(Cumartesi günkü köşe yazımızdan devamla)
* * *
19 Ocak 1920’de aramızdan ayrılan İmam, Mustafa Nuri Efendi’den günümüze, Osmanlı savaş esirleri tarafından kendisine verilen, bir de, defter kalır…
İçerisinde, bazı esirlerin günlük notları ile çeşitli şiir parçalarının bulunduğu bu deftere ilişkin bilgileri; Nuri Efendi ailesinden gelen, Mağusalı, Diş Doktoru Sn. Fehmi Tuncel şöyle aktarır:
* * *
‘‘İmam Mustafa Nuri Efendi ile aile bağımız, annemin eniştesi oluşundandır, halası ile evli oluşundan dolayıdır. Mustafa Nuri Efendi Mısır’da dini eğitim görmüş, Mısır dönüşü gerek imamlık gerekse mollalık görevi yapmıştır.
Esirlerle olan ilişkisi, onların imamları oluşundandır.
Mustafa Nuri Efendi’ye gelinceye kadar, mevcut esirlerden bir kısmı hastalıklar yoluyla ölüyorlardı.
Onlara dini tören yapılmıyordu.
Üzerlerindeki elbiselerle defin işleri yapılıyordu.
Mustafa Nuri Efendi’yle birlikte özel dini törenlerle defin işlerini yürütmeye başladı. Onlara sadece cenaze törenlerinde değil, bunun haricinde onların her türlü, Anadolu’yla ilişkili haberleşmelerini de yürütüyordu. Bu arada onlara yiyecek, içecek, giyecekler de temin ediyordu.
* * *
Esirlerin oldukça güvenini kazanan Mustafa Nuri Efendi’ye onlar da bunun karşılığı olarak bazı hediyeler veriyorlardı. Bunlar arasında tespih, kaşıklar, portatif kaşıklar ve bazı küçük el yapımı hediyeliklerdi.
Yıllar öncesi evimizde, her Kıbrıslı ailenin evinde bulunabilecek bir sandığımız vardı. Çok küçük yaşlarımdan başlamak üzere o sandık içerisindeki hiç anlayamadığım eski Türkçe, Arapça yazılı şeyler, yazılar hep dikkatimi çekmişti.
Onlar hep muhafaza edildi aile içerisinde.
Sanırım 17 – 18 yaşlarında idim, bir gün o sandığı yine açtım. İçerisinde, küçük a 4’ten daha ufak bir küçük not defteri gözüme geçti. Rahmetlik anneme, çünkü şiirsel bazı şeyler vardı orda, kıtalar vardı, bunların ne olduğunu sordum, aldı, okumaya başladı, çünkü annem eski Türkçeyi çok iyi okuyordu, okurkenden hemen bir mantık kurdu. Bu, Çanakkale Şehitleri dediğimiz esirlerin not defteri idi.’’
* * *
Esirlere ait bu defter içerisinde yalnızca günlük nitelikle çeşitli kısa notlar değil, esaret kampında bulunmanın verdiği moral bozukluğunu, yaşananlara karşı duyulan öfkeyi ve bezginlik, bıkkınlık yüklü duyguları anlatan, şiirler de vardı…
Örneğin, Ali Kemal imzalı ve yeter… yetişir vurgulu, bu şiire benzer, şiirler gibi…
“ . . . . ”
Âh ey zâlim felek, artık yetişir
Yetişir artık etdiğin zulm ü te„addî
yetişir
Yaşamak mıdır bu sefâlet
bu rezâlet, yetişir
Hayatımdan
Bıkdım… usandım… yetişir
Yetişin imdâda yâ Azrâil, yetişir
Ömrümün ezvâk u safâsı nerede,
anlamadım, yetişir
Böyle yaşamaktan ise,
mevt bana daha evlâdır, yetişir
Yetişir artık bu mezâlim
bu sefâlet… yetişir
Gidiyor işte biçâre mazlûm, yetişir
Elvedâ olsun şu fânî dünyaya,
yetişir
İmza(Ali Kemâl)
Veya…
Hâtırât-ı Esâret Gazeli başlıklı bir başka şiir…
Hâtırât-ı
Esâret Gazeli
Yarâb kerem et zulm ile nâlânları kurtar
Vur parçala zincirleri
Kalbi yanık bîçâre esirleri kurtar
Zincîr-i esâretde feyzân eyliyor millet
Firkat yetişir dîdesi giryânları kurtar
Her yerde hücûm etmektedir akın akın ehl-i İslâm
Hem „asker-i İslâm‟ı hem bîçâre esirleri kurtar
Hûr-i şühedâ ile muzaffer kıl yâ rab
Kur‟ân ile îmân eden ehl-i İslâm „askerleri kurtar
* * *
Bu el yazısı defteri özel koleksiyonunda koruyan Dt. Sn. Fehmi Tuncel, şöyle der:
* * *
– ‘‘Günlüklerden, söz konusu esirlerin bu adada beş yıl kaldığı anlaşılmaktadır. Şöyle bir not var zaten, okuyabildiğimiz:
‘‘Ya Rab beş sene geçti almadık yurttan bir haber, acaba yok mu bu gecenin sabahı’’ – İmza, Ali Kemal.’’
* * *
İngiliz esaret kamplarında yıllarca ömür törpüleyen binlerce Osmanlı askerinin beklediği sabah, 1919 yılının ikinci yarısında, yavaş yavaş doğmaya başlar…
Karağulos esaret kampında hayatta kalmayı başaranlar, yaklaşık, beş yıllık bir hasret ve zulümden sonra, savaş sonrası evlerine yurtlarına dönerler…
Dönemeyenler, Kıbrıs Türklerinin, tarihten gelen, kan kardeşi – can kardeşi, manevi, emaneti olurlar…
* * *
Perşembe günkü köşe yazımızda, günümüzden 109 yıl önceye ait tarihsel belgelerle ‘‘Kıbrıs’taki Çanakkale’’ konumuza, son noktayı bırakmak üzere…







Yorumlar kapalı.