Kıbrıs’ta ağustos ayının ortasında yaşanan ani ve yoğun yağışlar ile özellikle adanın doğusunda etkili olan kuvvetli rüzgâr, alışık olduğumuz yaz koşullarının dışındaydı. Ağustos, Kıbrıs’ın en sıcak ve kurak dönemlerinden biri olarak bilinirdi değişen iklim koşulları bize yaşam alanlarımızda ve kentlerimizin altyapılarında değişen koşulara adaptasyon için çalışmamız gerektiğini işaret ediyor. Tarih, değişen koşullara uyum sağlayanların bugünlere gelebildiğini gösteren sayısız örnekle doludur.
Adamızın doğu kıyılarında kuvvetli rüzgârın etkisiyle ağaç dalları kırıldı, yüksek yapıların havuz alanlarındaki şezlong ve şemsiyeler savruldu, bazı hayvan barınakları zarar gördü. Özellikle yüksek binaların yoğunlaştığı İskele kıyıları açısından bu yaşananlar oldukça önemlidir. Rüzgâr yüksek yapıların çevresinde yön değiştirebilir, bina köşelerinde hızlanabilir ve yapılar arasında kanalize olabilir. Bu nedenle yeni yüksek yapılarda yalnızca binanın statik güvenliği değil, rüzgâr yükü, bina çevresindeki hava hareketleri ve açık alan güvenliği de planlama kriteri olarak ele alınmalıdır. Elbette bu işin uzmanlarından konuyla ilgili sağlıklı ve güvenilir bilgilere erişim önemlidir.
Kısa sürede yoğun olan yağışlar ise bize yine alınması gereken önlemler ve yapılması gerekenleri hatırlattı. KKTC Meteoroloji Dairesi, 17–18 Ağustos ölçüm döneminde Lefkoşa’da 27,4 milimetre yağış kaydetti. Yağışın kısa sürede yoğunlaşması kent içerisinde ciddi miktarda su ile yüzey akışı oluştu. Lefkoşa’nın kuzey ve güneyinde etkili olan sağanağın hemen ardından Kanlı Dere’nin kollarından Asi Dere güçlü şekilde akmaya başladı. Yaz ortasında çoğu zaman kuru gördüğümüz bir dere yatağının kısa süreli yağış sonrasında hızla su taşıması, kentlerde dere sistemlerinin neden yıl boyunca korunması gerektiğini de bizlere en açık şekilde göstermiş oldu. Dolayısıyla dere, menfez, mazgal ve yağmur suyu kanallarının yerel yönetimler tarafından her mevsimde bakımının yapılmasının önemi açıktır. Yaz aylarında da dere yataklarının akış kapasitesi kontrol edilmeli, çöp, moloz, sediment ve kuru bitki birikimleri temizlenmelidir. Dere temizliği yapılırken, derenin doğal yapısını tamamen ortadan kaldırmamalı veya yatağı bütünüyle betonlaştırmamak gerekir. Amaç doğal drenaj sistemini koruyarak suyun güvenli geçişini sağlamak olmalıdır. Kentleşmenin diğer sorunu geçirimsiz yüzeylerin hızla artıyor olmasıdır. Asfalt, beton, otoparklar ve yoğun yapılaşma toprağın yağmur suyu ile buluşmasını ve emmesini azaltmaktadır. Sonuçta kısa sürede düşen yağış doğrudan yol ve drenaj sistemlerine yüklenmektedir. Bu nedenle yağmur suyunu yalnızca kanalizasyon sistemlerine veya denize ulaştırmaya çalışmak yerine kentte tutmayı, depolamayı ve yeniden kullanmayı hedefleyen yatırımlar yapılması geleceği planlamak adına önemlidir. Yağmur suyu depoları, geçirgen otoparklar, yağmur bahçeleri, küçük tutma havzaları ve yeni sitelerde ortak yağmur suyu toplama sistemleri artık İklime uyumlu yaşamın gerekliliğidirler. Su sıkıntısı yaşayan Kıbrıs adası için yağmur aynı zamanda değerlendirilebilir doğal bir kaynaktır.
İskele kıyılarında risklere, deniz seviyesindeki yükselme, kıyı erozyonu ve dalga etkisi de eklenmektedir. Gelecekte yoğun yağış, kıyı taşkını ve kuvvetli rüzgârın aynı anda gerçekleşebileceği bileşik riskler dikkatle ele alınmalıdır. Yeni yapılaşma kararları bugünün değil 2050 sonrasının koşullarına göre değerlendirilerek verilmelidir.
Zarar gören ağıllar konusunda da çözüm her yapıyı betonarme yapmak değildir. Esas olan derme çatma yapılardan mühendislik hesabı yapılmış, rüzgâr ve yağış koşullarına dayanıklı hayvan barınaklarına geçmektir. İlgili daireler tarafından büyükbaş ve küçükbaş tesisleri için ülkesel standartlar belirlemesi, üreticinin doğru yatırım yapmasını sağlayacağı gibi afet sonrasında hasar tespitlerinin de ortak ve ölçülebilir kriterlerle yapılmasını kolaylaştıracaktır.
Ağustos ayında yaşanan hava koşulları uyarı olarak ele alınmalıdır. Değişen iklim koşullarına uyumlandırma çalışmalarının süratle başlaması önemlidir.
İlgi duyan okuyucularım, sayısız akademisyenin iklime uyumla ilgili pek çok alanda yaptıkları sunumlara, 5 Haziran 2026 da düzenlenen 1. Kuzey Kıbrıs Kentler Forumunun YouTube videolarından erişebilirler.
Yorumlar kapalı.