Ahmet Tolgay
  1. Haberler
  2. Yazarlar
  3. Ve eylül…

Ve eylül…



Ve en sonunda işte eylül… Hoş gelişler ola güzel ay… Temmuz ve ağustos aylarının nefes aldırtmayan bunaltıcı havası, normalin üstünde seyreden o dayanılmaz sıcaklar eylüle olan özlemimizi artırdıkça artırmıştı… Ama ille de bilincindeydik ki, sonbaharın ilk ayı olan eylülle buluştuğumuzda serinlemeye başlayan havamızla rahat bir soluk alacaktık…
Ha unutmadan; eylülde bir başka mutluluğu daha yaşayacağız bu arada… Eylül, yaseminlerimizin en güzel ve en kokulu açtığı kısa sürecin başlamasıdır…
İşte şimdi Alpay’ın gönüllerde ve belgelerde simgeleşen sonbahar şarkısı “Eylül’de Gel”in tınıları gönlümüzü ve benliğimizi bir başka tür serinletecek gümrah yaseminlerimizin kokuları arasında…
Olağanüstü sıcaklara veda anlamına gelen eylülün bu ilk gününde Alpay’ın “Eylül’de Gel” adlı klasikleşen o şarkısını dinleyelim:
“Tatil geldiği zaman / Ağlarım ben inan / Gidiyorsun işte / Arkana bakmadan / Nasıl geçer bu yaz? / Ne olur bana yaz / Sen, sen, sen / Sen bir ömre bedel / Yok, yok, yok / Gitme gitme gel / Eylül’de gel / Okul yolu sensiz / Ölüm kadar sessiz / Geçtim o yoldan dün / İçim doldu hüzün / Yapraklar solarken / Adını anarken / Bekletme ne olur/ Gelmek zamanı gel / Yok, yok, yok / Gitme, gitme gel / Eylül’de gel / Eylül’de gel / Eylül’de okul yoluna / Konuşmadan yürüyelim, gireyim koluna / Görenler ‘dönmüş, hem de mutlu’ diyecekler / Ağaçlar sevinçten başımıza konfeti gibi / Yaprak dökecekler…”
*
Eylüle dair yazı yazmak nasıl gelmesin ki şimdi içimden?.. Tabii ki bir tek ben değilim bu bağlamda yazma arzusu duyan… İnsanlığın erken yıllarından bu yana eylüle dair romanlar, öyküler ve şiirler yazıldı hep… Nasıl göz ardı edebiliriz ki bunu?.. Tiyatro oyunları sahnelendi… Filmler çekildi… Ressamların ve fotoğraf sanatçılarının da demirbaş konusu ve rengi oldu bu ay her zaman… Ve hatta eylülün sarı, hüzünlü rengi Van Gogh tablolarına ölümsüz fırça dokunuşlarıyla sonsuza dek resmedildi… O ölümsüz tablolarını sanki de sadece sonbaharın eylülünde ürettiği izlenimini veren Van Gogh’tan daha az duyarlı olmayan ressamlar da, eylülün sarısının bağımlısı oldular eserlerini üretirken…
Tüm bu sanatsal ve duygusal etkinliklere karşın ruhu yeterince anlatılamayan, insan ve doğa üzerindeki etkisi yeterince irdelenemeyen bu büyülü ayı tabii ki dar çerçeveli bir yazıya sığdıramayız… Ama bu bağlamda bir deneme daha yapmanın ne zararı olabilir ki bugün diye düşündüm yine?..
*
Eylülün manzarası bilinendir, tanıdıktır… Üzüm ayı, bağ bozumu günleri… Taptaze şarap kokusuyla buluşmak… O taze şarapların yıllanmış şaraplar mahzenine kaldırılması… Kıbrıs’ta paluzenin, şıranın, tombul bademli üzüm sucuklarının ve köfterlerinin kısa günleri… Yapışkan, uzun yaz sıcaklarının yerini serin rüzgârların okşayan yumuşak yellerine terk ettiği dönem… Heyecanların, düşlerin, beklentilerin bir başka tetiklendiği otuz duyarlı gün…
