Sedef Gürsoy Kutlu
  1. Haberler
  2. Yazarlar
  3. El Niño kapıda mı?

El Niño kapıda mı?



El Niño, Pasifik Okyanusu’nda ekvator paralelinde deniz yüzeyi sıcaklıklarının normalin üzerine çıkmasıyla gelişen doğal bir okyanus-atmosfer olayı olarak tanımlanmaktadır. Yalnızca Pasifik bölgesini etkilemez. Atmosfer dolaşımını değiştirerek, rüzgâr düzenini, yağış rejimini, sıcaklık dağılımını ve aşırı hava olaylarının şiddetini küresel ölçekte etkiler. Normal zamanlarda Pasifik üzerinde doğudan batıya doğru esen ticaret rüzgârları, sıcak yüzey sularını Asya ve Avustralya kıyılarına taşır. Bu sistem, okyanus ile atmosfer arasındaki ısı ve nem alışverişini dengeleyicidir. El Niño döneminde ise ticaret rüzgârları zayıflar. Sıcak su kütlesi doğuya doğru, Peru ve Ekvador kıyılarına doğru kayar. Deniz yüzeyi daha da fazla ısınır. Bu değişim, tropikal bölgelerden orta enlemlere kadar birçok bölgede hava olaylarının dengesiz bir yapı göstermesine neden olur. El Niño genellikle 2 ila 7 yılda bir görülür ve etkisi de genellikle 9 ila 12 ay sürer. Her seferinde yaptığı etki farklıdır ve bölgelere göre de farklılılık gösterir. Kuraklığın etkilediği bölgeler varken başka bölgelerde aşırı yağışlar görülür. Günümüzde El Niño dikkatle izlenmektedir. Çünkü dünya artık daha sıcak bir iklim sistemine sahiptir. Denizler daha fazla ısı depolamaktadır. El Niño bu sıcak zemin üzerine eklendiğinde, atmosferdeki enerji miktarı da artar. Bu durum sıcak hava dalgalarını uzatır. Buharlaşmayı yükseltir. Toprak nemini azaltır. Yağışların zamansal ve mekânsal dağılımını değiştirir.
Dünya Meteoroloji Örgütü, Haziran–Ağustos 2026 dönemi için El Niño gelişme olasılığını yüzde 80 olarak açıklamıştır. Kasım ayına kadar sürme olasılığının yüzde 90’a yakın veya üzerinde olduğu belirtilmiştir.  NOAA (National Oceanic and Atmospheric Administration) 11 Haziran 2026’da El Niño koşullarının başladığını ve Kuzey Yarımküre’de kış aylarına doğru etkisinin artacağı bildirilmiştir.  Mayıs 2026, bugüne kadar kayıt altına alınan en sıcak ikinci mayıs olmuştur. Deniz yüzeyi sıcaklıkları da aynı şekilde kaydedilmiştir.
Bu tablo, El Niño’nun iklim değişikliğiyle birleştiğinde dünya genelinde geniş alanlarda etkilere neden olduğunu göstermektedir. Uzak okyanuslardaki sıcaklık artışının artık günlük yaşamımızı etkilediğini biliyoruz. Dünya Meteoroloji Örgütü, Haziran sonunda Avrupa’da etkili olan sıcak hava dalgasının sıcaklık rekorları kırdığını açıklamıştır. Fransa’da sıcaklık kaynaklı 1.000’den fazla ölüm bildirilmiştir.
Kıbrıs’ın bulunduğu bölge, küresel ortalamadan daha hızlı ısınmaktadır. Sıcaklık artışı, su kıtlığı, kuraklık, yangın, tarım ve halk sağlığı üzerinde ciddi etkiler yaratmaktadır. Kıbrıs için en kritik konu su kıtlığıdır. Kayıp-kaçak oranlarının azaltılması, atık suyun yeniden kullanımı, yağmur suyu hasadı ve kuraklığa dayanıklı tarım uygulamalarını hayata geçirmek ülkemiz için artık zorunluluktur.
Sıcaklık artışlarının halk sağlığına etkisi önemsenmeli ve risk grupları korunmalıdır. Gece sıcaklıklarının düşmemesi nedeni ile insan vücudunun toparlanması güçleşmektedir. Sıcak hava erken uyarı sistemi, gölgelik alanlar, serinleme merkezleri ve risk gruplarına yönelik izleme planlarının uygulanması ciddi önem taşımaktadır
Uzayan kurak dönemler yangın risklerini artırmaktadır. Risk haritaları güncellenmelidir. Kırsal temizlik planları yapılmalıdır. Belediyeler, itfaiye, orman birimleri ve sivil savunma aynı veri sistemi üzerinden çalışmalıdır.  Halkın yol kenarlarına atacağı yanıcı maddeler nedeni ile ekili alanlar ve ormanlara yapacağı etki konusunda bilinçlendirilmesi önemlidir.  Narenciye, zeytin, bağcılık, sebze üretimi ve hayvancılık suya bağlı olduğundan etkilenecektir. Toprak nemi azaldığında verim düşer, sulama maliyetleri artar. Bitkiler zararlılara karşı daha hassas hale gelir, hayvanlarda ise sıcaklıkların yaratacağı etki nedeni ile verim etkilenir. Bu süreç gıda güvenliğini doğrudan etkileyecektir. Tarım politikaları bu nedenle iklim verilerine göre programlanmalıdır. Ekim deseni, sulama yöntemi, toprak koruma ve ürün seçimi yeni iklim koşullarına göre planlanmalıdır. Akdeniz hızla ısınmaktadır deniz ekosistemleri korunmalıdır. Deniz suyu sıcaklığındaki artış istilacı türlerin yayılımını artırmakta bu durum da balıkçılık üzerine ciddi baskı yaratmaktadır. Oluşan değişiklikler, deniz çayırları, kıyı habitatları ve kaplumbağa yuvalama alanlarını etkileyebilir. Değişimden kıyı turizmi de etkilenecektir. Deniz izleme çalışmaları, istilacı tür takibi ve kıyı koruma planları güçlendirilmelidir.
El Niño, doğrudan olmasa da iklim krizinin etkilerini daha da artırarak bizi her açıdan ciddi şekilde etkileyecektir. Hava sıcaklığının artışından kaygılanmak yerine geleceğimizi planlamaya başlamalıyız. Su, sağlık, tarım, yangın, kıyı yönetimi ve belediye hizmetleri artık hep birlikte ele alınmalıdır. Belediyeler iklim risk haritalarını süratle çıkarmalıdır. Su yönetimi ise veri temelli yürütülmelidir. Tarım destekleri kuraklık gerçeğine göre güncellenmelidir. Halk sağlığı sistemi sıcak hava dalgalarına hazır hale getirilmelidir. Kısacası ülkesel olarak işimiz çoktur. Bilimsel veri, erken uyarı, yerel yönetim kapasitesi ve güçlü çevre politikaları artık aynı masada buluşmalıdır.
Çocuklarımızın geleceğini planlayıp iyi bir eğitim almaları için çaba gösterirken sağlıklı yaşayabilecekleri bir dünyayı da onlara bırakma sorumluluğumuz olduğunu unutmamalıyız.
Ülkesel iklim eylem planı artık ertelenmemelidir.

El Niño kapıda mı?
+ -

Yorumlar kapalı.