Gökhan Güler
  1. Haberler
  2. Yazarlar
  3. Gebele Bildirisi – 1

Gebele Bildirisi – 1



Azerbaycan’ın ev sahipliğinde 6-7 Ekim 2025 tarihleri arasında Gebele şehrinde “Bölgesel Barış ve Güvenlik” temasıyla düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı 12. Devlet Başkanları Zirve toplantında liderler her Zirve’de olduğu gibi birbirinden önemli mesajlar vermiştir.

Cumhurbaşkanlığı seçimleri nedeniyle Türk Devletleri Teşkilatı Devlet Başkanları, Zirve’si sonunda kabul edilen Gebele Bildirisi’ne yeterince yer verememiştim. Müsaadenizle bugünkü köşe yazımda Zirve sonunda kabul edilen Gebele Bildirisi’nin önem arz eden kısımlarına değineceğim.

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları, Zirve sonunda kabul edilen Gebele Bildirisi’nde;

-Türk Dünyası’nı, 6 Temmuz 2024 tarihinde Şuşa’da imzalanan Karabağ Bildirisi’nde teyit edildiği üzere, ortak etnik kökler, tarih, dil, kültür, gelenekler ve değerlerle bağlanan, barış, güvenlik, istikrar, kalkınma ve refah ideallerine bağlı tek bir aile olarak kabul ettiklerini;

-Türk Devletleri’nin Türk Dünyası’nda birlik, işbirliği ve barış, kalkınma ve dayanışma için ortak hedeflerine olan sarsılmaz bağlılığını vurgulayan, “Doğu ile Batı’nın Buluşma Noktası” temasıyla 21 Mayıs 2025 tarihinde Macaristan’ın girişimiyle düzenlenen TDT Gayriresmî Zirvesi’nin Budapeşte Deklarasyonu’nu memnuniyetle karşıladıklarını;

-Nahçıvan Anlaşması, Türk Dünyası 2040 Vizyonu ve Türk Dünyası Şartı’nda yer alan, Üye Devletlerin Türk Dünyası ve ötesinde barış, güvenlik, istikrar ve refaha olan bağlılıklarını teyit eden ilkeleri hatırlattıklarını;

-Uluslararası hukukun evrensel olarak kabul görmüş norm ve ilkeleriyle, özellikle egemenlik, toprak bütünlüğü ve uluslararası devlet sınırlarının dokunulmazlığına saygı ve destek ile iç işlerine karışmama ilkesine uygun olarak, Üye Devletlerin güvenliğini ve istikrarını güçlendirmeye yönelik taahhütlerini vurguladıklarını;

-TDT’nin bölgesel ve uluslararası barışı teşvik etme, diyaloğu geliştirme ve küresel sınamalara karşı etkili çok taraflı işbirliğini ilerletme konusunda yapıcı bir güç olarak artan rolünü kabul ettiklerini;

– Türk Devletleri arasında barış içinde bir arada yaşama ve stratejik ortaklığın temelini oluşturan ortak değerleri yeniden teyit ettiklerini;

– Türk Devletleri’nin çok taraflılığa ve uluslararası platformlara yapıcı katılımına olan bağlılığını yeniden teyit ederek, ortaya çıkan tehditlere karşılık vermede kurumsal kapasite geliştirme, stratejik öngörü ve koordineli eylemin önemini vurguladıklarını;

– Bakü’de COP29’un başarılı bir şekilde düzenlenmesini ve Bakü Finans Hedefi’nin kabul edilmesini takdir ederek, iklim direncini ve çevresel işbirliğini uzun vadeli barış ve insan güvenliğinin temel direkleri olarak kabul ettiklerini,

– Barış ve güvenliğe yönelik yeni tehditlerin, insani krizler dahil olmak üzere, ele alınması için koordineli eylemin aciliyetini vurgulayarak, stratejik öngörü ve ortak girişimlerin güçlendirilmesi ihtiyacını kabul ettiklerini;

– Azerbaycan Cumhuriyeti’nin Gebele şehrinde “Bölgesel Barış ve Güvenlik” temasıyla düzenlenen TDT 12’nci Zirvesi’nin, Türk Dünyası için müşterek taahhütleri yeniden teyit etmek ve ileriye dönük bir yol haritası çizmek için uygun bir fırsat olduğunu vurguladıklarını;

