Kıbrıs’ta Türk egemenliği Osmanlı Devleti’nin Adayı Venediklilerden alması ile 1571’de başlamış ve Lozan Antlaşması’nın imzalandığı 24 Temmuz 1923 tarihine kadar 352 yıl kesintisiz şekilde devam etmiştir.
İngiltere, 1878’de Osmanlı Devleti ile imzaladığı Konvansiyon Anlaşması kapsamında Adaya gelebilmiş, 1914’de ise Kıbrıs’ı tek yanlı bir kararla ilhak etmiştir.
Rumlar ise Haziran 1821’de Kıbrıs Başpiskoposu Kipriaynos önderliğinde, Ada’da Osmanlı’ya karşı ayaklanma girişiminde bulunmuştur.
1931’de İngiliz döneminde Papaz Nikodimus’un başkanlığında ve Yunan Konsolosu Kiru’nun çeşitli kışkırtma ve destekleriyle Kıbrıs’ın Yunanistan’a bağlanması (Enosis) için ayaklanmışlardır.
Rumlar, Ada’nın Yunanistan’a bağlanması için çok çeşitli girişimlerde bulunmuşlardır…
İngiltere, 1950’lilerin sonunda Kıbrıs’tan çekilmeye karar verdiğinde iki adet egemen üs istemiş ve bu durumun 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti anlaşmasının içerisinde yer almasını sağlamıştır.
İngiltere’nin iki egemen üs alarak Kıbrıs’tan çıkacağını belirtmesinin ardından 16 Ağustos 1960 tarihinde Kıbrıs Cumhuriyeti, Kıbrıs Türk ve Kıbrıs Rum Halklarının egemen eşitliği üzerine kurulmuştur.
1960 Kıbrıs Cumhuriyeti, Türkiye, İngiltere ve Yunanistan ile Kıbrıs Türk ve Kıbrıs Rumları arasında 1959’da imzalanan Zürih ve Londra Anlaşmalarıyla kuruldu. Anlaşmada imzası bulunan Türkiye, İngiltere ve Yunanistan, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin garantörü oldu.
1960 Kıbrıs Cumhuriyeti, görüldüğü üzere Kıbrıs Türk ve Rum haklarının egemenliklerinin kabulüne, Garanti ve İttifak Antlaşmalarına dayanılarak kurulmuştur. Kıbrıs Türk Halkının egemenliği ile müktesep hakkı işte bu noktaya dayanmaktadır.
Kıbrıs Türk Halkı egemen eşit kurucu ortağı olduğu Kıbrıs Cumhuriyeti’nden 21 Aralık 1963 tarihinde Rumlar tarafından silah zoruyla dışlanmıştır. Rumlar, adadaki Türkleri, Enosis’in önünde büyük bir engel olarak görüyordu. Rumlar, bu doğrultuda 21 Aralık 1963’te adını bir Yunan destanından alan ve bütün Kıbrıs Türklerini topyekûn ortadan kaldırarak Kıbrıs’ı bir Yunan adası hâline getirmeyi hedefleyen Akritas Planı, silahlı Rum çeteleri tarafından uygulanmaya başlandı.
Buna karşın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi 4 Mart 1964 tarih 186 sayılı kararı ile 60 yıl önce1960 Kıbrıs Cumhuriyeti’nin egemen eşit kurucu ortağı olan Kıbrıs Türklerini silah zoruyla dışlayan Rumları muhatap almıştır.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti’nin egemen eşit kurucu ortağı olan Kıbrıs Türklerini silah zoruyla dışlayan Rumları neye göre muhatap kabul etmiş? Buna karşın silah zoruyla dışlanan mağdur edilen Kıbrıs Türklerini neye dayanarak görmezlikten gelmiştir?
Kıbrıs Türk Halkı çok büyük haksızlıklara uğramak suretiyle 11 yıl boyunca en zor ve en ağır koşullar altında yaşam mücadelesi vermek durumunda kalmıştır!
Kıbrıs’ta 1963-1974 dönemi, Kıbrıs Türkleri için kan, gözyaşı, katliam, toplu mezar ve göç demekti. Kıbrıs Türkleri 11 yıl süren bu sancılı dönemde adanın yüzde 3’lük bir kısmına hapsedildi.
21 Aralık 1963 sonrasındaki süreçte Yunanistan’dan 20 bin subay ve asker Kıbrıs’a gizlice gönderilmiştir.
Yine süreç içerisinde EOKA’cılar arasında görüş ayrılıkları ortaya çıkmıştır. Buna göre; Kıbrıs Türklerini ekonomik yoldan yok etmeyi hedefleyen Makarios ile süratle sonuç alınmasını arzulayan cuntacıları içeren EOKA-B’ciler karşı karşıya gelmişlerdir.
1967’de Yunanistan’da yönetimi askeri darbeyle ele geçiren Albaylar Cuntası, 15 Temmuz 1974 tarihinde EOKA lideri Nikos Sampson komutasında Adayı Yunanistan’a bağlamak amacıyla Makarios’a karşı bir darbe gerçekleştirerek iktidarı kısa süreyle ele geçirmiştir.
ENOSİS hedefli ile düzenlenen darbe neticesinde kısa süreliğine de olsa Kıbrıs’ta Helen Cumhuriyeti ilan edilmiştir.
Kıbrıs’ın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne kasteden bu hareket karşısında Türkiye, 1960 Garanti Antlaşması çerçevesinde, önce İngiltere’ye ortak müdahale teklifinde bulunmuştur. İngiltere’nin geri durması üzerine, uluslararası antlaşmalardan doğan haklarını kullanarak 20 Temmuz 1974 sabahı gerçekleştirdiği Barış̧ Harekâtı’yla Kıbrıs’ın Yunanistan’a bağlanmasını önlerken, tüm Ada’ya barış̧ ve huzurun getirilmesini sağlamıştır.Böylece Kıbrıs Türk Halkının varlığı da güvence altına alınmıştır. Barış Harekatı aynı zamanda Yunanistan’da Cunta idaresinin de sona ermesine neden olarak Yunanistan’da demokrasinin geri gelmesini sağlamıştır.
Barış Harekâtı, Dünyaya Ecevit’in Yaptığı Tarihî Açıklamayla Duyurulmuştur;
“Biz aslında savaş için değil, Türklere de Rumlara da barış getirmek için adaya gidiyoruz. Bu karara, ancak bütün diplomatik, politik yolları denedikten sonra mecbur kalarak vardık.”
Gökhan Güler
Diğer Yazıları
Köşe Yazarı







Yorumlar kapalı.