Ali Çatal
  1. Haberler
  2. Yazarlar
  3. ‘Serbest’ dediysek…

‘Serbest’ dediysek…



   Adolf Hitler, ölüm döşeğindeyken en yakınındakilere seslenir: “Size bir vasiyetim var; sakın nasyonal-sosyalizmin Türkler arasında yayılmasına izin vermeyin.” “Baş üstüne” der odadakiler fakat merakla sorarlar: “Bağışlayın efendim fakat neden?” Hitler, yanıt verir: “Onu da kendilerine benzetirler!”

   Sevgili kayınvalidemin, Güney’de bir Rum arkadaşı var. Bu kadıncağız, hem bizimkiler Güney’e geçtiğinde onları çok güzel ağırlıyor hem de Kuzey’e geldiğinde bize tarçınlı kurabiye, fotoğraf çerçevesi, kristal sincap, granül kahve, mango suyu… falan getiriyor. Sağ olsun, doğum günlerimizi bile atlamaz; mutlaka bir hediye ya getirir ya yollar.

   Kendisi geçenlerde yine Kuzey’e gelmiş ve markette alışveriş yaparken, bir annenin, muz isteyen kızına önce “Olur” dediğine sonra da kızı ‘muzların olduğu bölümden uzaklaştırmaya çalıştığına’ şahit olmuş. Kimseyi rencide etmemek için kadına ‘çocuğa hediye almak istediğini’ söylemiş.

   Devamı ‘Yeşilçam senaryosu’ gibi bu yaşanmışlığın arka planında aslında korkunç bir ‘traji-komedi’ var.

   Serbest piyasa, en kaba tabirle ‘girişimin serbest olduğu ve bu özgürlük ortamının doğurduğu özel girişim temelli rekabet düzeninin piyasa yapıcıları tarafından yasalarla regüle edildiği yapı’ kabilinden bir yatırım iklimidir; daha doğrusu liberal ekonomi-politik, böylesi bir iddiayı taşır.

   Bu bağlamda, azami kâr marjıkaidesi ihlal edilemez yani piyasadaki bir malın ortalama birim fiyatı, söz gelimi üç TL ise bu mala 193 TL fiyat çekip “Serbest piyasa ekonomisi var” denilemez. Malların raf etiketiyle kasa etiketi farklı olamaz. Herhangi bir ‘indirim’ iddiası söz konusuysa, indirime girdiği savunulan ürünün ‘bir önceki fiyatı’ belirtilmeden geçilemez. “Şu kadardan başlayan fiyatlarla” gibi muğlak ifadeler, pazarlamada kullanılamaz. Özellikle çocuklara yönelik ürünlerde ‘yanıltıcı’ söylemlerle reklam yapılamaz, ki ana babalar, evlatlarının istediği bir şeyi ‘işin aslını öğrenince’ kasada bırakmak zorunda kalmasın. İster yerli üretim ister ithal olsun, ‘rafa konmuş hiçbir malın’ fiyat etiketi ‘o mala zam gelse dahi’ güncellenemez; bir sonraki parti beklenir. Hele depo/antrepo mallarında fiyat değişimi ‘asla’ yapılamaz. Tefecilik, stokçuluk ve karaborsacılık gibi eylemler kesinlikle yasaktır.

   Yani gocunmayın güzel beyler, hanımlar ama serbest piyasa, piyasa aktörlerinin, piyasadan mal ve hizmet alanları serbest serbest ‘okşadığı’ bir yer değildir. Yani “Serbest” dediysek ‘o kadar da’ serbest değil!

   Liberalizmin, ‘özel girişimin, aynı zamanda toplumsal girişim olduğu yani bireyin kalkınmasının toplumu da kalkındıracağı; dolayısıyla, hem üretim araçlarının mülkiyetinin özelde olması hem de piyasaya devlet erki tarafından müdahale edilmemesi gerektiği’ iddiası da, Marks’ın, böylesi bir durumun ‘sermayenin temerküzüne’ yani kapitalin ‘dünya tersine de dönse’ bazı eller haricinde toplanamayacağına,sonra kârların düşeceğine ve son tahlilde ‘tekelleşme-enflasyon-işsizlik’ sarmalının yaşanacağına yönelik savı da konumuzun dışında zira klasik bir liberal ekonomik yapıdan değil; ‘kendimize benzettiğimiz’ bir liberalizmden bahsediyoruz.

   Aynı mal, bir yerde 15, diğer yerde 150 TL. Dün 50 TL’ye alınan bir ürün, ertesi gün 70 TL. ‘İndirim’ yapıldığı iddia edilen malın fiyatı ya önceden yükseltilip sonra düşürülmüş ya da zaten aynıymış. “Şu kadardan başlayan fiyatlarla” denilen bir ürünü almaya kalktığınızda sizi ‘hangi tatsız sürprizin’ beklediği muamma. ‘Piyasada olmadığı’ söylenen ürünler ‘zammın ardından’ bir anda raflardaki yerini alıyor. Bu örnekler çoğaltılabilir ve ‘piyasa denetlenmedikçe’ ne yazık ki çoğalacak da.

   Asgari ücrete zam, asgari ücretle çalışmak zorunda kalan insanlar da çocuklarına ‘en azından birkaç ay’ muz alabilsin diye var. Asgari ücret zammının ‘söylentisi çıktığı anda’ her şey zamlanırsa, yapılan zammın ne önemi kalır?

   Bir zamanlar, rahmetli İtalyan liretinin değeri çok düşükmüş. Hatta “İtalyanlar pazara bir çanta parayla çıkıyormuş” diye ‘tiye’ alınırmış bu durum Türkiye’de. Asgari ücrete bir taraftan, mal ve hizmet fiyatlamasına diğer taraftan zam yapıldıkça ‘pazara bir çanta parayla çıkacağımız’ günler de gelecek gibi.

   Fizyokratlar “Laissez-faire, Laissez-passer” derken GİRİŞİM BAZINDA “Bırakınız yapsınlar, Bırakınız geçsinler” demişti. Kâhir ekseriyeti ‘kendisini aydın zanneden üçüncü dünya okumuşlarından’ müteşekkil yurdum ‘milliyetçi-muhafazakar-liberalist-liberteryen’ tayfası bu sloganın ‘neresini’ yanlış anlamış bilmiyorum ama ‘çok fena’ yapıyorlar ve ‘çok’ ayıp oluyor.

‘Serbest’ dediysek…
+ -

Yorumlar kapalı.