– TDT çerçevesinde Üye Devletlerin ve Gözlemcilerin, ticaret, turizm, ulaştırma ve yatırım girişimlerinin geliştirilmesi yoluyla bölgedeki ekonomik işbirliğini teşvik etmek için ortak çabalarına değer verdiklerini;

– Gözlemcilerin Türk Dünyası’nın ayrılmaz bir parçası olarak TDT’nin çalışmalarına yaptıkları değerli katkıları takdir ettiklerini;

-TDT’nin kapsayıcı diyalog, kültürel değişim, gençlik, katılım ve spor işbirliğinin teşvik edilmesindeki rolünü vurgulayarak ve bu çabaları, nesiller arası güvenin inşası ve barışın sürdürülmesinde hayati önemde kabul etiklerini,

SİYASET, DIŞ POLİTİKA VE GÜVENLİK ALANINDA İŞ BİRLİĞİ Başlığı altında;

– 2.Maddede Kıbrıs sorununun, adadaki mevcut gerçeklere dayanarak, müzakere edilmiş, karşılıklı olarak kabul edilebilir ve uygulanabilir bir çözüme ulaştırılması ihtiyacını vurguladıklarını; Türk Dünyası’nın ayrılmaz bir parçası olan Kıbrıs Türk halkıyla, eşit özden gelen haklarını güvence altına alma arzularında dayanışma içinde olduklarını ifade ettiklerini;

– 9.Maddede Üye Devletleri ve Gözlemcileri, ortak ilgi ve endişe konularındaki tutumlarını bir araya getirmek ve tek ses olarak ifade etmek ve Türk Dünyasının küresel karar alma süreçlerindeki görünürlüğünü ve etkisini artırmak amacıyla, uluslararası platformlarda işbirliğini yoğunlaştırmaya ve daha yakın eşgüdüm içinde hareket etmeye teşvik ettiklerini, küresel ve bölgesel gelişmelerin hızlı seyri ışığında, kapsamlı çok taraflı istişarelere imkan sağlamak amacıyla TDT Dışişleri Bakanları’nı daha sık toplanmaya davet ettiklerini;

– 13. Maddede İşbirliği çerçevesini güçlendirecek, birliği gösterecek ve ortak girişimleri ilerletecek olan “Türk Devletleri Arasında Stratejik Ortaklık, Ebedi Dostluk ve Kardeşlik Antlaşması” taslağının değerlendirilmesinin hızlandırılması çağrısında bulunduklarını;

– 14. Maddede Sekretarya’ya, bölgeyi etkileyen jeopolitik, jeoekonomik, çevresel ve teknolojik eğilimlere ilişkin ileriye dönük analizler ve politika önerileri sunmak üzere, Üye Devletlerin ve Gözlemcilerin önde gelen düşünce kuruluşları ve akademik kurumlarından müteşekkil “Türk Stratejik Öngörü Ağı” kurmanın yollarını araştırması talimatını verdiklerini;

– 16. Maddede Konsolosluk hizmetlerini kolaylaştırmak, yurtdışındaki vatandaşları korumak ve Üye Devletlerarasındaki koordinasyonu güçlendirmek amacıyla TDT bünyesinde özel bir Konsolosluk İşbirliği Platformu kurulması için karşılıklı çaba gösterilmesi çağrısında bulunduklarını;

– 17. Maddede Stratejik ortaklıklarını daha da güçlendirmek, derinleştirmek ve TDT’nin ortak stratejisini şekillendirmek amacıyla Türk Devletleri’nin siyasi, ekonomik, ticari, ulaştırma, savunma sanayii, insani yardım, eğitim ve kültür alanlarındaki tüm potansiyelini ve fırsatlarının kullanılmasının önemini vurguladıklarını;

– 19. Maddede Türk Devletlerinin küresel ölçekteki potansiyeli göz önüne alınarak daha iddialı hedefler belirlemenin gerekliliğini, ortak çabaları güçlendirerek ve stratejik önemi haiz bölgesel projeler gerçekleştirerek sürdürülebilir bir gelecek inşa etmek için TDT’nin görev ve amaçlarını etkin bir şekilde uygulamak üzere ilgili mekanizma ve düzenlemeleri yürürlüğe koymaya yönelik ihtiyacı teyit ettiklerini;…

 

Devam edecek

Gebele Bildirisi – 1
+ -

Yorumlar kapalı.