görüşme, 13 Eylül 2018 tarihli “in-cyprus.com”dan “Haber Kıbrıs’ın çeviri notları ve başkaca kaynaklardan derlemeyle:
                                            ***
   * “Kıbrıs’ta şimdiye kadar hissedilen en güçlü depremlerden biri, 3 Mayıs 1222’de gerçekleşti. Tahmini 7.0-7.5 arasında bir büyüklüğe sahipti ve Libya ile İskenderiye’de kaydedilen bir tsunamiyi tetikledi.
   Limasol, Lefkoşa ve adanın diğer kısımlarında çok fazla hasar meydana gelmişti, ancak en büyük hasar büyük yaşam kaybı olan Baf’ta yapıldı. Baf Kalesi yıkıldı ve limandaki su tamamen çekilmişti.
   Baf Kalesi’ndeki bir kazıda, kalenin ana drenajında, depremden kaçmaya çalışan, ancak duvarların altında kapana kısılmış bir adamın kalıntıları bulunmuştu”.
   * Milattan Önce, 26: Baf ve Mısır’ı olası tsunami ile etkileyen deprem.
   * M.Ö. 15: Baf’ı yok eden deprem. Romalılar şehri yeniden inşa ettiler ve Augusta’yı yeniden adlandırdılar.
   * M.Ö. 76: Salamina, Baf ve Lârnaka, felâketli bir depremden etkilendi.
   * Milattan Sonra 332-333 yılları: Salamina, güçlü bir deprem tarafından tahrip edildi.
   * M.S. 342: Baf, deprem tarafından tamamen tahrip edildi.
   * M.S. 365-378: Deprem Kourion’u (Limasol, antik kent) yok etti.
   * 20 Ocak 1941: Mağusa yakınlarında 5.9 aletsel büyüklüğünde meydana gelen deprem. 24 kişi yaralanmış, Mağusa ve Maraş’ta hemen hemen bütün evler hasar görmüş, Paralimni’deki tüm evler yıkılmıştır. Lefkoşa, Lârnaka ve Girne’de hasarlar görülürken, bu depremden sonra İsrail’de küçük bir tsunami oluştuğu açıklandı.
   * 10 Eylül 1953, – 6.1 – Baf ilçesinde yıkıcı bir deprem. 40 ölü, 100 insan yaralı. 4000 kişi evsiz kaldı. Baf kıyısı boyunca küçük bir tsunamiye neden oldu. Artçı sarsıntıları Lübnan, İsrail, Mısır, Rodos ve Türkiye’de şiddetli hissedildi. Yaklaşık 26 artçı deprem, bir yıl boyunca devam etti.
   * 15 Eylül 1961 – 5.7 – Lârnaka merkezli deprem. Kıbrıs’ta geniş bir paniğe ve adanın güneydoğu kesiminde hasara neden oldu.
   * 23 Şubat 1995 – 5.7 – Baf’ta meydana gelen ve 2 kişinin ölümüne neden olan yıkıcı deprem.
   * 9 Ekim 1996 – 6.5 – Kıbrıs’ın güneybatısında çok güçlü bir deprem. Baf, Limasol, Lefkoşa, Larnaka ve Mağusa’da paniğe neden oldu. İki kişi hayatını kaybetti, 20 kişi hafif yaralandı.
   * 11 Ağustos 1999 – 5.6 – Limasol’daki Gerasa köyü yakınlarındaki güçlü deprem, adanın tamamında kuvvetle hissedildi. Limasol’daki binalara zarar verdi. 40 kişi, panik yüzünden hafif yaralandı. Çok sayıda artçı deprem, aylarca devam etti.
   * 15 Nisan 2015 – 5.6 – Baf açıklarında güçlü bir deprem. Depremde küçük hasarlar meydana geldi, ada genelinde hissedildi.
   * 22 Mart 2016 tarihinde Kıbrıs ve civarında yedi saat içerisinde 3 kez deprem meydana geldi. Bu depremlerin ilki Lefkoşa’nın 160 kilometre kuzeybatısında saat 15.25’te 4.5 – 4.7 büyüklüğünde Antalya Körfezi açıklarından meydana geldi.
   İkinci deprem saat 16.23’te yine Lefkoşa’nın 80 kilometre kuzeybatısında 3.7 – 3.9 büyüklüğünde meydana geldi.
   Son deprem Lefkoşa’nın 46 kilometre güneybatısında, Gazimağusa’nın 16 kilometre güney batısında Lârnaka’nın 20 kilometre kuzey doğusunda saat 15.25’te 3.9 – 4.0 büyüklüğünde karada meydana geldi.
                                                        ***
   Kıssadan hissesi:
   Şu Kıbrıs adasının, bol köpüklü masmavi ve de romantik Akdeniz suları üzerinde tüm yapraklarını güneşe doğru açmış bir nilüfer çiçeği gibi durduğuna bakıp da, kaygusuz – telâşsız olduğunu sanmayalım sakın…
   Ve yüzyıllardan bugüne değin yaşadığı depremlerinin de yalnızca, ol ceman (!), yukarıda yazılanlardan ibaret olduğu sanısına da kapılmayalım hiç…
   Çoğunu hissetmediğimiz ve fakat bölge coğrafyasından dolayı binlerce kez sarsılıp duran yaralı omurgasını da, aklımızda tutalım hep…
   Çünkü; yalnızca 2017 yılı için, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Meteoroloji Dairesi’nin sismoloji kayıtları, ada coğrafyamız üzerinde tespit ettiği irili – ufaklı deprem (titreşim) sayısını, “Deprem Kütük Listesi”nde (usanmadım, saydım) 878 olarak verir…
   Demem o ki; pimi çekilmiş bir değil, yüzden fazla el bombası üzerinde oturuyoruz ya, bugüne değin ne yaptık, hangi önlemi aldık, alacak mıyız ya da?
  

Kıbrıs’ta Depremler Tarihçesi…
+ -

Yorumlar kapalı.