İstisnasız herkesi derinden etkileyen mevsimlerin o en güzel ayıdır eylül… En çok sanat eseri eylül adına ve eylülde üretilirken, bu üretkenliğin duygularla olan ilintisi derinden duyumsanır… Üzerinde araştırmalar yapılır… Aşklar, sevgiler, bağlılıklar ve bağımlılıklar eylülde bir başka anlam yüklenmektedir çünkü… Eylülde en köklü aşklar tetiklenir… Duygular çağlayandır eylülde, çağıl çağıldır… İnsan olan, tepeden tırnağa duygudur; o çağlayanda baş baş yıkanandır… Kavurucu yazdaki uzun kaçışlardan sonra eylül beklentilerin, umutların ve kavuşmaların da ayıdır aynı zamanda… Eylülün bir kavuşma ve buluşma ayı olduğu nice şarkıda ve şiirde vurgulanır. Örneğin Bülent Ortaçgil, eylülü irdeleyen şiirinde “Onca yıl sen burada / Onca yıl ben burada / Yollarımız hiç kesişmemiş / Şu Eylül akşamı dışında” der…
*
Ve hatta, Türk edebiyatının ana temalarından biri oldu eylül ayı… Modern Türk romancılığının tetiklenmesinde önemli rol oynayan ve Eylül’ün tılsımlı ruhu konusunda ekol yaratan o romana da adını verdi bu ay… Bu edebi gerçek nasıl unutulabilir ki?.. “Servet-i Fünun” dergisinde tefrika edildikten sonra 1925’ten bu yana defalarca basılan Mehmet Rauf’un “Eylül” adlı şu ünlü romanından söz ediyorum hiç kuşkusuz…
Klasikleşen o romanda, eylülün sapsarı ve hüzünlü atmosferinde olanaksız bir aşkın yürek burkan öyküsü anlatılır… Aşk üçgeninde evli çift Süreyya ile Suat ve Suat’a platonik bir aşkla tutulan Necip vardır. Romanda tabiat, kahramanların yaşam algılarına yansımış biçimiyle irdelenir… Tabiattaki uyum ve âhenk, eylülün çürümeye dönüşen sarılığında ve rüzgârında savrulan yapraklarda gözlemlenir…
Bu gözlem, İstanbul güzeli Suat’ın, tabiat aracılığıyla, içsel hesaplaşması adına bir ortam hazırlar… Üçlü aşkın mekânı olan Boğaziçi’ndeki yalıda, eylül doğasının ürettiği dingin yalnızlık vardır. İşte bu dingin eylül yalnızlığıyla kendisi arasında bir bağ kuran güzel Suat, duygusal bir yolculuğa çıkar… Duyarsız kocası Süreyya’nın kalbinden dışlanan Suat’ın yaşamından duyduğu hoşnutsuzluk, onu yanı başındaki sadık âşık Necip’e tutkuyla yöneltir… Genç kadın, eylül atmosferinde ve Necip’in platonik aşkında, yitirdiği benliğini bulur. Düş kırıklıklarıyla dolu evlilik yaşamında çürüyüp yok olmaktan korktuğunun ve bedeninin de tabiat gibi yıkıma uğrayacağının farkına varır. Tüm bunları genç kadına duyumsatan işte takvimin özel ayı eylülün ta kendisidir, başka bir şey değil…
Mehmet Rauf’un “Eylül” adlı romanını şimdi tozlu kitaplar arasından çekip almanın ve Alpay’ın “Eylül’de Gel” şarkısının eşliğinde bir kez daha okumanın tam zamanıdır işte şimdi…(Arşivimden)

Ve eylül…
+ -

Yorumlar kapalı.